{"id":13544,"date":"2021-11-27T12:49:39","date_gmt":"2021-11-27T05:49:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13544"},"modified":"2021-11-27T12:49:40","modified_gmt":"2021-11-27T05:49:40","slug":"lua-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/lua-la-gi\/","title":{"rendered":"L\u1eeda l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>Khi b\u1ecb \u0111\u1ed1t th\u00ec than c\u1ee7i, b\u1ecb ch\u00e1y. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, khi than, c\u1ee7i ch\u00e1y th\u00ec c\u00f3 l\u1eeda. Nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea5t c\u1ee9 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ch\u00e1y n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 l\u1eeda, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 trong b\u1ea5t c\u1ee9 d\u1ea1ng \u201cch\u00e1y\u201d n\u00e0o th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 kh\u00ed oxy k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ea5t li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e1y. Ph\u1ea3n \u1ee9ng k\u1ebft h\u1ee3p n\u00e0y t\u1ea1o ra nhi\u1ec7t. N\u1ebfu qu\u00e1 tr\u00ecnh k\u1ebft h\u1ee3p n\u00e0y di\u1ec5n ra nhanh, ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y ng\u1ecdn l\u1eeda \u0111\u1ecf r\u1ef1c v\u00e0 c\u00f3 m\u00f9i \u201cch\u00e1y\u201d nh\u01b0 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ch\u00e1y b\u00f9ng. Khi c\u1ee7i, gi\u1ea5y k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi kh\u00ed oxy ta th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y ng\u1ecdn l\u1eeda. Nh\u01b0ng s\u1ef1 ch\u00e1y di\u1ec5n ra ngay c\u1ea3 \u1edf b\u00ean trong m\u00e1y. Ch\u1ea5t \u0111\u1ed1t k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi kh\u00ed oxy trong kh\u00f4ng kh\u00ed ngay trong l\u00f2ng xi lanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong m\u00e1y xe h\u01a1i, ti\u1ebfn tr\u00ecnh ch\u00e1y di\u1ec5n ra r\u1ea5t nhanh \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ta g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 \u201cn\u1ed5\u201d. Ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ti\u1ebfn tr\u00ecnh ch\u00e1y r\u1ea5t nhanh, c\u00f3 ti\u1ebfn tr\u00ecnh ch\u00e1y r\u1ea5t ch\u1eadm &#8211; c\u00f3 khi nhi\u1ec1u n\u0103m ta m\u1edbi nh\u1eadn th\u1ea5y &#8211; ta g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 ch\u00e1y ng\u1ea7m. S\u1eaft b\u1ecb r\u1ec9 s\u00e9t ch\u00ednh l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ch\u00e1y ng\u1ea7m. Kh\u00ed oxy c\u1ea7n cho s\u1ef1 ch\u00e1y l\u00e0 m\u1ed9t nguy\u00ean li\u1ec7u r\u1ea5t s\u1eb5n trong thi\u00ean nhi\u00ean. Trong kh\u00f4ng kh\u00ed bao quanh ta ch\u1ee9a 20% kh\u00ed oxy. V\u00e0 kh\u00ed oxy n\u00e0y l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u201ch\u0103m h\u1edf\u201d tham gia v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u00e1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f3 oxy, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ch\u00e1y. \u0111\u00fang qu\u00e1 r\u1ed3i! Nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ea5t \u0111\u1ed1t th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ch\u00e1y, d\u0129 nhi\u00ean! Ch\u1ea5t \u0111\u1ed1t d\u1ec5 ch\u00e1y nh\u1ea5t l\u00e0 x\u0103ng. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1t kh\u00e1c nh\u01b0 than, c\u1ee7i kh\u00ed \u0111\u1ed1t\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u00e1y, hai nguy\u00ean t\u1eed oxy trong kh\u00f4ng kh\u00ed k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed carbon trong ch\u1ea5t \u0111\u1ed1t \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u00e2n t\u1eed c\u1ee7a ch\u1ea5t m\u1edbi g\u1ecdi l\u00e0 carbon dioxide. B\u1ea1n c\u00f3 bi\u1ebft r\u1eb1ng ngay trong ch\u00ednh th\u00e2n th\u1ec3 c\u1ee7a b\u1ea1n c\u0169ng \u0111ang th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean di\u1ec5n ra m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u00e1y kh\u00f4ng? Ch\u00ednh nh\u1edd qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u00e1y n\u00e0y, b\u1ea1n c\u00f3 th\u00e2n nhi\u1ec7t v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 \u0111i, \u0111\u1ee9ng, l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u00e0 h\u01a1i th\u1edf ra c\u1ee7a b\u1ea1n ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ea3i kh\u00ed carbon dioxide ph\u00e1t sinh trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u00e1y trong c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ea1n \u0111\u1ea5y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum Khi b\u1ecb \u0111\u1ed1t th\u00ec than c\u1ee7i, b\u1ecb ch\u00e1y. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, khi than, c\u1ee7i ch\u00e1y th\u00ec c\u00f3 l\u1eeda. Nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea5t c\u1ee9 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ch\u00e1y n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 l\u1eeda, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 trong b\u1ea5t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13544","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13544","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13544"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13544\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}