{"id":10556,"date":"2021-11-22T17:12:58","date_gmt":"2021-11-22T10:12:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10556"},"modified":"2021-11-22T18:17:44","modified_gmt":"2021-11-22T11:17:44","slug":"vi-sao-tai-nuoc-anh-lai-no-ra-cuoc-chien-tranh-hoa-hong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-tai-nuoc-anh-lai-no-ra-cuoc-chien-tranh-hoa-hong\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc Anh l\u1ea1i n\u1ed5 ra cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh Hoa h\u1ed3ng?"},"content":{"rendered":"\n<p>V\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m 1453, \u1edf Lu\u00e2n \u0110\u00f4n n\u01b0\u1edbc Anh, b\u1ed7ng lan truy\u1ec1n m\u1ed9t tin gi\u1eadt g\u00e2n: Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Hen-ri VI b\u1ecb b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nghe \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u00e0y, gia t\u1ed9c Giooc (York) v\u1edbi chi\u1ebfc gia huy l\u00e0 b\u00f4ng h\u1ed3ng \u0111\u1ecf bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u00e0y h\u1ebft s\u1ee9c vui m\u1eebng. H\u1ecd cho r\u1eb1ng gia t\u1ed9c Lan-caxt\u01a1 (Lancaster) v\u1edbi chi\u1ebfc gia huy l\u00e0 b\u00f4ng h\u1ed3ng \u0111\u1ecf, kh\u1ed1ng ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1ed3i b\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c, cu\u1ed9c chi\u1ebfn Anh Ph\u00e1p tr\u0103m n\u0103m b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i v\u1ec1 ph\u00eda n\u01b0\u1edbc Anh, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi Anh ph\u1ea3i nh\u1ee5c nh\u00e3. B\u00e2y gi\u1edd Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Hen-ri VI b\u1ecb b\u1ec7nh, \u0103n n\u00f3i lung tung, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u1eeba b\u00e3i kh\u00f4ng qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 d\u1ecbp t\u1ed1t \u0111\u1ec3 h\u1ecd gi\u00e0nh l\u1ea1i ng\u00f4i vua. C\u00f4ng t\u01b0\u1edbc x\u1ee9 Giooc l\u00e0 Ri-s\u01a1t t\u00edch c\u1ef1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ngay. Qu\u00fd t\u1ed9c mi\u1ec1n Nam \u1ee7ng h\u1ed9 gia t\u1ed9c Giooc, c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 t\u01b0 s\u1ea3n ho\u00e1 c\u0169ng r\u1ea5t vui m\u1eebng, h\u1ecd hy v\u1ecdng c\u00f4ng t\u01b0\u1edbc Giooc c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf Hen-ri VI, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00ednh quy\u1ec1n b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia t\u1ed9c Lan -caxt\u01a1 ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u quy\u1ec1n l\u1ee3i cho nh\u1eefng qu\u00fd t\u1ed9c mi\u1ec1n B\u1eafc. V\u00f9ng n\u00e0y l\u00e0 v\u00f9ng phong ki\u1ebfn l\u1ea1c h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 v\u1eady h\u1ecd c\u0169ng r\u1ea5t lo l\u1eafng. Tay ch\u00e2n th\u00e2n c\u1eadn nh\u1ea5t c\u1ee7a Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 C\u00f4ng t\u01b0\u1edbc Xa-mai- xaith\u01a1 ra l\u1ec7nh cho th\u1ee7 h\u1ea1 b\u00ed m\u1eadt theo d\u00f5i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a gia t\u1ed9c Giooc.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec \u201cN\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ed9t ng\u00e0y kh\u00f4ng vua\u201d, ngh\u1ecb vi\u1ec7n tri\u1ec7u t\u1eadp cu\u1ed9c h\u1ecdp c\u00f9ng nhau c\u1eed Ri-s\u01a1t l\u00ean l\u00e0m \u201cH\u1ed9 qu\u1ed1c c\u00f4ng\u201d. Ri-s\u01a1t l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n l\u1ef1c, \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch m\u1ecdi tr\u1edf ng\u1ea1i \u00f4ng \u0111\u00e3 cho b\u1ecf t\u00f9 c\u00f4ng t\u01b0\u1edbc Xa-mai-xaith\u01a1 v\u00ec t\u1ed9i danh: \u201cL\u00e0m th\u1ea5t th\u1ee7 Nooc-m\u0103ng-\u0111i v\u00e0 tham \u00f4 c\u1ee7a c\u00f4ng\u201d. Nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, th\u00e1ng 12 n\u0103m 1454, Hen-ri VI b\u1ed7ng nhi\u00ean kh\u1ecfi b\u1ec7nh. \u00d4ng n\u1eafm l\u1ea1i ch\u00ednh quy\u1ec1n v\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c H\u1ed9 qu\u1ed1c c\u00f4ng c\u1ee7a Ri-s\u01a1t. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Xa- mai-xaith\u01a1; m\u1eb7t kh\u00e1c, theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a ho\u00e0ng h\u1eadu Mac-garet, t\u00ecm bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng s\u1ef1 tho\u00e1i v\u1ecb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi anh h\u1ecd Ri-s\u01a1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ris\u01a1t r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn v\u1ed9i quay v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam. N\u0103m sau \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb th\u1ee7 ti\u00eau C\u00f4ng t\u01b0\u1edbc Xa- mai-xaith\u01a1 t\u1ea1i Kent \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i tr\u1eeb k\u1ebb x\u1ea5u b\u00ean c\u1ea1nh Vua. Nh\u01b0ng Hen-ri VI kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u00e0 ch\u1ec9 tr\u00edch \u00f4ng v\u1ec1 h\u00e0nh vi ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh 30 n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2m ng\u00f2i. Cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh gi\u1eefa c\u00e1c qu\u00fd t\u1ed9c phong ki\u1ebfn gi\u00e0nh ng\u00f4i b\u00e1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cChi\u1ebfn tranh hoa h\u1ed3ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5 n\u0103m \u0111\u00f3, Ri -s\u01a1t gi\u01b0\u01a1ng cao ng\u1ecdn c\u1edd c\u00f3 gia huy d\u00f2ng h\u1ecdc m\u00ecnh l\u00e0 B\u00f4ng h\u1ed3ng tr\u1eafng, d\u1eabn \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Vua Hen-ri VI. Hai b\u00ean ngh\u00eanh chi\u1ebfn t\u1ea1i Xanh An-be, k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a tr\u1eadn n\u00e0y l\u00e0 qu\u00e2n Lan-catxt\u01a1 \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, C\u00f4ng t\u01b0\u1edbc Xa-mai-xaith\u01a1 b\u1ecb gi\u1ebft, vua HenriVI b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh. Qu\u00e2n Giooc th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn v\u1ec1 Lu\u00e2n \u0110\u00f4n, Ri-s\u01a1t l\u1ea1i l\u00e0m H\u1ed9 qu\u1ed1c c\u00f4ng, ki\u1ec3m so\u00e1t tri\u1ec1u ch\u00ednh n\u01b0\u1edbc Anh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng h\u1eadu Mac -garet l\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p \u0111\u00e3 c\u00f9ng con trai m\u00ecnh l\u00e3nh \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Lan- catxt\u01a1 ti\u1ebfp t\u1ee5c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi qu\u00e2n Giooc. Th\u00e1ng 12 n\u0103m 1460, trong tr\u1eadn Vec-phen\u0111\u01a1 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Giooc, b\u1eaft s\u1ed1ng Ri-s\u01a1t v\u00e0 \u0111em x\u1eed t\u1eed b\u00eau \u0111\u1ea9u tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn hoa h\u1ed3ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch tr\u1ea3 th\u00f9 v\u00e0 chi\u1ebfm l\u0129nh ng\u00f4i b\u00e1u gi\u1eefa c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 li\u00ean ti\u1ebfp c\u1ee7a hai d\u00f2ng h\u1ecd Giooc v\u00e0 Lan-catxt\u01a1. Cu\u1ed9c chi\u1ebfn k\u00e9o d\u00e0i 30 n\u0103m m\u1edbi k\u1ebft th\u00fac v\u1edbi th\u1eafng l\u1ee3i thu\u1ed9c v\u1ec1 Hen-ri Tuph\u01a1n t\u1ee9c vua Hen-ri VII.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m 1453, \u1edf Lu\u00e2n \u0110\u00f4n n\u01b0\u1edbc Anh, b\u1ed7ng lan truy\u1ec1n m\u1ed9t tin gi\u1eadt g\u00e2n: Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Hen-ri VI b\u1ecb b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea9n. Nghe \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u00e0y, gia t\u1ed9c Giooc (York) v\u1edbi chi\u1ebfc gia huy l\u00e0 b\u00f4ng h\u1ed3ng \u0111\u1ecf bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u00e0y h\u1ebft s\u1ee9c vui m\u1eebng. H\u1ecd cho r\u1eb1ng gia t\u1ed9c Lan-caxt\u01a1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[1,15],"tags":[],"class_list":["post-10556","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-general","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10556"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10556\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}