{"id":10804,"date":"2021-11-22T17:26:35","date_gmt":"2021-11-22T10:26:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=10804"},"modified":"2021-11-23T21:06:35","modified_gmt":"2021-11-23T14:06:35","slug":"tai-sao-noi-rung-la-la-phoi-cua-trai-dat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-noi-rung-la-la-phoi-cua-trai-dat\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao n\u00f3i \u201cR\u1eebng l\u00e0 l\u00e1 ph\u1ed5i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t\u201d?"},"content":{"rendered":"\n<p>R\u1eebng l\u00e0 \u201cv\u1ec7 s\u0129\u201d c\u1ee7a gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean, l\u00e0 tr\u1ee5 c\u1ed9t \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng l\u01b0\u1ee3ng oxy v\u00e0 cacbonnic trong kh\u00f4ng kh\u00ed, gi\u1ea3m nh\u1eb9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ea5t th\u1ea3i, kh\u00ed \u0111\u1ed9c g\u00e2y n\u00ean \u00f4 nhi\u1ec5m, l\u00e0m trong s\u1ea1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, v\u00ec v\u1eady n\u00ean n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u201cL\u00e1 ph\u1ed5i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0\u1ee3ng oxy trong kh\u00f4ng kh\u00ed c\u00f3 vai tr\u00f2 r\u1ea5t l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ecdi sinh v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ecbn \u0103n, nh\u1ecbn u\u1ed1ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1eebng h\u00f4 h\u1ea5p. H\u1ea9u h\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng oxy tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra nh\u1edd v\u00e0o th\u1ef1c v\u1eadt xanh trong r\u1eebng. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh quang h\u1ee3p, nh\u1eefng th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0y \u0111\u00e3 h\u00fat kh\u00ed cacbonic v\u00e0 th\u1ea3i ra kh\u00ed oxy. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng th\u1ef1c v\u1eadt c\u0169ng c\u1ea9n ph\u1ea3i h\u00f4 h\u1ea5p, nh\u01b0ng d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 chi\u1ebfu x\u1ea1 c\u1ee7a \u00e1nh n\u1eafng, t\u00e1c d\u1ee5ng quang h\u1ee3p c\u1ee7a ch\u00fang ph\u1ea3i l\u1edbn g\u1ea5p 20 l\u1ea9n so v\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng h\u00f4 h\u1ea5p. V\u00ec v\u1eady m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi th\u1ef1c v\u1eadt xanh l\u00e0 \u201cNh\u00e0 m\u00e1y s\u1ea3n xu\u1ea5t thi\u00ean nhi\u00ean\u201d c\u1ee7a oxy.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2y c\u1ed1i th\u00f4ng qua qu\u00e1 tr\u00ecnh quang h\u1ee3p \u0111\u00e3 h\u00fat l\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed cacbonic v\u00e0 th\u1ea3i ra m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed oxy. Nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 sinh v\u1eadt m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00ed h\u1eadu m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t ph\u00e9p t\u00ednh, c\u00e2y d\u1ebb cao 33 m\u00e9t c\u00f3 kho\u1ea3ng 110 ngh\u00ecn l\u00e1. Di\u1ec7n t\u00edch l\u00e0 340m2. M\u1ed9t khu r\u1eebng c\u00f3 kho\u1ea3ng h\u01a1n 10 tri\u1ec7u c\u00e2y th\u00ec di\u1ec7n t\u00edch l\u00e1 c\u00e2y che ph\u1ee7 l\u00e0 r\u1ea5t l\u1edbn, kh\u1ea3 n\u0103ng quang h\u1ee3p cao. M\u1ed7i m\u1ed9t n\u0103m, h\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t nh\u1eadn 400 t\u1ef7 t\u1ea5n cacbonic v\u00e0 th\u1ea3i ra 200 t\u1ef7 t\u1ea5n oxy. Nh\u01b0 v\u1eady cho th\u1ea5y n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 r\u1eebng, con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 h\u1ec7 sinh v\u1eadt s\u1ebd ch\u1eb3ng th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1eebng gi\u1eef vai tr\u00f2 l\u1edbn trong vi\u1ec7c l\u00e0m s\u1ea1ch ho\u00e1 b\u1ea9u kh\u00f4ng kh\u00ed. Nh\u1eefng th\u1ef1c v\u1eadt r\u1eebng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng lo\u1ea1i tr\u1eeb to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng kh\u00ed th\u1ea3i \u0111\u1ed9c h\u1ea1i nh\u01b0: SO2, HF, Cl. SO2 l\u00e0 lo\u1ea1i kh\u00ed r\u1ea5t \u0111\u1ed9c, c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i. Khi n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 SO2 trong kh\u00f4ng kh\u00ed l\u00ean t\u1edbi 10 ppm s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ee9ng