{"id":10173,"date":"2021-11-21T19:15:08","date_gmt":"2021-11-21T12:15:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10173"},"modified":"2021-11-21T19:39:05","modified_gmt":"2021-11-21T12:39:05","slug":"vi-sao-tay-a-tro-thanh-khu-vuc-dau-mo-quan-trong-nhat-tren-the-gioi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-tay-a-tro-thanh-khu-vuc-dau-mo-quan-trong-nhat-tren-the-gioi\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao T\u00e2y \u00c1 tr\u1edf th\u00e0nh khu v\u1ef1c d\u1ea7u m\u1ecf quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u00e2y \u00c1 l\u00e0 ti\u1ebfng g\u1ecdi t\u1eaft mi\u1ec1n T \u00e2y ch\u00e2u \u00c1, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 T rung \u0110\u00f4ng. Ph\u1ea1m vi c\u1ee7a n\u00f3 kh\u00f4ng l\u1edbn l\u1eafm nh\u01b0ng l\u00e0 khu v\u1ef1c s\u1ea3n xu\u1ea5t d\u1ea7u m\u1ecf ch\u1ee7 y\u1ebfu, chi\u1ebfm 60% th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng d\u1ea7u m\u1ecf th\u1ebf gi\u1edbi, tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. S\u1ef1 t\u0103ng hay gi\u1ea3m s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 gi\u00e1 c\u1ea3 d\u1ea7u m\u1ecf c\u1ee7a T \u00e2y \u00c1 th\u01b0\u1eddng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00e2y m\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u00e2y \u00c1 tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f9ng s\u1ea3n xu\u1ea5t d\u1ea7u m\u1ecf quan tr\u1ecdng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 v\u00ec tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n khai th\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u m\u1ecf \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u t\u1ed1t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u1ed5ng tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u m\u1ecf \u1edf T \u00e2y \u00c1 chi\u1ebfm 60% tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. T o\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 s\u00e1u n\u01b0\u1edbc d\u1ea7u m\u1ecf l\u1edbn nh\u1ea5t th\u00ec T \u00e2y \u00c1 c\u00f3 b\u1ed1n n\u01b0\u1edbc. Mu\u1ed1n bi\u1ebft v\u00ec sao d\u1ea7u m\u1ecf T \u00e2y \u00c1 l\u1ea1i nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i t\u00ecm hi\u1ec3u l\u1ecbch s\u1eed di\u1ec5n bi\u1ebfn \u0111\u1ecba ch\u1ea5t v\u00e0 c\u1ea5u t\u1ea1o \u0111\u1ecba ch\u1ea5t \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u1ea7u m\u1ecf l\u00e0 x\u00e1c sinh v\u1eadt c\u1ed5 \u0111\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh. \u1ede nh\u1eefng b\u1ed3n \u0111\u1ecba bi\u1ec3n c\u1ea1n v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed3, c\u00f9ng ni\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecba ch\u1ea5t, c\u00e1c c\u1ed5 sinh v\u1eadt, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 x\u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c sinh v\u1eadt ph\u00f9 du b\u1ecb b\u00f9n c\u00e1t c\u1ee7a d\u00f2ng s\u00f4ng ch\u00f4n v\u00f9i. N\u1ebfu ch\u00fang b\u1ecb d\u00ecm l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c l\u1edbp tr\u1ea7m t\u00edch kh\u00f4ng ng\u1eebng d\u00e0y l\u00ean th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ho\u00e0n nguy\u00ean r\u1ea5t t\u1ed1t, d\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u00e1p su\u1ea5t v\u00e0 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao, c\u00f3 s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a vi khu\u1ea9n y\u1ebfm kh\u00ed, c\u00e1c ch\u1ea5t h\u1eefu c\u01a1 kh\u00f4ng ng\u1eebng th\u1ea3i ra oxi, hy\u0111ro, cacbon, t\u1eadp trung l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh d\u1ea7u m\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T heo s\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a thuy\u1ebft l\u1ee5c \u0111\u1ecba tr\u00f4i d\u1ea1t th\u00ec T \u00e2y \u00c1 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a \u0110\u1ecba T rung H\u1ea3i c\u1ed5, qua nhi\u1ec1u l\u1ea7n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i b\u1ec3 d\u00e2u, ph\u1ea1m vi \u0110\u1ecba T rung H\u1ea3i c\u1ed5 d\u1ea7n d\u1ea7n thu h\u1eb9p l\u1ea1i, hai d\u00f2ng s\u00f4ng T igrit (T igris) v\u00e0 \u01a0phrat (Euphrates) ch\u1edf \u0111\u1ea7y b\u00f9n c\u00e1t kh\u00f4ng ng\u1eebng thu h\u1eb9p di\u1ec7n t\u00edch c\u1ee7a v\u1ecbnh Ba T \u01b0 (P\u00e9cx\u00edch). Khu v\u1ef1c bi\u1ec3n c\u1ea1n l\u1ea5y v\u1ecbnh Ba T \u01b0 l\u00e0m trung t\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed3n \u0111\u1ecba c\u1ed5, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u1ea5y v\u1eadn \u0111\u1ed9ng n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m ch\u00ednh, v\u1eadn \u0111\u1ed9ng n\u1ebfp nh\u0103n x\u1ea3y ra r\u1ea5t ch\u1eadm. V\u1eadn \u0111\u1ed9ng d\u00e2ng l\u00ean