{"id":12731,"date":"2021-11-24T21:17:35","date_gmt":"2021-11-24T14:17:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=12731"},"modified":"2021-11-24T21:17:35","modified_gmt":"2021-11-24T14:17:35","slug":"ve-benh-bo-dien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ve-benh-bo-dien\/","title":{"rendered":"V\u1ec1 b\u1ec7nh b\u00f2 \u0111i\u00ean"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xin cho ch\u00fang em bi\u1ebft: tr\u00e2u b\u00f2 \u1edf n\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb b\u1ec7nh b\u00f2 \u0111i\u00ean nh\u01b0 \u1edf Anh kh\u00f4ng, b\u1ec7nh c\u00f3 d\u1ec5 l\u00e2y sang ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng, ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1ec7nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, v\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 thu\u1ed1c ch\u1eefa ch\u01b0a?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00e1c em h\u1ecfi r\u1ea5t r\u1ed9ng, xin n\u00eau g\u1ecdn m\u1ea5y \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh \u0111\u1ec3 c\u00e1c em d\u1ec5 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c: 1. B\u1ec7nh b\u00f2 \u0111i\u00ean (vi\u00eam n\u00e3o b\u00f2 th\u1ec3 x\u1ed1p) \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n ca \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ea1i Anh v\u00e0o th\u00e1ng 2-1985, v\u00e0 trong nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean 90, ri\u00eang n\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u00f3 h\u01a1n 176.000 b\u00f2 b\u1ecb. \u1edf Ph\u00e1p, ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00e1ng 2-1991, v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u n\u0103m 2000 \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 kho\u1ea3ng 30 con b\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u00e1p v\u1eabn nh\u1eadp b\u1ed9t th\u1ecbt ch\u0103n nu\u00f4i c\u1ee7a Anh (n\u00e3o, ru\u1ed9t b\u00f2, c\u1eebu\u2026 xay nhuy\u1ec5n), v\u00ec n\u00f3 l\u00e0m cho gia s\u00fac t\u0103ng tr\u1ecdng nhanh, th\u1ecbt c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1ea1c. Th\u00e1ng 7-1988, Anh c\u1ea5m d\u00f9ng th\u1ee9c \u0103n n\u00e0y cho \u0111\u1ed9ng v\u1eadt nhai l\u1ea1i. Th\u00e1ng 12-1989, Ph\u00e1p c\u1ea5m nh\u1eadp kh\u1ea9u v\u00e0 th\u00e1ng 7-1990 c\u1ea5m cho b\u00f2 \u0103n. 2. \u1edf ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y y h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1ec7nh Creutzfeldt-Jakob (vi\u1ebft t\u1eaft C-J: vi\u00eam n\u00e3o, g\u00e2y li\u1ec7t nhi\u1ec1u b\u1ed9 ph\u1eadn, sa s\u00fat tr\u00ed tu\u1ec7\u2026 di\u1ec5n bi\u1ebfn r\u1ea5t nhanh). Th\u00e1ng 3-1996, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf Anh ph\u00e1t hi\u1ec7n 10 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1eafc m\u1ed9t bi\u1ebfn th\u1ec3 c\u1ee7a b\u1ec7nh C-J (bt C-J) xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb b\u1ec7nh b\u00f2 \u0111i\u00ean. Ngay sau \u0111\u00f3 ch\u00e2u \u00c2u c\u1ea5m d\u00f9ng th\u1ecbt b\u00f2 Anh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00e1ng 7 v\u00e0 th\u00e1ng 8-2000, \u1edf Anh c\u00f3 th\u00eam 83 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb bt C-J, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 74 t\u1eed vong; \u1edf Ph\u00e1p c\u00f3 3 t\u1eed vong v\u00e0 2 do bt C-J v\u00e0 1 c\u00f2n nghi v\u1ea5n. Ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ef1 t\u00ednh t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn n\u0103m 2020, trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng x\u1ea5u nh\u1ea5t, \u1edf Anh s\u1ebd c\u00f3 kho\u1ea3ng 136 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb. 3. V\u1ec1 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n, trong b\u1ec7nh C-J x\u00e9t nghi\u1ec7m cho th\u1ea5y nhi\u1ec1u protein 14-33 trong d\u1ecbch n\u00e3o t\u1ee7y. C\u00f2n trong bt C-J th\u00ec kh\u00f4ng, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 tr\u1edf ng\u1ea1i l\u1edbn cho vi\u1ec7c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n, ph\u1ea3i m\u1ed5 t\u1eed thi m\u1edbi k\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c (th\u1ea5y nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00e3o b\u1ecb x\u1ed1p).