{"id":10093,"date":"2021-11-21T19:05:22","date_gmt":"2021-11-21T12:05:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10093"},"modified":"2021-11-21T19:39:09","modified_gmt":"2021-11-21T12:39:09","slug":"vi-sao-nui-lua-lai-hoat-dong-duoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-nui-lua-lai-hoat-dong-duoc\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao n\u00fai l\u1eeda l\u1ea1i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00fai l\u1eeda l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nham th\u1ea1ch trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t phun ra. B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng nham th\u1ea1ch b\u1ecb v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t bao k\u00edn. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t r\u1ea5t cao, dung nham d\u01b0\u1edbi \u0111\u00f3 lu\u00f4n b\u1ecb n\u00e9n \u00e9p, nh\u01b0ng v\u00ec \u00e1p su\u1ea5t r\u1ea5t l\u1edbn n\u00ean ph\u00fan th\u1ea1ch r\u1ea5t kh\u00f3 phun ra. \u1ede nh\u1eefng ch\u1ed7 v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i y\u1ebfu, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi ch\u1ecbu \u00e1p su\u1ea5t so v\u1edbi chung quanh y\u1ebfu h\u01a1n th\u00ec ch\u1ea5t kh\u00ed v\u00e0 n\u01b0\u1edbc trong ph\u00fan th\u1ea1ch ch\u1ed7 \u0111\u00f3 s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e2n ly ra, khi\u1ebfn cho s\u1ee9c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ph\u00fan th\u1ea1ch m\u1ea1nh l\u00ean, ph\u00e1 v\u1ee1 v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t. Khi n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, c\u00e1c ch\u1ea5t kh\u00ed v\u00e0 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb n\u00e9n l\u1eabn trong ph\u00fan th\u1ea1ch s\u1ebd ph\u00e2n ly ra, th\u1ec3 t\u00edch gi\u00e3n n\u1edf r\u1ea5t nhi\u1ec1u, do \u0111\u00f3 ph\u00e1t sinh ra n\u00fai l\u1eeda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00fai l\u1eeda m\u1ea1nh hay y\u1ebfu c\u00f3 li\u00ean quan v\u1edbi mi\u1ec7ng n\u00fai l\u1eeda c\u00f3 th\u00f4ng su\u1ed1t hay kh\u00f4ng. N\u1ebfu ph\u00fan th\u1ea1ch \u0111\u1eb7c qu\u00e1nh, c\u1ed9ng th\u00eam mi\u1ec7ng n\u00fai l\u1eeda h\u1eb9p th\u00ec d\u1ec5 b\u1ecb t\u1eafc, do \u0111\u00f3 ph\u00fan th\u1ea1ch d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1eadp trung m\u1ed9t l\u1ef1c r\u1ea5t l\u1edbn m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 l\u00fac n\u00fai l\u1eeda phun, ch\u1ec9 ri\u00eang nh\u1eefng tro l\u1eeda c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tri\u1ec7u m\u00e9t kh\u1ed1i. N\u1ebfu \u0111\u1ed9 \u0111\u1eb7c c\u1ee7a ph\u00fan th\u1ea1ch nh\u1ecf, ch\u1ea5t kh\u00ed trong \u0111\u00f3 \u00edt, mi\u1ec7ng n\u00fai l\u1eeda r\u1ed9ng th\u00ec n\u00fai l\u1eeda \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0ng c\u00e1c v\u1ee5 n\u1ed5 kh\u00f4ng l\u1edbn l\u1eafm. M\u1ed9t s\u1ed1 n\u00fai l\u1eeda tr\u00ean qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Hawai thu\u1ed9c lo\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00fai l\u1eeda th\u01b0\u1eddng ph\u00e2n b\u1ed1 \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh, h\u01a1n n\u1eefa \u1edf \u0111\u00f3 v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t y\u1ebfu. Nh\u1eefng ch\u1ed7 nh\u01b0 th\u1ebf tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u0169ng c\u00f3, d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n c\u0169ng c\u00f3. V\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e1y bi\u1ec3n r\u1ea5t m\u1ecfng, n\u00f3i chung ch\u1ec9 d\u00e0y m\u1ea5y ngh\u00ecn m\u00e9t, c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ed7 v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f2n c\u00f3 khe n\u1ee9t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho n\u00ean \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n c\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt n\u00fai l\u1eeda. Nh\u01b0 n\u00fai l\u1eeda Capeliniuso \u1edf g\u1ea7n qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Xuy\u00ea \u1edf mi\u1ec1n T rung \u0110\u1ea1i T \u00e2y D\u01b0\u01a1ng n\u1eb1m tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1edbi c\u00f3 v\u1ebft n\u1ee9t r\u1ea5t l\u1edbn. Khi n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u00ec t\u1eeb d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean nh\u1eefng \u0111\u1ee3t s\u00f3ng th\u1ea7n r\u1ea5t n\u00f3ng, khi\u1ebfn cho m\u1eb7t bi\u1ec3n s\u00f4i l\u00ean. Ban \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n nh\u1ea7m \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1 voi. