{"id":10187,"date":"2021-11-21T19:16:50","date_gmt":"2021-11-21T12:16:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10187"},"modified":"2021-11-21T19:39:04","modified_gmt":"2021-11-21T12:39:04","slug":"con-nguoi-lam-sao-biet-duoc-day-bien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/con-nguoi-lam-sao-biet-duoc-day-bien\/","title":{"rendered":"Con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1y bi\u1ec3n?"},"content":{"rendered":"\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ea7n b\u00ed. T \u1eeb c\u1ed5 x\u01b0a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u00e1c nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n th\u1ea7n tho\u1ea1i \u0111\u1eb9p l\u00e0m x\u00fac \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 h\u1ea3i d\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y nay xem ra \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n \u1ea5u tr\u0129 v\u00e0 bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi. C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc v\u00e0 k\u0129 thu\u1eadt, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1y bi\u1ec3n d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede \u0111\u00e2y ta x\u00e9t xem con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 hi\u1ec3u bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1y bi\u1ec3n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb xa x\u01b0a, \u0111\u1ec3 \u0111i bi\u1ec3n, \u0111\u00e1nh c\u00e1 l\u00e0m mu\u1ed1i, con ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng s\u00e0o tre, d\u00e2y d\u1ecdi \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a bi\u1ec3n. Nh\u01b0ng c\u00e1ch \u0111o \u0111\u00f3 v\u1eeba m\u1ea5t th\u1eddi gian, v\u1eeba ph\u00ed s\u1ee9c m\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eadp k\u1ef7 20 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX, sau khi con ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng m\u00e1y \u0111o h\u1ed3i \u00e2m \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a bi\u1ec3n th\u00ec th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i. T hi\u1ebft b\u1ecb n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u1eeb tr\u00ean t\u00e0u li\u00ean t\u1ee5c ph\u00e1t s\u00f3ng \u00e2m thanh xu\u1ed1ng \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, khi \u00e2m thanh g\u1eb7p \u0111\u00e1y bi\u1ec3n s\u1ebd ph\u1ea3n h\u1ed3i tr\u1edf l\u1ea1i. Nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ec9 c\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00f3ng \u00e2m thanh t\u1eeb m\u1eb7t bi\u1ec3n xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, sau \u0111\u00f3 ph\u1ea3n h\u1ed3i l\u1ea1i m\u1ea5t bao nhi\u00eau th\u1eddi gian, nh\u00e2n v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 truy\u1ec1n \u00e2m trong n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n (g\u1ea7n v\u1edbi 1.500 m\/s) r\u1ed3i chia \u0111\u00f4i l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a bi\u1ec3n. Ng\u00e0y nay s\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n n\u00e0y thao t\u00e1c b\u1eb1ng m\u00e1y t\u00ednh, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1ebd ra \u0111\u01b0\u1eddng cong \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a bi\u1ec3n. V\u00ec v\u1eady tuy \u0111o \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1ef1c h\u00e0ng v\u1ea1n m\u00e9t nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u1eddi gian m\u1ea5y gi\u00e2y. Ngo\u00e0i nh\u1eefng t\u00e0u chuy\u00ean m\u00f4n \u0111i\u1ec1u tra bi\u1ec3n, b\u1ea5t c\u1ee9 t\u00e0u bi\u1ec3n n\u00e0o c\u00f3 thi\u1ebft b\u1ecb n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a bi\u1ec3n trong h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a t\u00e0u. C\u0103n c\u1ee9 k\u1ebft qu\u1ea3 v\u1ec1 \u0111o \u0111\u1ed9 s\u00e2u tr\u00ean nhi\u1ec1u tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u v\u1ec1 t\u00e0u chuy\u00ean \u0111i\u1ec1u tra bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch th\u00ec \u0111\u00e1y bi\u1ec3n c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u1ee5c \u0111\u1ecba, c\u00f3 m\u1ea1ch n\u00fai, cao nguy\u00ean, b\u1ed3n \u0111\u1ecba, g\u00f2 \u0111\u1ed3i, thung l\u0169ng\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u \u0111\u1ed9 chi\u1ebfu s\u00e1ng, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9, ch\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng sinh v\u1eadt \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng c\u00e1c lo\u1ea1i m\u00e1y m\u00f3c ho\u1eb7c l\u1ea5y m\u1eabu n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh. \u1ede nh\u1eefng ch\u1ed7 bi\u1ec3n n\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng m\u00e1y l\u1ea5y m\u1eabu c\u00e1c ch\u1ea5t tr\u1ea7m t\u00edch d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, ho\u1eb7c khoan th\u0103m d\u00f2 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y m\u1eabu \u0111\u1ecba ch\u1ea5t \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, k\u1ebft h\u1ee3p nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0y v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ecba ch\u1ea5t l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u1edf v\u00f9ng g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ed5ng h\u1ee3p. Ng\u00e0y nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u00f9ng bi\u1ec3n s\u00e2u, c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1i t\u00e0u ng\u1ea7m c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eb7n xu\u1ed1ng b\u1ea5t c\u1ee9 v\u1ef1c s\u00e2u n\u00e0o tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, d\u00f9ng m\u00e1y tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u1ea5y m\u1eabu. Lo\u1ea1i t\u00e0u th\u00e1m hi\u1ec3m n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi sinh v\u1eadt \u1edf \u0111\u00e1y bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ng\u00e0y c\u00e0ng cung c\u1ea5p nhi\u1ec1u thi\u1ebft b\u1ecb hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u00e1y bi\u1ec3n. V\u00ed d\u1ee5 m\u00e1y ch\u1ee5p \u1ea3nh v\u00f4 tuy\u1ebfn d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, ti\u1ec1m v\u1ecdng k\u00ednh d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, thi\u1ebft b\u1ecb th\u00e1m hi\u1ec3m si\u00eau \u00e2m v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i thi\u1ebft b\u1ecb v\u1eadt l\u00fd \u0111\u1ecba c\u1ea7u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra c\u1ea5u t\u1ea1o \u0111\u1ecba ch\u1ea5t \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, khi\u1ebfn cho con ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1y bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T \u1eeb kho\u00e1: Th\u0103m d\u00f2 \u0111\u00e1y bi\u1ec3n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ea7n b\u00ed. T \u1eeb c\u1ed5 x\u01b0a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u00e1c nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n th\u1ea7n tho\u1ea1i \u0111\u1eb9p l\u00e0m x\u00fac \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 h\u1ea3i d\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y nay xem ra \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n \u1ea5u tr\u0129 v\u00e0 bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi. C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-10187","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10187"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10187\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}