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 thu\u1ed1c \u0111\u1eb7c hi\u1ec7u, n\u00ean h\u1eadu q\u1ee7a c\u00f2n n\u1eb7ng n\u1ec1, gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u1edf b\u1ec7nh vi\u00eam n\u00e3o n\u00f3i chung, v\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 thu\u1ed1c ch\u1ee7ng ng\u1eeba. 4. T\u00e1c nh\u00e2n g\u00e2y b\u1ec7nh b\u00f2 \u0111i\u00ean (ESB) l\u00e0 prion. Prion kh\u00f4ng t\u1ef1 ph\u00e2n chia trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ea5y t\u1ea1i ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m nh\u01b0 vi khu\u1ea9n; kh\u00f4ng t\u1ef1 nh\u00e2n b\u1ea3n trong t\u1ebf b\u00e0o s\u1ed1ng nh\u01b0 virus. Protein g\u00e2y b\u1ec7nh c\u1ea3u prion (PrPsc) khi v\u00e0o n\u00e3o s\u1ebd l\u00e0m cho protein b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a n\u00e3o (PrPc) &#8220;b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc&#8221; n\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1eeb h\u00ecnh xo\u1eafn \u1ed1c bi\u1ebfn d\u1ea1ng th\u00e0nh h\u00ecnh&#8221;l\u00e1 b\u00eata&#8221; x\u1ebfp ch\u1ed3ng ch\u1ea5t l\u00ean nhau trong c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o si\u00eau \u0111\u1ec7m c\u1ee7a n\u00e3o \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u00e2y t\u1eed vong.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Protein c\u1ee7a prion b\u00f2 gi\u1ed1ng h\u1ec7t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 kh\u00e1c nhau v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111i\u1ec7n t\u00edch tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t ph\u00e2n t\u1eed. Kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e2y nhi\u1ec5m c\u1ee7a prion b\u00f2 \u0111i\u00ean s\u1ebd gi\u1ea3m n\u1ebfu n\u00f3 g\u1eb7p nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 1330C \u1edf m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u1ea9m trong 20 ph\u00fat, v\u1edbi \u00e1p su\u1ea5t 3 atmosphe. Nh\u01b0ng prion l\u1ea1i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c formol, tia x\u1ea1 c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u1eed khu\u1ea9n c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, v\u00e0 \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n cho vi\u1ec7c ti\u00eau di\u1ec7t m\u1ea7m b\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Giai \u0111o\u1ea1n \u1ee7 b\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1ec7nh b\u00f2 \u0111i\u00ean kh\u00e1 d\u00e0i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng th\u1ee9 4 ho\u1eb7c th\u1ee9 8 v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac v\u00e0o th\u00e1ng th\u1ee9 34 k\u1ec3 t\u1eeb khi nhi\u1ec5m b\u1ec7nh (l\u00fac n\u00e0y prion t\u1eadp trung trong ru\u1ed9t). Ti\u1ebfp theo l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n to\u00e0n ph\u00e1t (prion x\u00e2m nh\u1eadp n\u00e3o, tuy\u1ebfn \u1ee9c, m\u1eaft hay t\u1ee7y s\u1ed1ng\u2026).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1ec1 l\u00e2y nhi\u1ec5m sang lo\u00e0i kh\u00e1c, th\u1ea5y c\u1eebu c\u00f3 nguy c\u01a1 l\u1edbn nh\u1ea5t. C\u00f3 th\u1ec3 do tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0103n ph\u1ea3i b\u1ed9t x\u01b0\u01a1ng c\u1eebu b\u1ecb vi\u00eam n\u00e3o c\u1eebu th\u1ec3 x\u1ed1p (ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVIII, g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ec7nh ng\u1ee9a rung) m\u00e0 b\u00f2 \u0111\u00e3 b\u1ecb nhi\u1ec5m b\u1ec7nh n\u00e0y. Ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 l\u00e2y ch\u00e9o sang c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt kh\u00e1c. 5. C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec n\u01b0\u1edbc ta may m\u1eafn \u1edf q\u00faa xa ch\u01b0a \u1ed3 \u1ea1t nh\u1eadp b\u1ed9t th\u1ecbt ch\u0103n nu\u00f4i c\u00f9ng th\u1ecbt b\u00f2 c\u1ee7a Anh nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u, n\u00ean kh\u00f4ng b\u1ecb &#8220;\u0111i\u00ean \u0111\u1ea7u&#8221; nh\u01b0 h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean, quan t\u00e2m lo l\u1eafng nh\u01b0 c\u00e1c em l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng khen v\u00e0 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch l\u01b0u \u00fd \u0111\u1eebng &#8220;m\u1ea5t b\u00f2 m\u1edbi lo l\u00e0m chu\u1ed3ng&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xin cho ch\u00fang em bi\u1ebft: tr\u00e2u b\u00f2 \u1edf n\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb b\u1ec7nh b\u00f2 \u0111i\u00ean nh\u01b0 \u1edf Anh kh\u00f4ng, b\u1ec7nh c\u00f3 d\u1ec5 l\u00e2y sang ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng, ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1ec7nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, v\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 thu\u1ed1c ch\u1eefa ch\u01b0a? V\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00e1c em h\u1ecfi r\u1ea5t r\u1ed9ng, xin n\u00eau g\u1ecdn m\u1ea5y \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh \u0111\u1ec3 c\u00e1c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-12731","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-y-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12731"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12731\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}