{"id":10081,"date":"2021-11-21T19:03:53","date_gmt":"2021-11-21T12:03:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10081"},"modified":"2021-11-21T19:39:10","modified_gmt":"2021-11-21T12:39:10","slug":"trong-long-trai-dat-nhu-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/trong-long-trai-dat-nhu-the-nao\/","title":{"rendered":"Trong l\u00f2ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean M\u1eb7t T r\u0103ng \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2, kh\u00e1m ph\u00e1, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng T r\u00e1i \u0110\u1ea5t ra sao th\u00ec hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00f2n r\u1ea5t \u00edt. L\u1ea5y nh\u1eefng gi\u1ebfng khoan d\u1ea7u m\u00e0 n\u00f3i. Gi\u1ebfng khoan s\u00e2u nh\u1ea5t c\u0169ng ch\u1ec9 kho\u1ea3ng 10 km t\u1ee9c l\u00e0 m\u1edbi b\u1eb1ng 1\/630 b\u00e1n k\u00ednh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp quan s\u00e1t s\u00e2u h\u01a1n 10 km m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng ph\u00e1n \u0111o\u00e1n gi\u00e1n ti\u1ebfp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 m\u1eb7t v\u1eadt l\u00fd c\u1ee7a T r\u00e1i \u0110\u1ea5t, bao g\u1ed3m \u0111\u1ecba t\u1eeb, \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ecba nhi\u1ec7t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u1eefng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh lan truy\u1ec1n s\u00f3ng \u0111\u1ecba ch\u1ea5n trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 kh\u00e1c m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ebfn nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng: nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t c\u00e0ng cao th\u00ec \u00e1p su\u1ea5t c\u00e0ng l\u1edbn, c\u00e0ng \u0111i s\u00e2u v\u00e0o nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u00e0ng cao, \u00e1p su\u1ea5t c\u00e0ng l\u1edbn v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00e0ng d\u00e0y \u0111\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u0103n c\u1ee9 k\u1ebft qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111o trong nhi\u1ec1u gi\u1ebfng m\u1ecf v\u00e0 gi\u1ebfng khoan, trong v\u00f2ng 10 km, c\u1ee9 s\u00e2u 100 m th\u00ec nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u0103ng l\u00ean b\u00ecnh qu\u00e2n 3\u00b0C. T uy c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c nhau r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng n\u00f3i chung c\u00e0ng \u0111i s\u00e2u th\u00ec c\u00e0ng n\u00f3ng. Ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng, t\u00ecnh h\u00ecnh nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u0103ng l\u00ean trong t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch \u1edf v\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 l\u1edbp c\u00f9i (l\u1edbp manti) tr\u00ean l\u00e0 nh\u01b0 nhau. Ch\u1ed7 s\u00e2u h\u01a1n m\u1ed9t \u00edt c\u00f3 th\u1ec3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u0103ng ch\u1eadm l\u1ea1i. Nham th\u1ea1ch r\u1ea5t kh\u00f3 truy\u1ec1n nhi\u1ec7t, n\u00f3 ng\u0103n c\u1ea3n nhi\u1ec7t trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t khu\u1ebfch t\u00e1n ra ngo\u00e0i. D\u01b0\u1edbi t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch n\u00e0y nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 1.000\u00b0C. Dung nham \u1edf ph\u1ea7n tr\u00ean l\u1edbp c\u00f9i phun ra, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng tr\u00ean 1.000\u00b0C, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1ee9ng t\u1ecf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong l\u1edbp c\u00f9i r\u1ea5t cao. V\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf \u0111\u00f3 v\u00ec \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i d\u1ebbo nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh v\u00e0 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng kim lo\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u01a1n so v\u1edbi t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch cho n\u00ean kh\u1ea3 n\u0103ng d\u1eabn nhi\u1ec7t m\u1ea1nh h\u01a1n, s\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 gi\u1eefa l\u1edbp c\u00f9i tr\u00ean v\u00e0 l\u1edbp c\u00f9i d\u01b0\u1edbi t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u00edt. T rong l\u00f2ng T r\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u1ea1i c\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00ec v\u1eady ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ef1 t\u00ednh nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong l\u00f2ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t cao nh\u1ea5t kho\u1ea3ng 5.000\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u1ebfn trung t\u00e2m Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u00e1p su\u1ea5t v\u1eadt ch\u1ea5t tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb di\u1ec7n t\u00edch c\u00e0ng l\u1edbn, do \u0111\u00f3 c\u00e0ng \u0111i s\u00e2u \u00e1p su\u1ea5t c\u00e0ng l\u1edbn. T \u1ea7ng d\u01b0\u1edbi v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t kho\u1ea3ng 9.000 at. T\u1ea7ng \u0111\u00e1y l\u1edbp c\u00f9i kho\u1ea3ng 140 tri\u1ec7u at, \u1edf trung t\u00e2m Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t kho\u1ea3ng 360 tri\u1ec7u at.