{"id":10229,"date":"2021-11-21T19:21:54","date_gmt":"2021-11-21T12:21:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10229"},"modified":"2021-11-21T19:39:01","modified_gmt":"2021-11-21T12:39:01","slug":"dau-mo-day-bien-duoc-hinh-thanh-nhu-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/dau-mo-day-bien-duoc-hinh-thanh-nhu-the-nao\/","title":{"rendered":"D\u1ea7u m\u1ecf \u0111\u00e1y bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb b\u1edd bi\u1ec3n ra khu v\u1ef1c gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba. \u1ede \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t khu v\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n s\u00e2u ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 200 m, ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n d\u1ed1c n\u1eb1m gi\u1eefa th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u00e0 bi\u1ec3n s\u00e2u, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc t\u1eeb 200 &#8211; 300 m g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ed1c th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba. Qua th\u0103m d\u00f2 d\u1ea7u m\u1ecf tr\u00ean bi\u1ec3n g\u1ea7n 100 n\u0103m nay ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u1ee9a d\u1ea7u kh\u00ed r\u1ea5t phong ph\u00fa. H\u01a1n n\u1eefa d\u1ed1c th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba, th\u1eadm ch\u00ed \u1edf nh\u1eefng khu v\u1ef1c bi\u1ec3n s\u00e2u nh\u1ecf c\u0169ng t\u00ecm th\u1ea5y d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u00f3 d\u1ea7u. T heo \u0111i\u1ec1u tra, d\u1ea7u m\u1ecf d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 135 t\u1ec9 t\u1ea5n, chi\u1ebfm 45% tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u m\u1ecf tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 khai th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ecbnh Ba T \u01b0 (v\u1ecbnh P\u00e9cx\u00edch) n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u00f9ng c\u00f3 tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u m\u1ecf d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n phong ph\u00fa nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. \u1ede c\u00e1c v\u1ecbnh Nam H\u1ea3i, \u0110\u00f4ng H\u1ea3i, nam Ho\u00e0ng H\u1ea3i v\u00e0 B\u1ed9t H\u1ea3i c\u1ee7a T rung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y d\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u00e0i nguy\u00ean d\u1ea7u m\u1ecf \u0111\u00e1y bi\u1ec3n phong ph\u00fa nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1eady t\u1eeb \u0111\u00e2u m\u00e0 c\u00f3? Mu\u1ed1n l\u00e0m r\u00f5 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, ta ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ecba ch\u1ea5t h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t d\u00e0i d\u1eb1ng d\u1eb7c, kh\u00ed h\u1eadu tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 nh\u1eefng th\u1eddi k\u1ef3 \u1ea5m v\u00e0 \u1ea9m \u01b0\u1edbt h\u01a1n hi\u1ec7n nay r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u1ea1i c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1eddi k\u1ef3 gi\u00e1 r\u00e9t v\u00e0 kh\u00f4 r\u00e1o. \u1ede th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t \u1ea5m \u00e1p v\u00e0 \u1ea9m \u01b0\u1edbt, khu v\u1ef1c th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba kh\u00ed h\u1eadu \u00f4n ho\u00e0, \u00e1nh n\u1eafng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, tia n\u1eafng c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfu xu\u1ed1ng t\u1eadn l\u1edbp n\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, c\u1ed9ng th\u00eam m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng do s\u00f4ng \u0111\u1ed5 ra, ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc b\u00e9o, n\u00ean c\u00e1c lo\u1ea1i t\u1ea3o bi\u1ec3n ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi c\u00e1, c\u00e1c lo\u1ea1i nhuy\u1ec5n th\u1ec3 v\u00e0 nh\u1eefng sinh v\u1eadt ph\u00f9 du kh\u00e1c c\u0169ng t\u1eadp trung \u1edf \u0111\u00e2y, sinh s\u00f4i ph\u00e1t tri\u1ec3n. Nh\u1eefng sinh v\u1eadt n\u00e0y sau khi ch\u1ebft \u0111i, x\u00e1c c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f9n c\u00e1t n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng mang \u0111\u1ebfn v\u00f9i l\u1ea5p xu\u1ed1ng \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 b\u00f9n h\u1eefu c\u01a1. Nh\u01b0 v\u1eady trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn x\u00e1c sinh v\u1eadt v\u00e0 b\u1ee5i c\u00e1t l\u00e0m th\u00e0nh nhi\u1ec1u l\u1edbp b\u00f9n h\u1eefu c\u01a1 ch\u00f4n xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi s\u00e2u. V\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00ec m\u1ed9t nguy\u00ean nh\u00e2n n\u00e0o \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ng\u1eebng s\u1ee5t xu\u1ed1ng n\u00ean l\u1edbp b\u00f9n h\u1eefu c\u01a1 c\u00e0ng t\u00edch c\u00e0ng d\u00e0y, c\u00e0ng v\u00f9i c\u00e0ng s\u00e2u, c\u00e0ng c\u00e1ch bi\u1ec7t v\u1edbi kh\u00f4ng kh\u00ed t\u1ea1o th\u00e0nh m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu oxi, c\u1ed9ng th\u00eam