{"id":13528,"date":"2021-11-27T12:48:35","date_gmt":"2021-11-27T05:48:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13528"},"modified":"2021-11-27T12:48:37","modified_gmt":"2021-11-27T05:48:37","slug":"kich-co-mot-nguyen-tu-la-bang-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/kich-co-mot-nguyen-tu-la-bang-nao\/","title":{"rendered":"K\u00edch c\u1ee1 m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed l\u00e0 b\u1eb1ng n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ean n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc: t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ta h\u00f4m nay v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb thay \u0111\u1ed5i v\u00e0o ng\u00e0y mai. B\u1edfi v\u00ec trong khoa h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u1edbi l\u1ea1 v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eed, nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eeb khi c\u00f3 m\u00e1y \u201cnghi\u1ec1n\u201d nguy\u00ean t\u1eed ra \u0111\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Atom &#8211; nguy\u00ean t\u1eed &#8211; ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 nh\u1ecf qu\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng ph\u00e2n chia ra \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p cho r\u1eb1ng nguy\u00ean t\u1eed l\u00e0 h\u1ea1t nh\u1ecf nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 ch\u1ea5t n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y nay, ch\u1ec9 m\u1edbi t\u00ecm trong nh\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean hai ch\u1ee5c lo\u1ea1i h\u1ea1t kh\u00e1c nhau. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho r\u1eb1ng h\u1ea1t nguy\u00ean t\u1eed ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o n\u00ean b\u1edfi nh\u1eefng h\u1ea1t \u0111i\u1ec7n t\u1eed (electron), d\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec7n t\u1eed (proton), trung h\u00f2a t\u1eed (neutron), positron, neutrino, meson v\u00e0 hyperon. Electron l\u00e0 h\u1ea1t mang \u0111i\u1ec7n \u00e2m. H\u1ea1t proton n\u1eb7ng g\u1ea5p 1,386 l\u1ea7n h\u1ea1t electron v\u00e0 mang \u0111i\u1ec7n t\u00edch d\u01b0\u01a1ng. H\u1ea1t neutron n\u1eb7ng h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0 kh\u00f4ng mang \u0111i\u1ec7n t\u00edch n\u00e0o. H\u1ea1t positron k\u00edch c\u1ee1 c\u0169ng b\u1eb1ng h\u1ea1t elec- tron v\u00e0 mang \u0111i\u1ec7n t\u00edch d\u01b0\u01a1ng. H\u1ea1t neutrino k\u00edch c\u1ee1 b\u1eb1ng 1\/1000 h\u1ea1t electron v\u00e0 kh\u00f4ng mang \u0111i\u1ec7n t\u00edch. H\u1ea1t meson ho\u1eb7c mang \u0111i\u1ec7n t\u00edch d\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c mang \u0111i\u1ec7n t\u00edch \u00e2m. H\u1ea1t hyperon l\u1edbn h\u01a1n h\u1ea1t proton.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1t n\u00e0y d\u00ednh v\u1edbi nhau? \u0111\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u00ed m\u1eadt ngay c\u1ea3 v\u1edbi c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc. Nh\u01b0ng c\u00e1c h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1ea1o th\u00e0nh c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 v\u00e0 c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 \u0111\u1ec1u kh\u00e1c nhau. S\u1ef1 kh\u00e1c nhau \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 \u1edf tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng. V\u00ec v\u1eady c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp h\u1ea1ng theo tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng, ch\u1eb3ng h\u1ea1n n\u1ebfu l\u1ea5y tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed hydro l\u00e0m \u0111\u01a1n v\u1ecb (\u201c1\u201d) th\u00ec tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed s\u1eaft l\u00e0 55, t\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed s\u1eaft n\u1eb7ng g\u1ea5p 55 l\u1ea7n nguy\u00ean t\u1eed hydro.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y l\u00e0 qu\u00e1, qu\u00e1 nh\u1ecf. M\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed hydro ch\u1ec9 c\u00e2n n\u1eb7ng c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea7n tri\u1ec7u, tri\u1ec7u, tri\u1ec7u gram. \u0111\u1ec3 c\u00f3 kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed nh\u1ecf nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, ta xem m\u1ed9t gram hydro c\u00f3 bao nhi\u00eau nguy\u00ean t\u1eed. C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 con s\u1ed1 6 k\u00e8m theo hai m\u01b0\u01a1i ba con s\u1ed1 kh\u00f4ng (z\u00e9ro). N\u1ebfu c\u1ee9 l\u1ea5y m\u1ed9t gi\u00e2y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 ta \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed th\u00ec ta ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 ra m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian l\u00e0 10 ng\u00e0n tri\u1ec7u tri\u1ec7u n\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ebfm h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 nguy\u00ean t\u1eed trong m\u1ed9t gram hydro.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum N\u00ean n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc: t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ta h\u00f4m nay v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb thay \u0111\u1ed5i v\u00e0o ng\u00e0y mai. B\u1edfi v\u00ec trong khoa h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u1edbi l\u1ea1 v\u1ec1 nguy\u00ean [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13528","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13528"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13528\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}