b\u1ec7nh nh\u01b0 tim \u0111\u1eadp m\u1ea1nh, lo\u1ea1n nh\u1ecbp kh\u00f3 th\u1edf. R\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 kh\u00ed SO2 \u0111\u00f3 v\u00e0 chuy\u1ec3n ch\u00fang th\u00e0nh nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea9n c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean c\u00e1c axit g\u1ed1c amin trong c\u00e1c th\u00e2n c\u00e2y v.v. F c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i kh\u00ed c\u00f3 h\u1ea1i v\u1edbi c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu ch\u00fang ta \u0103n ph\u1ea3i hoa qu\u1ea3, th\u1ef1c ph\u1ea9m, rau c\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng F cao s\u1ebd b\u1ecb nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c, sinh b\u1ec7nh. Trong r\u1eebng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 th\u1ec3 kh\u00ed n\u00e0y. Trung b\u00ecnh c\u1ee9 m\u1ed9t 1 ha c\u00e2y ng\u00e2n hoa c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 11,8 kg F, 1 ha c\u00e2y d\u00e2u t\u00e2y l\u00e0 4,3 kg F v\u00e0 1 ha c\u00e2y li\u1ec5u th\u00ec h\u1ea5p th\u1ee5 3,9 kg F.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1eebng c\u0169ng l\u00e0 m\u00e1y h\u00fat b\u1ee5i kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Do tr\u00ean m\u1ed7i phi\u1ebfn l\u00e1 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1edbp l\u00f4ng d\u00e0y n\u00ean n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n l\u1ea1i nh\u1eefng ch\u1ea5t g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m, l\u1ecdc v\u00e0 h\u1ea5p th\u1ee5 l\u1ea1i ch\u00fang l\u00e0m trong s\u1ea1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0a ra s\u1ed1 li\u1ec7u: trung b\u00ecnh 1 n\u0103m, c\u1ee9 15 m\u1eabu \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng c\u00e2y t\u00f9ng c\u00f3 th\u1ec3 lo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c 36 t\u1ea5n kh\u00f3i b\u1ee5i trong kh\u00f4ng kh\u00ed, 1 m2 c\u00e2y ph\u00f9 du c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c 3,39 t\u1ea5n b\u1ee5i th\u1ea3i. Trong r\u1eebng c\u00e0nh v\u00e0 l\u00e1 c\u00e2y t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1eadm r\u1ea1p um t\u00f9m n\u00ean l\u00e0m gi\u1ea3m s\u1ee9c gi\u00f3. Do v\u1eady n\u00ean s\u1ed1 b\u1ee5i th\u1ea3i c\u00f4ng nghi\u1ec7p trong kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i g\u1ea9n h\u1ebft, sau m\u1ed9t tr\u1eadn m\u01b0a l\u1edbn, s\u1ed1 b\u1ee5i c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi \u0111\u1ea5t, nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c trong l\u00e0nh v\u00e0 m\u00e1t m\u1ebb h\u01a1n. L\u00e1 c\u00e2y sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea1ch b\u1ee5i l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c qu\u00e1 tr\u00ecnh gi\u1eef b\u1ee5i v\u00e0 chu tr\u00ecnh l\u00e0m s\u1ea1ch kh\u00f4ng kh\u00ed m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft \u0111\u1ea9u. R\u1eebng qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 \u201cL\u00e1 ph\u1ed5i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t\u201d, kh\u00f4ng c\u00f3 r\u1eebng, t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi sinh v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y k\u1ec3 c\u1ea3 con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00f4 h\u1ea5p, kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 sinh t\u1ed3n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u1eebng l\u00e0 \u201cv\u1ec7 s\u0129\u201d c\u1ee7a gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean, l\u00e0 tr\u1ee5 c\u1ed9t \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng l\u01b0\u1ee3ng oxy v\u00e0 cacbonnic trong kh\u00f4ng kh\u00ed, gi\u1ea3m nh\u1eb9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ea5t th\u1ea3i, kh\u00ed \u0111\u1ed9c g\u00e2y n\u00ean \u00f4 nhi\u1ec5m, l\u00e0m trong s\u1ea1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, v\u00ec v\u1eady n\u00ean n\u00f3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[1,15],"tags":[],"class_list":["post-10804","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-general","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10804"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10804\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}