{"id":10678,"date":"2021-11-22T17:20:10","date_gmt":"2021-11-22T10:20:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10678"},"modified":"2021-11-22T18:17:38","modified_gmt":"2021-11-22T11:17:38","slug":"tai-sao-co-mot-so-thuc-vat-lai-co-doc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-co-mot-so-thuc-vat-lai-co-doc\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ef1c v\u1eadt l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ed9c?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ef1c v\u1eadt kh\u00e1c lo\u00e0i, do k\u1ebft qu\u1ea3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng sinh l\u00fd c\u1ee7a ch\u00fang kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, t\u1ea1o th\u00e0nh v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t kh\u00e1c nhau t\u00edch lu\u1ef9 trong th\u00e2n c\u1ee7a ch\u00fang. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 l\u00e1 c\u1ee7a rau c\u1ea9n, rau ch\u00e2n v\u1ecbt v\u00e0 rau th\u01a1m c\u00f3 m\u00f9i v\u1ecb kh\u00e1c nhau ch\u00ednh l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n n\u00e0y. Nh\u1eefng t\u00edch lu\u1ef9 c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c, \u0111i v\u00e0o b\u00ean trong c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 gia s\u00fac th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t sinh t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a \u0111\u1ed9c t\u00ednh, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ebf b\u00e0o, d\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u1edf ng\u1ea1i v\u1ec1 c\u01a1 n\u0103ng, b\u1ec7nh t\u1eadt ho\u1eb7c t\u1eed vong, do \u0111\u00f3 ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 \u0111\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u1ee7ng lo\u1ea1i v\u00e0 t\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1ed9c trong th\u1ef1c v\u1eadt r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p, \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u1ea1i quan tr\u1ecdng . N\u00f3i t\u1eeb t\u00ednh ch\u1ea5t ho\u00e1 h\u1ecdc, v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1ed9c c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u00f3 : Ki\u1ec1m th\u1ef1c v\u1eadt, glucoxit, saponin, proteinv\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed9c t\u1ed1 kh\u00e1c v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5. Ki\u1ec1m th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0 c\u00f3 h\u1ee3p ch\u1ea5t h\u1eefu c\u01a1 c\u00f3 ch\u1ee9a nit\u01a1 trong th\u00e2n th\u1ef1c v\u1eadt, nh\u01b0 ki\u1ec1m c\u00e2y thu\u1ed1c l\u00e1 ch\u1ee9a trong l\u00e1 v\u00e0 h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e2y thu\u1ed1c l\u00e1, \u0111\u1ed9c t\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e2y n\u1ea5m \u0111\u1ed9c ch\u01b0a trong c\u00e2y n\u1ea5m. Glucoxit l\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt c\u1ee7a s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eef \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 g\u1ed1c hi\u0111roxit (-OH), nh\u01b0 glucoxit kh\u1ed5 h\u1ea1nh nh\u00e2n ch\u1ee9a trong h\u1ea1t b\u1ea1ch qu\u1ea3 v\u00e0 kh\u1ed5 h\u1ea1nh nh\u00e2n. Saponinl\u00e0 h\u1ee3p ch\u1ea5t r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p, sau khi ho\u00e0 tan trong n\u01b0\u1edbc, l\u1eafc m\u1ed9t ch\u00fat l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh b\u1ecdt, nh\u01b0 saponinc\u00f9 m\u1ea1ch ch\u1ee9a trong h\u1ea1t c\u00f9 m\u1ea1ch. Protein l\u00e0 ch\u1ec9 v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1ed9c c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t protein, nh\u01b0 proteinth\u1ea9u d\u1ea9u trong h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a th\u1ea9u d\u1ea9u, ch\u1ea5t ba \u0111\u1eadu trong h\u1ea1t gi\u1ed1ng ba \u0111\u1eadu. V\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1ed9c kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u00ednh ch\u1ea5t kh\u00e1c nhau trong c\u00e1c th\u00e2n th\u1ef1c v\u1eadt m\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed ph\u00e2n b\u1ed1 c\u0169ng kh\u00e1c nhau, c\u00f3 lo\u1ea1i \u1edf nh\u1eefng b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00e1c nhau c\u1ee7a c\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ed9c, c\u00f3 lo\u1ea1i \u1edf nh\u1eefng b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00e1c nhau \u1edf c\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e2y th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1ed9c \u1edf nh\u1eefng m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau. Do s\u1ef1 kh\u00e1c nhau v\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt tr\u1ed3ng tr\u1ecdt. \u0110\u1ea5t tr\u1ed3ng v\u00e0 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 n\u0103m, giai \u0111o\u1ea1n ph\u00e1t d\u1ee5c, v\u1ecb tr\u00ed v\u00e0 th\u1eddi ti\u1ebft n\u00ean h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed9c t\u00ednh c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 \u0111\u1ed9c c\u0169ng kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gluxit h\u1ea1nh nh\u00e2n ch\u1ee9a trong