{"id":11949,"date":"2021-11-24T19:52:14","date_gmt":"2021-11-24T12:52:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=11949"},"modified":"2021-11-24T19:52:16","modified_gmt":"2021-11-24T12:52:16","slug":"bao-duong-vat-co-tu-bao-gio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/bao-duong-vat-co-tu-bao-gio\/","title":{"rendered":"Bao d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt c\u00f3 t\u1eeb bao gi\u1edd"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed, \u0111\u1ec3 d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt kh\u1ecfi b\u1ecb gai \u0111\u00e2m ho\u1eb7c c\u00f4n tr\u00f9ng c\u1eafn, \u0111\u00e0n \u00f4ng b\u1ea3o v\u1ec7 n\u00f3 b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1ea5y c\u00e1c m\u1ea3nh v\u1ecf c\u00e2y d\u00e0i qu\u1ea5n l\u1ea1i, ho\u1eb7c d\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e1i v\u1ecf c\u1ee9ng l\u00ean, hay \u0111\u00fat n\u00f3 v\u00e0o m\u1ed9t v\u1eadt h\u00ecnh tr\u1ee5 (t\u1eadp qu\u00e1n n\u00e0y hi\u1ec7n v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed9 t\u1ed9c \u00edt ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb th\u1eddi x\u01b0a, \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft ph\u00f2ng l\u00e2y b\u1ec7nh hoa li\u1ec5u b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u00f9ng c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 b\u1ea3o v\u1ec7 v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ean g\u1ecdi kh\u00e1c nhau t\u00f9y theo \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. \u1ede Paris (Ph\u00e1p), ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 &#8220;\u00e1o \u0111u\u00f4i t\u00f4m Anh Qu\u1ed1c&#8221;. \u0110\u1ed1i l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi London (Anh) g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 &#8220;m\u00e0ng ru\u1ed9t gi\u00e0 Ph\u00e1p&#8221;. Ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Phi \u0111\u1eb7t t\u00ean cho n\u00f3 l\u00e0 &#8220;m\u0169 \u0111i r\u1eebng&#8221;; ng\u01b0\u1eddi Brazin g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 &#8220;\u00e1o s\u01a1 mi nh\u00ed&#8221;\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Su\u1ed1t ba ngh\u00ecn n\u0103m nay, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 d\u00f9ng b\u00e0ng quang l\u1ee3n, ru\u1ed9t c\u1eebu, ru\u1ed9t th\u1ecf, bong b\u00f3ng c\u00e1 (\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1 t\u1ea7m v\u00e0 c\u00e1 heo)\u2026 l\u00e0m bao d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e2y &#8220;c\u00e1c b\u1ec7nh c\u1ee7a th\u1ea7n V\u1ec7 N\u1eef&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 10, ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u00e3 s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u01a1 quan sinh d\u1ee5c nam gi\u1edbi b\u1eb1ng da thu\u1ed9c ho\u1eb7c v\u1ea3y r\u00f9a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1564, trong cu\u1ed1n s\u00e1ch nhan \u0111\u1ec1 De morbo gallico, <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">chuy\u00ean gia<\/a> t\u00ecnh d\u1ee5c h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Gabriel de Fallope \u0111\u00e3 g\u1ee3i \u00fd n\u00ean d\u00f9ng m\u1ed9t d\u1ee5ng c\u1ee5 h\u00ecnh m\u0169 ch\u1ee5p c\u00f3 ph\u1ebft m\u1ed9t th\u1ee9 n\u01b0\u1edbc l\u00e1 c\u00e2y s\u1eafc \u0111\u1eb7c, \u0111\u1eb7t l\u00ean b\u1ed9 ph\u1eadn sinh d\u1ee5c nam ngay sau khi giao h\u1ee3p \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u1eafc b\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00e3i t\u1edbi th\u1ebf k\u1ef7 17, ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi d\u00f9ng bao