{"id":11111,"date":"2021-11-22T17:42:18","date_gmt":"2021-11-22T10:42:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=11111"},"modified":"2021-11-23T21:13:16","modified_gmt":"2021-11-23T14:13:16","slug":"mat-troi-la-thien-the-nhu-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/mat-troi-la-thien-the-nhu-the-nao\/","title":{"rendered":"M\u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 thi\u00ean th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p>Tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, h\u00e0ng ng\u00e0y ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u nh\u00ecn th\u1ea5y M\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc \u1edf h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng v\u00e0 l\u1eb7n \u1edf h\u01b0\u1edbng T\u00e2y, M\u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu s\u00e1ng Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, mang l\u1ea1i \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 nhi\u1ec7t cho ch\u00fang ta. M\u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 thi\u00ean th\u1ec3 trung t\u00e2m trong h\u1ec7 M\u1eb7t tr\u1eddi, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh tinh c\u00f3 kho\u1ea3ng c\u00e1ch g\u1ea9n v\u1edbi Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang ta nh\u1ea5t. Kho\u1ea3ng c\u00e1ch trung b\u00ecnh c\u1ee7a n\u00f3 v\u1edbi Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0 149.600.000 km, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh l\u00e0 1,39 tri\u1ec7u km, g\u1ea5p 109 l\u1ea9n \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, th\u1ec3 t\u00edch g\u1ea5p Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t 1,3 tri\u1ec7u l\u1ea9n, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng g\u1ea5p 330.000 l\u1ea9n so v\u1edbi Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, m\u1eadt \u0111\u1ed9 b\u00ecnh qu\u00e2n l\u00e0 1,4 gram\/cm3.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7t tr\u1eddi c\u0169ng \u0111ang t\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, chu k\u1ef3 t\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng tr\u00ean v\u00f9ng qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o b\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 kho\u1ea3ng 25 ng\u00e0y, c\u00e0ng ti\u1ebfp c\u1eadn chu k\u1ef3 2 c\u1ef1c th\u00ec th\u1eddi gian c\u00e0ng d\u00e0i, \u1edf khu 2 c\u1ef1c l\u00e0 kho\u1ea3ng 35 ng\u00e0y. Nguy\u00ean t\u1ed1 phong ph\u00fa nh\u1ea5t tr\u00ean M\u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 Hi\u0111ro, ti\u1ebfp \u0111\u00f3 l\u00e0 Heli, ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 cacbon, oxy v\u00e0 c\u00e1c kim lo\u1ea1i kh\u00e1c, g\u1ea9n nh\u01b0 l\u00e0 gi\u1ed1ng c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 ho\u00e1 h\u1ecdc c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, ch\u1ec9 kh\u00e1c nhau v\u1ec1 t\u1ec9 l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ea3 c\u1ea9u l\u1edbn v\u00e0 r\u1ea5t n\u00f3ng, t\u1ea9ng ngo\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3 ch\u1ee7 y\u1ebfu do 3 l\u1edbp c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 quang c\u1ea9u, s\u1eafc c\u1ea9u v\u00e0 qu\u1ea9ng s\u00e1ng bao quanh M\u1eb7t tr\u1eddi, nh\u1eefng l\u1edbp n\u00e0y t\u1ea1o th\u00e0nh b\u1ea9u kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a M\u1eb7t tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng h\u00ecnh tr\u00f2n c\u1ee7a M\u1eb7t tr\u1eddi m\u00e0 ch\u00fang ta nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 quang c\u1ea9u, n\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ed9 d\u00e0y kho\u1ea3ng 500.000 m, \u00e1nh s\u00e1ng M\u1eb7t tr\u1eddi ch\u00f3i m\u1eaft ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t ra t\u1eeb t\u1ea9ng quang c\u1ea9u n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eafc c\u1ea9u \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i quang c\u1ea9u, l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea9ng \u1edf gi\u1eefa b\u1ea9u kh\u00ed quy\u1ec3n M\u1eb7t tr\u1eddi, n\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ed9 cao k\u00e9o d\u00e0i kho\u1ea3ng v\u00e0i tri\u1ec7u m\u00e9t, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u1eeb v\u00e0i ng\u00e0n \u0111\u1ed9 C t\u0103ng l\u00ean t\u1edbi v\u00e0i v\u1ea1n \u0111\u1ed9 C. Khi x\u1ea3y ra nguy\u1ec7t th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea9n, tia s\u00e1ng m\u1ea1nh ph\u00e1t ra t\u1eeb quang c\u1ea9u b\u1ecb M\u1eb7t tr\u0103ng che khu\u1ea5t, ch\u00fang ta s\u1ebd nh\u00ecn th\u1ea5y t\u1ea9ng kh\u00ed c\u00f3 m\u00e0u \u0111\u1ecf t\u1ed1i n\u00e0y, v\u00ec v\u1eady ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi t\u1ea9ng n\u00e0y l\u00e0 t\u1ea9ng s\u1eafc c\u1ea9u hay s\u1eafc c\u1ea9u. Qu\u1ea9ng s\u00e1ng bao quanh M\u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 t\u1ea9ng ngo\u00e0i c\u00f9ng c\u1ee7a b\u1ea9u kh\u00ed quy\u1ec3n M\u1eb7t tr\u1eddi, t\u1ea9ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i b\u1eb1ng v\u00e0i l\u1ea9n b\u00e1n k\u00ednh M\u1eb7t tr\u1eddi, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 