h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a b\u1ea1ch qu\u1ea3 v\u00e0 h\u1ea1nh nh\u00e2n ho\u00e0 tan trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 sinh axit cyanogenc\u00f3 \u0111\u1ed9c t\u00ednh r\u1ea5t cao, tr\u1ebb em nu\u1ed1t m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf th\u00ec s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i tri gi\u00e1c, tr\u00fang \u0111\u1ed9c m\u00e0 ch\u1ebft. Khoai t\u00e2y sau khi \u0111\u01b0a ra \u00e1nh s\u00e1ng chuy\u1ec3n sang m\u1ea9u xanh ho\u1eb7c n\u1ea3y m\u1ea9m, \u1edf ph\u1ea9n n\u00e0y sinh ra m\u1ed9t lo\u1ea1i \u0111\u1ed9c t\u1ed1 c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u201c Long qu\u1ef3 tinh\u201d. Ng\u01b0\u1eddi \u0103n v\u00e0o s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ed9c, sinh ra c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng nh\u01b0 n\u00f4n, \u1ec9a ch\u1ea3y. C\u00e1c lo\u1ea1i h\u1ea1t kh\u00e1c nh\u01b0 \u0111\u00e0o nh\u00e2n, th\u1ea9u d\u1ea9u sau khi \u0103n s\u1ebd b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ed9c. Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng quy t\u1eafc n\u00e0y th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng ch\u1ed1ng tr\u00fang \u0111\u1ed9c v\u00e0 \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee9u ch\u1eefa k\u1ecbp th\u1eddi. C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 \u0111\u1ed9c sau khi b\u1ecf \u0111\u1ed9c t\u1ed1 th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, rau d\u1ea1i sau khi ng\u00e2m v\u00e0 r\u1eeda qua n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c n\u1ea5u ch\u00edn r\u1ed3i l\u1ea1i ng\u00e2m, l\u00e0m cho h\u1ebft v\u1ecb ch\u00e1t v\u00e0 \u0111\u1eafng th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1eed h\u1ebft \u0111\u1ed9c t\u00ednh; \u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ef1c v\u1eadt nh\u01b0 n\u1ea5m \u0111\u1ed9c th\u00ec cho d\u00f9 c\u00f3 ng\u00e2m r\u1eeda, n\u1ea5u ch\u00edn nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c t\u00ednh. Do v\u1eady, nh\u1eefng th\u1ee9c v\u1eadt kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u00ec c\u1ea9n ph\u1ea3i t\u00ecm hi\u1ec3u xong m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh sau khi \u0103n nh\u1ea9m r\u1ed3i b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 ch\u1ee9a v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1ed9c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 thu\u1ed9c nh\u1eefng th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 t\u00ednh ki\u1ec1m th\u1ef1c v\u1eadt, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o ra thu\u1ed1c. V\u00ed d\u1ee5, nh\u01b0 l\u00e1 v\u00e0 r\u1ec5 c\u1ee7a c\u00e2y c\u00e0 d\u01b0\u1ee3c v\u00e0 c\u00e0 \u0111\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ch\u1ee9a ki\u1ec1m l\u01b0\u01a1ng \u0111ang v\u00e0 atropin, c\u00f3 \u0111\u1ed9c, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi h\u01b0ng ph\u1ea5n, h\u00f4n m\u00ea, nh\u01b0ng khi d\u00f9ng m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf trong y h\u1ecdc l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh b\u00e0i thu\u1ed9c tr\u1ecb b\u1ec7nh phong th\u1ea5p, th\u1edf d\u1ed1c, b\u1ee5ng \u0111au qu\u1eb7n; Hoa c\u1ee7a c\u00e0 \u0111\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c l\u00e0 hoa d\u01b0\u01a1ng kim m\u00e0 \u0110\u00f4ng y c\u1ed5 \u0111\u1ea1i d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m thu\u1ed1c g\u00e2y m\u00ea; Khi b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ed9c mo\u00f3cphin trong qu\u1ea3 thu\u1ed1c phi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn t\u1edbi li\u1ec7t h\u00f4 h\u1ea5p, nh\u01b0ng trong y h\u1ecdc khi s\u1eed d\u1ee5ng v\u1edbi li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng th\u00edch h\u1ee3p th\u00ec l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh b\u00e0i thu\u1ed1c d\u1eebng \u0111au nhanh. Do \u0111\u00f3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ed9c v\u00e0 trong ch\u00fang c\u00f3 ch\u1ee9a lo\u1ea1i \u0111\u1ed9c t\u1ed1 n\u00e0o c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a r\u1ea5t quan tr\u1ecdng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u1ef1c v\u1eadt kh\u00e1c lo\u00e0i, do k\u1ebft qu\u1ea3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng sinh l\u00fd c\u1ee7a ch\u00fang kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, t\u1ea1o th\u00e0nh v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t kh\u00e1c nhau t\u00edch lu\u1ef9 trong th\u00e2n c\u1ee7a ch\u00fang. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 l\u00e1 c\u1ee7a rau c\u1ea9n, rau ch\u00e2n v\u1ecbt v\u00e0 rau th\u01a1m c\u00f3 m\u00f9i v\u1ecb kh\u00e1c nhau ch\u00ednh l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n n\u00e0y. Nh\u1eefng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[1,15],"tags":[],"class_list":["post-10678","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-general","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10678"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10678\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}