d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u00e0o vi\u1ec7c tr\u00e1nh thai. Vua Charles c\u1ee7a Anh v\u00e0 vua Louis c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch n\u00e0y. T\u1eeb \u0111\u00f3, bao d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn nhanh ch\u00f3ng. Trong th\u1eddi gian n\u00e0y, n\u00f3 mang m\u1ed9t c\u00e1i t\u00ean m\u1ef9 mi\u1ec1u l\u00e0 &#8220;g\u0103ng tay c\u1ee7a qu\u00fd b\u00e0&#8221;, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf t\u1ea1o b\u1eb1ng ru\u1ed9t hay b\u00e0ng quang s\u00fac v\u1eadt, \u0111\u00f4i khi l\u00f3t b\u1eb1ng l\u1ee5a ho\u1eb7c nhung (ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u1ee5a m\u1ecfng th\u1ea5m d\u1ea7u). Trong khi giao h\u1ee3p, nam gi\u1edbi lu\u00f4n ph\u1ea3i gi\u1eef ch\u1eb7t trong tay m\u1ed9t d\u1ea3i b\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00ednh v\u00e0o d\u1ee5ng c\u1ee5. M\u1ea5t tho\u1ea3i m\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh, d\u1ee5ng c\u1ee5 n\u00e0y l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1eadt \u0111\u1ea3m b\u1ea3o, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1eef v\u0103n s\u0129 Ph\u00e1p Mme de S\u00e9vign\u00e9 ph\u1ea3i th\u1ed1t l\u00ean: &#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ea5m \u00e1o gi\u00e1p ch\u1ed1ng l\u1ea1c th\u00fa v\u00e0 l\u00e0 m\u1ea3nh m\u1ea1ng nh\u1ec7n ch\u1ed1ng hi\u1ec3m nguy&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 70 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20, tri\u1ebft gia Ph\u00e1p Condorcet v\u00e0 nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc Anh Malthus \u0111\u00e3 r\u1ea5t nhi\u1ec7t th\u00e0nh b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng bao d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf sinh \u0111\u1ebb. T\u1eeb \u0111\u00f3, d\u1ee5ng c\u1ee5 n\u00e0y tr\u1edf n\u00ean th\u1ef1c s\u1ef1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bao d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc th\u0103ng tr\u1ea7m, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i ti\u1ebfn d\u1ea7n v\u1ec1 h\u00ecnh d\u1ea1ng v\u00e0 ch\u1ea5t li\u1ec7u, nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eeb khi c\u00f3 k\u1ef9 thu\u1eadt l\u01b0u h\u00f3a cao su. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng lo\u1ea1i c\u1ef1c m\u1ecfng v\u00e0 b\u1ec1n ch\u1eafc, b\u1ea3o h\u00e0nh 5 n\u0103m. Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n mu\u1ed1n y\u00ean tr\u00ed v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m h\u01a1n n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t thi\u1ebft b\u1ecb nh\u1ecf mang t\u00ean V\u00e9rifior k\u00e8m theo bao cao su \u0111\u1ec3 &#8220;ki\u1ec3m tra, hong kh\u00f4 v\u00e0 qu\u1ea5n l\u1ea1i&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed, \u0111\u1ec3 d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt kh\u1ecfi b\u1ecb gai \u0111\u00e2m ho\u1eb7c c\u00f4n tr\u00f9ng c\u1eafn, \u0111\u00e0n \u00f4ng b\u1ea3o v\u1ec7 n\u00f3 b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1ea5y c\u00e1c m\u1ea3nh v\u1ecf c\u00e2y d\u00e0i qu\u1ea5n l\u1ea1i, ho\u1eb7c d\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e1i v\u1ecf c\u1ee9ng l\u00ean, hay \u0111\u00fat n\u00f3 v\u00e0o m\u1ed9t v\u1eadt h\u00ecnh tr\u1ee5 (t\u1eadp qu\u00e1n n\u00e0y hi\u1ec7n v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-11949","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-y-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11949"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11949\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}