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 n\u00f3 phun k\u00e9o d\u00e0i su\u1ed1t 13 th\u00e1ng li\u1ec1n, k\u1ebft qu\u1ea3 n\u1ed5i l\u00ean m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u1ea3o m\u1edbi, r\u1ed9ng ch\u1eebng m\u1ea5y tr\u0103m m\u1eabu. Lo\u1ea1i n\u00fai l\u1eeda \u0111\u00e1y bi\u1ec3n nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi n\u00fai l\u1eeda m\u1edbi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, ph\u00fan th\u1ea1ch phun ra, s\u1ee9c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f2n r\u1ea5t m\u1ea1nh, trong \u0111\u1ecba ch\u1ea5t h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 &#8220;n\u00fai l\u1eeda s\u1ed1ng&#8221;. Nh\u1eefng n\u00fai l\u1eeda \u1edf qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Hawai trong T h\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng tri\u1ec7u n\u0103m nay kh\u00f4ng ng\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, c\u00f3 l\u00fac c\u00f2n b\u00f9ng n\u1ed5 r\u1ea5t l\u1edbn, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng n\u00fai l\u1eeda thu\u1ed9c lo\u1ea1i n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u00fai l\u1eeda sau khi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua m\u1ed9t th\u1eddi gian t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i d\u00e0i \u0111\u1ec3 t\u00edch t\u1ee5 ph\u00fan th\u1ea1ch m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9ng n\u1ed5 tr\u1edf l\u1ea1i. Lo\u1ea1i n\u00fai l\u1eeda n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;n\u00fai l\u1eeda ng\u1ee7&#8221;. Nh\u1eefng n\u00fai l\u1eeda \u1edf m\u1ea1ch n\u00fai C\u01a1sc\u01a1x\u01a1 mi\u1ec1n T \u00e2y B\u1eafc M\u1ef9 thu\u1ed9c lo\u1ea1i n\u00e0y. N\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u00e1c l\u1ea7n b\u00f9ng n\u1ed5, nh\u01b0ng theo quan s\u00e1t th\u00ec n\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n kh\u1ea3 n\u0103ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u1ea1i. Ch\u1eb3ng qua lo\u1ea1i n\u00fai l\u1eeda n\u00e0y c\u00f3 l\u00fac ng\u1ee7 r\u1ea5t d\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u00fai l\u1eeda v\u00ec h\u00ecnh th\u00e0nh s\u1edbm, ph\u00fan th\u1ea1ch d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 ng\u01b0ng k\u1ebft, kh\u00f4ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u1eefa, ho\u1eb7c ph\u00fan th\u1ea1ch tuy v\u1eabn c\u00f2n nh\u01b0ng do v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00f3 d\u00e0y v\u00e0 b\u1ec1n ch\u1eafc, c\u00e1c khe n\u1ee9t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00fan th\u1ea1ch \u0111\u00f4ng k\u1ebft l\u1ea5p c\u1ee9ng, n\u00ean ph\u00fan th\u1ea1ch trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1. Nh\u1eefng n\u00fai l\u1eeda \u0111\u00e3 m\u1ea5t n\u0103ng l\u1ef1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;n\u00fai l\u1eeda ch\u1ebft&#8221;. V\u00ed d\u1ee5 nh\u1eefng n\u00fai l\u1eeda \u1edf n\u00fai Y limashana v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi T anzania ch\u00e2u Phi l\u00e0 n\u00fai l\u1eeda ch\u1ebft c\u00f3 ti\u1ebfng. T \u1eeb tr\u00ean m\u00e1y bay c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 trong mi\u1ec7ng n\u00fai l\u1eeda b\u1ecb l\u1edbp b\u0103ng tuy\u1ebft r\u1ea5t d\u00e0y bao ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u1eeb kho\u00e1: N\u00fai l\u1eeda s\u1ed1ng; N\u00fai l\u1eeda ng\u1ee7; N\u00fai l\u1eeda ch\u1ebft.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fai l\u1eeda l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nham th\u1ea1ch trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t phun ra. B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng nham th\u1ea1ch b\u1ecb v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t bao k\u00edn. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t r\u1ea5t cao, dung nham d\u01b0\u1edbi \u0111\u00f3 lu\u00f4n b\u1ecb n\u00e9n \u00e9p, nh\u01b0ng v\u00ec \u00e1p su\u1ea5t r\u1ea5t l\u1edbn n\u00ean ph\u00fan th\u1ea1ch r\u1ea5t kh\u00f3 phun ra. \u1ede nh\u1eefng ch\u1ed7 v\u1ecf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-10093","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10093"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10093\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}