{"id":13504,"date":"2021-11-27T12:46:51","date_gmt":"2021-11-27T05:46:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13504"},"modified":"2021-11-27T12:46:52","modified_gmt":"2021-11-27T05:46:52","slug":"dia-khai-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/dia-khai-la-gi\/","title":{"rendered":"\u0111\u1ecba khai l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c \u0111\u1ecba khai v\u00e0 h\u00f3a th\u1ea1ch gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm hi\u1ec3u lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, lo\u00e0i v\u1eadt, th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u00e3 s\u1ed1ng c\u00e1ch nay h\u00e0ng tri\u1ec7u tri\u1ec7u n\u0103m. S\u1ef1 nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y quan tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t khoa h\u1ecdc ri\u00eang bi\u1ec7t g\u1ecdi l\u00e0 khoa c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u00f4ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ecba khai kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 di h\u00e0i, di c\u1ed1t, di t\u00edch c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i c\u00e1ch nay c\u1ea3 tri\u1ec7u n\u0103m. Ng\u00e0y nay, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e2n bi\u1ec7t ba th\u1ee9 v\u1eadt kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 th\u00fai v\u00e0 c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1ng nguy\u00ean th\u1ee7y. Nh\u01b0ng \u0111\u1ecba khai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i \u201ckhu\u00f4n\u201d do tr\u1ea7m t\u00edch gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i d\u1ea1ng b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ee7a m\u1ed9t sinh ho\u1eb7c th\u1ef1c v\u1eadt. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 h\u00f3a th\u1ea1ch th\u00ec \u0111\u00fang. Sau c\u00f9ng, h\u00f3a th\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 l\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft &#8211; v\u1ebft ch\u00e2n ch\u1eb3ng h\u1ea1n &#8211; con v\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u1ea1i khi n\u00f3 \u0111i qua \u0111\u1ea5t m\u1ec1m, \u0111\u1ea5t s\u00e9t. \u0111\u1ecba khai l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n, m\u1ed9t c\u01a1 ph\u1eadn c\u1ee7a sinh v\u1eadt, l\u00e0 ph\u1ea7n c\u1ee9ng nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 sinh v\u1eadt \u0111\u00f3 nh\u01b0 x\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c r\u0103ng &#8211; v\u00ec ph\u1ea7n m\u1ec1m \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau h\u1ee7y r\u1ed3i &#8211; tuy nhi\u00ean c\u0169ng c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i nhuy\u1ec5n th\u1ec3 (nh\u01b0 con s\u1ee9a ch\u1eb3ng h\u1ea1n, ch\u1ee9a t\u1edbi 99% l\u00e0 n\u01b0\u1edbc) m\u00e0 v\u1eabn l\u00e0 nh\u1eefng h\u00f3a th\u1ea1ch nguy\u00ean v\u1eb9n. C\u00f3 \u0111\u1ecba khai t\u00ecm th\u1ea5y trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 x\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n c\u1ea3 da v\u00e0 l\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00edch c\u1ee1 c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba khai, h\u00f3a th\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n c\u00f3 \u0111\u1ecba khai c\u1ee7a con ki\u1ebfn nh\u1ecf x\u00edu s\u1ed1ng c\u00e1ch nay bao nhi\u00eau tri\u1ec7u n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean v\u1eb9n trong h\u1ed5 ph\u00e1ch. S\u1ef1 may m\u1eafn c\u1ee7a h\u00f3a th\u1ea1ch, \u0111\u1ecba khai t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay h\u1ea7u nh\u01b0 t\u00f9y thu\u1ed9c ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00f3 \u0111ang s\u1ed1ng khi n\u00f3 b\u1ecb h\u00f3a th\u1ea1ch. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c h\u00f3a th\u1ea1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 sinh v\u1eadt bi\u1ec3n. B\u1edfi v\u00ec khi ch\u1ebft, c\u01a1 th\u1ec3 n\u00f3 mau l\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edbp b\u00f9n bao b\u1ecdc n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1ed1i r\u1eefa. Nh\u1eefng sinh v\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ed1ng tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t d\u1ec5 b\u1ecb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed, kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n kh\u00e1c ph\u00e1 h\u1ee7y ho\u1eb7c l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i. qua nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c \u0111\u1ecba khai v\u00e0 h\u00f3a th\u1ea1ch, ta c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a sinh v\u1eadt s\u1ed1ng c\u00f3 khi c\u00e1ch nay c\u1ea3 m\u1ea5y tr\u0103m tri\u1ec7u n\u0103m. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n m\u1ed9t \u0111\u1ecba khai l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb \u0111\u00e1 cho ta bi\u1ebft c\u00e1ch nay h\u1eb1ng bao nhi\u00eau tri\u1ec7u n\u0103m c\u00f3 th\u1eddi \u0111\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201cth\u1eddi \u0111\u1ea1i b\u00f2 s\u00e1t\u201d v\u1edbi nh\u1eefng \u201cqu\u00e1i v\u1eadt\u201d d\u00e0i t\u1edbi 24,5m v\u00e0 n\u1eb7ng t\u1edbi 40 t\u1ea5n. \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng con kh\u1ee7ng long. Nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 lo\u00e0i chim nguy\u00ean th\u1ee7y l\u00e0 d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf nh\u1eefng \u0111\u1ecba khai c\u1ee7a lo\u00e0i v\u1eadt n\u00e0y m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ND: Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng t\u1eeb \u201ch\u00f3a th\u1ea1ch\u201d \u0111\u1ec3 d\u1ecbch hai t\u1eeb ti\u1ebfng Anh l\u00e0 fossil v\u00e0 petrification. T\u1eeb \u201ch\u00f3a th\u1ea1ch\u201d c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 n\u00ean d\u00f9ng cho t\u1eeb petrification, c\u00f2n d\u00f9ng cho c\u1ea3 t\u1eeb fossil e kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ngh\u0129a v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9nh. B\u1edfi v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u sinh v\u1eadt c\u1ed5 \u0111\u00e3 h\u00f3a \u0111\u00e1 nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng sinh v\u1eadt c\u1ed5 kh\u00f4ng h\u00f3a \u0111\u00e1. C\u1ee5 th\u1ec3 nh\u01b0 \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u00e1c l\u1edbp tuy\u1ebft s\u00e2u v\u00f9ng Sib\u00e9rie, ng\u00e0y nay th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng con kh\u1ed5ng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t di\u1ec7t t\u1eeb th\u1eddi xa x\u01b0a. Nh\u01b0ng nh\u1edd v\u00f9i s\u00e2u d\u01b0\u1edbi tuy\u1ebft \u201cng\u00e0n n\u0103m\u201d n\u00ean x\u00e1c c\u00e1c c\u1ed5 sinh v\u1eadt n\u00e0y c\u00f2n t\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00f3 s\u00f3i c\u00f2n gi\u00e0nh nhau \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c c\u1ed5 sinh v\u1eadt n\u00e0y \u201cch\u01b0a h\u00f3a \u0111\u00e1\u201d hay l\u00e0 kh\u00f4ng h\u00f3a \u0111\u00e1. Ch\u00fang l\u00e0 \u201c\u0111\u1ecba khai\u201d ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t. \u0111\u1ecba khai c\u00f3 ngh\u0129a r\u1ed9ng: n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 t\u1ea5t c\u1ea3 hay m\u1ed9t ph\u1ea7n hay ch\u1ec9 l\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng ho\u1eb7c th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u v\u1ebft tr\u00ean \u0111\u00e1. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 c\u00e1i r\u0103ng c\u1ee7a m\u1ed9t c\u1ed5 sinh v\u1eadt ho\u1eb7c m\u1ea3nh l\u00e1 b\u1ecb \u00e9p ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i v\u1ebft tr\u00ean than \u0111\u00e1 ch\u1eb3ng h\u1ea1n, ho\u1eb7c m\u1ed9t con s\u00f2 \u0111\u00e3 \u201ch\u00f3a \u0111\u00e1\u201d\u2026 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201c\u0111\u1ecba khai\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum S\u1ef1 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c \u0111\u1ecba khai v\u00e0 h\u00f3a th\u1ea1ch gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm hi\u1ec3u lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, lo\u00e0i v\u1eadt, th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u00e3 s\u1ed1ng c\u00e1ch nay h\u00e0ng tri\u1ec7u tri\u1ec7u n\u0103m. S\u1ef1 nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y quan tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1edf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13504","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13504","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13504"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13504\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}