l\u00fac c\u00f2n xa h\u01a1n th\u1ebf. N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u th\u00e0nh ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u1eeb c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eed \u0111i\u1ec7n ly cao v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u1eed t\u1ef1 do, m\u1eadt \u0111\u1ed9 r\u1ea5t th\u01b0a th\u1edbt. T\u1ea9ng trong c\u1ee7a qu\u1ea9ng s\u00e1ng bao quanh M\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ed9i mi\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u1edbi m\u1ed9t tri\u1ec7u \u0111\u1ed9 C. \u0110\u1ed9 l\u1edbn v\u00e0 h\u00ecnh d\u1ea1ng c\u1ee7a qu\u1ea9ng s\u00e1ng bao quanh M\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f3 li\u00ean quan t\u1edbi c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a M\u1eb7t tr\u1eddi. M\u1eb7t tr\u1eddi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u1edbi chu k\u1ef3 l\u1edbn, qu\u1ea9ng s\u00e1ng bao quanh M\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f3 h\u00ecnh tr\u00f2n, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u1ecf. Qu\u1ea9ng s\u00e1ng bao quanh M\u1eb7t tr\u1eddi teo nh\u1ecf l\u1ea1i \u1edf 2 c\u1ef1c M\u1eb7t tr\u1eddi. \u0110\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a n\u1ed9i mi\u1ec7n b\u1eb1ng kho\u1ea3ng 1\/1.000.000 \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a quang c\u1ea9u, n\u00f3 b\u1eb1ng v\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng M\u1eb7t tr\u0103ng v\u00e0o c\u00e1c t\u1ed1i ng\u00e0y 15, 16 \u00e2m l\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc quan s\u00e1t c\u00e1c s\u1eafc c\u1ea9u th\u00ec ngo\u00e0i vi\u1ec7c quan s\u00e1t \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u01a1n s\u1eafc th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, h\u1ecd c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 quan s\u00e1t th\u1eddi gian nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea9n, c\u00f2n khi quan s\u00e1t qu\u1ea9ng s\u00e1ng M\u1eb7t tr\u1eddi th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 quan s\u00e1t khi nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea9n, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u201cm\u00e1y nh\u1eadt mi\u1ec7n\u201d \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean quan s\u00e1t. V\u00e0i n\u0103m g\u1ea9n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c quan s\u00e1t b\u1eb1ng v\u1ec7 tinh nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng kh\u00ed th\u1ec3 qu\u1ea9ng s\u00e1ng bao quanh M\u1eb7t tr\u1eddi \u0111ang kh\u00f4ng ng\u1eebng khu\u1ebfch t\u00e1n ra b\u00ean ngo\u00e0i do nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u0103ng cao, c\u00e1c d\u00f2ng h\u1ea1t phun ra h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean gi\u00f3 M\u1eb7t tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i r\u00eca M\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f2n c\u00f3 l\u1edbp kh\u00ed ph\u00e1t ra \u00e1nh s\u00e1ng m\u00e0u h\u1ed3ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c, \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 tai l\u1eeda M\u1eb7t tr\u1eddi. C\u00f3 l\u00fac n\u00f3 ph\u00f3ng x\u1ea1 ra v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 r\u1ea5t l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 cao v\u00e0i tr\u0103m ng\u00e0n kil\u00f4m\u00e9t, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i r\u01a1i xu\u1ed1ng t\u1ea9ng s\u1eafc c\u1ea9u. S\u1ed1 l\u1ea9n xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a s\u1eafc nh\u0129 b\u1eb1ng v\u1edbi h\u1eafc t\u1eed, m\u1ed7i chu k\u1ef3 kho\u1ea3ng 11 n\u0103m. B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ch\u00fang ta kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng m\u1eaft th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n d\u00f9ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng s\u1eafc c\u1ea9u ho\u1eb7c k\u00ednh ph\u1ea3n \u00e1nh s\u00e1ng hay khi nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea9n th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, h\u00e0ng ng\u00e0y ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u nh\u00ecn th\u1ea5y M\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc \u1edf h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng v\u00e0 l\u1eb7n \u1edf h\u01b0\u1edbng T\u00e2y, M\u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu s\u00e1ng Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, mang l\u1ea1i \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 nhi\u1ec7t cho ch\u00fang ta. M\u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 thi\u00ean th\u1ec3 trung t\u00e2m trong h\u1ec7 M\u1eb7t tr\u1eddi, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh tinh c\u00f3 kho\u1ea3ng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[1,15],"tags":[],"class_list":["post-11111","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-general","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11111"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11111\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}