{"id":10183,"date":"2021-11-21T19:16:22","date_gmt":"2021-11-21T12:16:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10183"},"modified":"2021-11-21T19:39:04","modified_gmt":"2021-11-21T12:39:04","slug":"vi-sao-nuoc-bien-hang-ngay-dang-len-ha-xuong-hai-lan-moi-thang-co-hai-lan-trieu-cuong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-nuoc-bien-hang-ngay-dang-len-ha-xuong-hai-lan-moi-thang-co-hai-lan-trieu-cuong\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n h\u1eb1ng ng\u00e0y d\u00e2ng l\u00ean h\u1ea1 xu\u1ed1ng hai l\u1ea7n, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u00f3 hai l\u1ea7n tri\u1ec1u c\u01b0\u1eddng?"},"content":{"rendered":"\n<p>Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean, m\u1ed9t l\u1ea7n h\u1ea1 xu\u1ed1ng. Ban ng\u00e0y n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 tri\u1ec1u, ban \u0111\u00eam n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecbch. Nh\u01b0ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u v\u00e0 t\u1ecbch \u0111\u1ec1u g\u1ecdi chung l\u00e0 tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n v\u00ec sao l\u00fac d\u00e2ng l\u00ean, l\u00fac h\u1ea1 xu\u1ed1ng?<\/p>\n\n\n\n<p>Nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y l\u00e0 nh\u00e0 h\u00e0ng h\u1ea3i Pytheas ng\u01b0\u1eddi c\u1ed5 Hy L\u1ea1p. V\u1ec1 sau nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Newton, Anh ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1ef1c v\u1ea1n v\u1eadt h\u1ea5p d\u1eabn cho n\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf b\u00ed m\u1eadt v\u1ec1 thu\u1ef7 tri\u1ec1u. Ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u1ee7 y\u1ebfu g\u00e2y n\u00ean thu\u1ef7 tri\u1ec1u l\u00e0 do s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng. S\u1ee9c h\u00fat n\u00e0y l\u00e0 M\u1eb7t T r\u0103ng h\u00fat T r\u00e1i \u0110\u1ea5t, c\u1ed9ng th\u00eam l\u1ef1c ly t\u00e2m qu\u00e1n t\u00ednh do T r\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay h\u1ee3p l\u1ea1i m\u00e0 th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ecnh v\u1ebd d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y, khi M\u1eb7t T r\u0103ng n\u1eb1m b\u00ean tr\u00ean \u0111i\u1ec3m A c\u1ee7a T r\u00e1i \u0110\u1ea5t th\u00ec l\u1ef1c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111i\u1ec3m A v\u00e0 \u0111i\u1ec3m B l\u00e0 l\u1edbn nh\u1ea5t, do \u0111\u00f3 thu\u1ef7 tri\u1ec1u c\u1ee7a hai \u0111i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u1ec1u r\u1ea5t m\u1ea1nh, h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u1ec1u vu\u00f4ng g\u00f3c v\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t cho n\u00ean thu\u1ef7 tri\u1ec1u \u1edf hai \u0111i\u1ec3m n\u00e0y xu\u1ea5t hi\u1ec7n tri\u1ec1u c\u01b0\u1eddng, c\u00f2n \u1edf \u0111i\u1ec3m C v\u00e0 \u0111i\u1ec3m D th\u00ec n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n s\u1ebd ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111i\u1ec3m A v\u00e0 \u0111i\u1ec3m B, xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u01b0\u1edbc r\u00fat xu\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 khi M\u1eb7t Tr\u0103ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn tr\u00ean kh\u00f4ng c\u1ee7a \u0111i\u1ec3m C ho\u1eb7c \u0111i\u1ec3m D th\u00ec \u1edf C v\u00e0 D xu\u1ea5t hi\u1ec7n tri\u1ec1u c\u01b0\u1eddng, c\u00f2n \u1edf A v\u00e0 B n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u xu\u1ed1ng th\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u1ed7i ng\u00e0y t\u1ef1 quay m\u1ed9t v\u00f2ng. T rong m\u1ed9t ng\u00e0y, b\u1ea5t c\u1ee9 ch\u1ed7 n\u00e0o tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 M\u1eb7t T r\u0103ng (\u0111i\u1ec3m A), m\u1ed9t l\u1ea7n h\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i ph\u00eda M\u1eb7t T r\u0103ng (\u0111i\u1ec3m B), cho n\u00ean n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c ch\u1ed7 tr\u00ean T r\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 hai l\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 hai l\u1ea7n r\u00fat xu\u1ed1ng, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 