t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u00e1p su\u1ea5t d\u01b0\u1edbi s\u00e2u, vi khu\u1ea9n y\u1ebfm kh\u00ed oxi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ph\u00e2n gi\u1ea3i, cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u00ecnh th\u00e0nh d\u1ea7u m\u1ecf. Nh\u01b0ng l\u1edbp d\u1ea7u m\u1ecf m\u1edbi h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00e0y c\u00f2n trong d\u1ea1ng nh\u1eefng gi\u1ecdt nh\u1ecf ph\u00e2n t\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u01b0\u1edbi v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00e1c gi\u1ecdt d\u1ea7u ph\u00e2n t\u00e1n c\u1ea7n t\u00ecm ch\u1ed7 \u1ea9n n\u00e1u. Do s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a kh\u00ed h\u1eadu, nh\u1eefng v\u1eadt tr\u1ea7m t\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n c\u00f3 l\u00fac th\u00e0nh nh\u1eefng h\u1ea1t r\u1ea5t to, khe h\u1edf gi\u1eefa ch\u00fang kh\u00e1 l\u1edbn, h\u00ecnh th\u00e0nh s\u1ecfi, \u0111\u00e1 cu\u1ed9i, c\u00f3 l\u00fac nh\u1eefng h\u1ea1t \u0111\u00f3 r\u1ea5t nh\u1ecf, khe h\u1edf gi\u1eefa ch\u00fang r\u1ea5t \u00edt, do \u0111\u00f3 h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u00e1 phi\u1ebfn ho\u1eb7c \u0111\u00e1 b\u00f9n. D\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c l\u1edbp \u0111\u1ea5t n\u1eb1m tr\u00ean, nh\u1eefng gi\u1ecdt d\u1ea7u ph\u00e2n t\u00e1n n\u00e0y b\u1ecb \u00e9p v\u00e0o khe c\u00e1c l\u1edbp \u0111\u00e1 cu\u1ed9i, h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1ea7ng ch\u1ee9a d\u1ea7u, c\u00f2n l\u1edbp s\u1ecfi, \u0111\u00e1 phi\u1ebfn \u00edt khe h\u1edf, d\u1ea7u kh\u00f4ng \u00e9p v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1ea7ng b\u1ea3o h\u1ed9 b\u00ean tr\u00ean, kh\u00f4ng cho d\u1ea7u m\u1ecf tho\u00e1t ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u1ea7u m\u1ecf ch\u1ee9a trong l\u1edbp \u0111\u00e1 cu\u1ed9i ch\u01b0a c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb khai th\u00e1c, c\u00f2n ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua qu\u00e1 tr\u00ecnh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ea5u t\u1ea1o \u0111\u1ecba ch\u1ea5t, khi\u1ebfn cho c\u00e1c gi\u1ecdt d\u1ea7u ph\u00e2n t\u00e1n t\u1eadp trung \u1edf nh\u1eefng b\u1ed9 ph\u1eadn c\u00f3 c\u1ea5u t\u1ea1o nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u1eefng gi\u1ebfng d\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 khai th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y \u0111\u1ea1i th\u1ec3 nh\u01b0 sau: t\u1ea7ng \u0111\u00e1 ban \u0111\u1ea7u n\u1eb1m ngang v\u00ec t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00e1c lo\u1ea1i \u00e1p l\u1ef1c m\u00e0 ph\u00e1t sinh bi\u1ebfn d\u1ea1ng, h\u00ecnh th\u00e0nh d\u1ea1ng s\u00f3ng nh\u00f4 l\u00ean, s\u1ef1 nh\u00f4 l\u00ean n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea5u t\u1ea1o l\u01b0ng xi\u00ean, l\u1edbp b\u1ecb cong xu\u1ed1ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea5u t\u1ea1o h\u01b0\u1edbng xi\u00ean. C\u00f3 nh\u1eefng l\u1edbp \u0111\u00e1 b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p h\u00ecnh th\u00e0nh d\u1ea1ng v\u1ed3ng l\u00ean nh\u01b0 c\u00e1i b\u00e1nh bao g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea5u t\u1ea1o v\u00f2m. Khi l\u1edbp \u0111\u00e1 b\u1ecb \u00e1p l\u1ef1c l\u1edbn l\u00e0m bi\u1ebfn d\u1ea1ng th\u00ec l\u1edbp ch\u1ee9a d\u1ea7u t\u1ec9 tr\u1ecdng nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edbp n\u01b0\u1edbc \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh v\u00f2m, l\u00fac \u0111\u00f3 d\u1ea7u m\u1ecf n\u1eb1m tr\u00ean, c\u00f2n \u1edf gi\u1eefa l\u00e0 n\u01b0\u1edbc. L\u1edbp \u0111\u00e1 c\u00f3 c\u1ea5u t\u1ea1o nh\u01b0 th\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ed3n ch\u1ee9a, n\u00f3 gi\u1eef d\u1ea7u m\u1ecf l\u1ea1i h\u00ecnh th\u00e0nh kho ch\u1ee9a d\u1ea7u, trong \u0111\u1ecba ch\u1ea5t h\u1ecdc g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea5u t\u1ea1o ch\u1ee9a d\u1ea7u. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y th\u00ec d\u1ea7u m\u1ecf \u0111\u00e3 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb khai th\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u1eeb kho\u00e1: D\u1ea7u m\u1ecf \u0111\u00e1y bi\u1ec3n; Vi khu\u1ea9n y\u1ebfm kh\u00ed oxi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb b\u1edd bi\u1ec3n ra khu v\u1ef1c gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba. \u1ede \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t khu v\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n s\u00e2u ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 200 m, ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n d\u1ed1c n\u1eb1m gi\u1eefa th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u00e0 bi\u1ec3n s\u00e2u, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc t\u1eeb 200 &#8211; 300 m g\u1ecdi l\u00e0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-10229","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10229"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10229\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}