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ec v\u1eady trong l\u00f2ng T r\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi cao \u00f4n, cao \u00e1p (nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao, \u00e1p su\u1ea5t cao). V\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf \u0111\u00f3 theo nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i n\u00f3ng ch\u1ea3y, nh\u01b0ng v\u00ec \u00e1p su\u1ea5t r\u1ea5t l\u1edbn n\u00ean \u0111\u1ea1i b\u1ed9 ph\u1eadn ch\u00fang v\u1eabn \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i ch\u1ea5t r\u1eafn, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed9 d\u1ebbo \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea3y ch\u1eadm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng, c\u1ea3 v\u00e0nh v\u00e0 l\u1edbp c\u00f9i \u0111\u1ec1u \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i n\u00e0y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f3 ph\u1ea7n tr\u00ean l\u1edbp c\u00f9i v\u00e0 ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi v\u00e0nh nham th\u1ea1ch m\u1edbi c\u00f3 tr\u1ea1ng th\u00e1i \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1edfi v\u00ec s\u00f3ng ngang c\u1ee7a s\u00f3ng \u0111\u1ecba ch\u1ea5n kh\u00f4ng \u0111i qua nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, cho n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng, nh\u00e2n T r\u00e1i \u0110\u1ea5t \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i l\u1ecfng. Qua nghi\u00ean c\u1ee9u chi ti\u1ebft h\u01a1n th\u00ec t\u1ea7ng ngo\u00e0i nh\u00e2n T r\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0 ch\u1ea5t l\u1ecfng, c\u00f2n \u1edf trung t\u00e2m c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea7n nh\u00e2n b\u00e1n k\u00ednh kho\u1ea3ng 1.000 km l\u00e0 ch\u1ea5t r\u1eafn. V\u00ec \u00e1p su\u1ea5t \u1edf \u0111\u00f3 r\u1ea5t l\u1edbn, tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf cho n\u00ean ta r\u1ea5t kh\u00f3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf \u0111\u00f3 th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1ea3 thi\u1ebft \u1edf \u0111\u00f3 l\u1edbp v\u1ecf \u0111i\u1ec7n t\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i, v\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i si\u00eau \u0111\u1eb7c, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u1ea5t l\u00e0m n\u00ean v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0 nham th\u1ea1ch, m\u1eadt \u0111\u1ed9 nh\u1ecf h\u01a1n v\u1eadt ch\u1ea5t trong l\u00f2ng T r\u00e1i \u0110\u1ea5t. \u0110i s\u00e2u v\u00e0o T r\u00e1i \u0110\u1ea5t, c\u00e0ng s\u00e2u m\u1eadt \u0111\u1ed9 c\u00e0ng l\u1edbn, \u1edf t\u00e2m T r\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u1eadt \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1t tr\u00ean 17 l\u1ea7n m\u1eadt \u0111\u1ed9 n\u01b0\u1edbc. R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng, nh\u00e2n T r\u00e1i \u0110\u1ea5t ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 do Fe v\u00e0 Ni c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f2n ch\u1edd th\u0103m d\u00f2 v\u00e0 ch\u1ee9ng minh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay tuy v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111o \u0111\u1ea1c t\u00ecnh h\u00ecnh s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t, song \u0111\u1ea1i th\u1ec3 \u0111i t\u1eeb b\u1ec1 m\u1eb7t xu\u1ed1ng T r\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 c\u00e1c l\u1edbp: v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u1ed9 s\u00e2u 39 km, l\u1edbp c\u00f9i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 s\u00e2u 2900 km, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 nh\u00e2n T r\u00e1i \u0110\u1ea5t. T \u00ecnh tr\u1ea1ng trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 n\u00f3i c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u \u0111\u1ed1. Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00f3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 r\u1ea5t cao, \u00e1p su\u1ea5t r\u1ea5t l\u1edbn, v\u1eadt ch\u1ea5t d\u00e0y \u0111\u1eb7c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1eafc ch\u1eafn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u1eeb kho\u00e1: V\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t; L\u1edbp c\u00f9i; nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y nay con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean M\u1eb7t T r\u0103ng \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2, kh\u00e1m ph\u00e1, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng T r\u00e1i \u0110\u1ea5t ra sao th\u00ec hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00f2n r\u1ea5t \u00edt. L\u1ea5y nh\u1eefng gi\u1ebfng khoan d\u1ea7u m\u00e0 n\u00f3i. Gi\u1ebfng khoan s\u00e2u nh\u1ea5t c\u0169ng ch\u1ec9 kho\u1ea3ng 10 km t\u1ee9c l\u00e0 m\u1edbi b\u1eb1ng 1\/630 b\u00e1n k\u00ednh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-10081","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10081","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10081"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10081\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}