b\u00e1n nh\u1eadt tri\u1ec1u. Nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ed7 v\u00ec nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee5c b\u1ed9 n\u00ean trong m\u1ed9t ng\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n thu\u1ef7 tri\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean, m\u1ed9t l\u1ea7n r\u00fat xu\u1ed1ng, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 to\u00e0n nh\u1eadt tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00f4ng nh\u1eefng M\u1eb7t T r\u0103ng c\u00f3 s\u1ee9c h\u00fat \u0111\u1ed1i v\u1edbi T r\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u00e0 M\u1eb7t T r\u1eddi c\u0169ng th\u1ebf, tuy s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u1eddi y\u1ebfu h\u01a1n, ch\u1ec9 b\u1eb1ng 5\/11 c\u1ee7a s\u1ee9c h\u00fat M\u1eb7t T r\u0103ng. Nh\u01b0ng khi hai s\u1ee9c h\u00fat n\u00e0y tr\u00f9ng v\u1edbi nhau s\u1ebd khi\u1ebfn cho thu\u1ef7 tri\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean m\u1ea1nh. Ng\u00e0y s\u00f3c (ng\u00e0y 1 \u00e2m l\u1ecbch) v\u00e0 ng\u00e0y v\u1ecdng (ng\u00e0y 15 c\u00f3 l\u00fac l\u00e0 ng\u00e0y 16 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 ng\u00e0y 17 \u00e2m l\u1ecbch) h\u1eb1ng th\u00e1ng M\u1eb7t T r\u0103ng, T r\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 M\u1eb7t T r\u1eddi n\u1eb1m tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng. L\u00fac \u0111\u00f3 s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng c\u1ed9ng v\u1edbi M\u1eb7t T r\u1eddi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1edbn, n\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n tri\u1ec1u c\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0y th\u01b0\u1ee3ng huy\u1ec1n (ng\u00e0y 7, ng\u00e0y 8 \u00e2m l\u1ecbch) v\u00e0 ng\u00e0y h\u1ea1 huy\u1ec1n (ng\u00e0y 22, 23) h\u1eb1ng th\u00e1ng M\u1eb7t Tr\u0103ng, Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 M\u1eb7t Tr\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f9ng n\u1eb1m tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng m\u00e0 l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t g\u00f3c 90 \u0111\u1ed9 v\u1edbi nhau, n\u00ean s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u1eddi tri\u1ec7t ti\u00eau m\u1ed9t ph\u1ea7n s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng, do \u0111\u00f3 tri\u1ec1u y\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 r\u00fat xu\u1ed1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n c\u00f3 li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft \u0111\u1ebfn s\u1ea3n xu\u1ea5t mu\u1ed1i, ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1 v\u00e0 \u0111i bi\u1ec3n. Ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c quy lu\u1eadt th\u1ee7y tri\u1ec1u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n. B\u1ea5t c\u1ee9 \u1edf \u0111\u00e2u, b\u1ea5t c\u1ee9 ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 b\u00e1o thu\u1ef7 tri\u1ec1u ch\u00ednh x\u00e1c. N\u01b0\u1edbc thu\u1ef7 tri\u1ec1u ch\u1ee9a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t l\u1edbn, ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u1eefng tr\u1ea1m ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n thu\u1ef7 tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>T \u1eeb kho\u00e1: S\u1ee9c h\u00fat th\u1ee7y tri\u1ec1u; Tri\u1ec1u; T\u1ecbch.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean, m\u1ed9t l\u1ea7n h\u1ea1 xu\u1ed1ng. Ban ng\u00e0y n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 tri\u1ec1u, ban \u0111\u00eam n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecbch. Nh\u01b0ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u v\u00e0 t\u1ecbch \u0111\u1ec1u g\u1ecdi chung l\u00e0 tri\u1ec1u. N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n v\u00ec sao l\u00fac d\u00e2ng l\u00ean, l\u00fac [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-10183","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10183"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10183\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}