h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1ea7ng tr\u1ea7m t\u00edch d\u00e0y 4000 &#8211; 12.000 m. T \u1eeb c\u1ea5u t\u1ea1o m\u00e0 x\u00e9t, v\u00ec n\u1ebfp nh\u0103n kh\u00f4ng m\u00e3nh li\u1ec7t, do \u0111\u00f3 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ea5u t\u1ea1o v\u00f2ng cung nh\u00f4 l\u00ean ho\u1eb7c nh\u1eefng s\u01b0\u1eddn d\u1ed1c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00e0y r\u1ea5t c\u00f3 \u00edch cho vi\u1ec7c t\u00e0ng tr\u1eef d\u1ea7u. V\u00ed d\u1ee5 c\u1ea5u t\u1ea1o s\u01b0\u1eddn d\u1ed1c Shatejawa n\u1ed5i ti\u1ebfng d\u00e0i 240 km r\u1ed9ng 35 km. \u1ede \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ecf d\u1ea7u<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jawa n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng 10 t\u1ec9 t\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi\u1ec1n nam v\u1ecbnh Ba T \u01b0 ch\u1ee7 y\u1ebfu h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eeb \u0111\u00e1 s\u1ecfi \u1edf \u0111\u1ea1i Trung sinh v\u00e0 \u0111\u00e1 mang t\u00ednh axit, c\u00f3 t\u1ec9 l\u1ec7 l\u1ed7 r\u1ed7ng r\u1ea5t cao, m\u1ecf d\u1ea7u ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh b\u1edfi \u0111\u00e1 v\u00f4i \u1edf k\u1ef7 \u0111\u1ec7 tam g\u1ea7n \u0111\u00e2y, khe n\u1ee9t c\u0169ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u1ed5ng h\u1ee3p t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u00ean, \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ecba l\u00fd \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 v\u0129 \u0111\u1ed9 th\u1ea5p, t\u1ea1o n\u00ean qu\u1ea7n th\u1ec3 sinh v\u1eadt r\u1ea5t nhi\u1ec1u, bi\u1ec3n c\u1ea1n r\u1ed9ng, m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn b\u00f9n c\u00e1t c\u1ee7a l\u01b0\u1ee1ng h\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ho\u00e0n nguy\u00ean t\u1ed1t. T \u1ea7ng tr\u1ea7m t\u00edch d\u00e0y, s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i v\u00e0 c\u1ea5u t\u1ea1o \u0111\u1ecba ch\u1ea5t l\u00e2u d\u00e0i, t\u1ea1o th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n t\u00edch tr\u1eef d\u1ea7u r\u1ea5t t\u1ed1t. \u0110\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0m cho v\u00f9ng T \u00e2y \u00c1 tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f9ng c\u00f3 tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u phong ph\u00fa nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u1ea7u m\u1ecf T \u00e2y \u00c1 kh\u00f4ng nh\u1eefng tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn, t\u1eadp trung, m\u1ecf \u1edf n\u00f4ng m\u00e0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng phun l\u00ean r\u1ea5t m\u1ea1nh. V\u00ec v\u1eady gi\u00e1 tr\u1ecb khai th\u00e1c r\u1ea5t l\u1edbn, gi\u00e1 th\u00e0nh r\u1ebb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u m\u1ecf T \u00e2y \u00c1 t\u1ed1t, \u00edt parafin, \u0111i\u1ec3m ng\u01b0ng k\u1ebft th\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1t, gi\u00e1 r\u1ebb, s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean T \u00e2y \u00c1 l\u00e0 v\u00f9ng d\u1ea7u m\u1ecf quan tr\u1ecdng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T heo t\u1ed1c \u0111\u1ed9 khai th\u00e1c hi\u1ec7n nay th\u00ec d\u1ea7u m\u1ecf T \u00e2y \u00c1 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 khai th\u00e1c 44 n\u0103m n\u1eefa, so v\u1edbi c\u00e1c gi\u1ebfng d\u1ea7u kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, b\u00ecnh qu\u00e2n c\u00f2n l\u00e2u h\u01a1n 10 n\u0103m. Do \u0111\u00f3 trong m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m t\u1edbi, T \u00e2y \u00c1 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng trung t\u00e2m d\u1ea7u m\u1ecf l\u1edbn c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1eafc ch\u1eafn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u1eeb kho\u00e1: Trung \u0110\u00f4ng; Khu v\u1ef1c s\u1ea3n xu\u1ea5t d\u1ea7u m\u1ecf.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T \u00e2y \u00c1 l\u00e0 ti\u1ebfng g\u1ecdi t\u1eaft mi\u1ec1n T \u00e2y ch\u00e2u \u00c1, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 T rung \u0110\u00f4ng. Ph\u1ea1m vi c\u1ee7a n\u00f3 kh\u00f4ng l\u1edbn l\u1eafm nh\u01b0ng l\u00e0 khu v\u1ef1c s\u1ea3n xu\u1ea5t d\u1ea7u m\u1ecf ch\u1ee7 y\u1ebfu, chi\u1ebfm 60% th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng d\u1ea7u m\u1ecf th\u1ebf gi\u1edbi, tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u1ef1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-10173","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10173","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10173"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10173\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}