{"id":13559,"date":"2021-11-27T12:50:41","date_gmt":"2021-11-27T05:50:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13559"},"modified":"2021-11-27T12:50:41","modified_gmt":"2021-11-27T05:50:41","slug":"cao-su-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/cao-su-la-gi\/","title":{"rendered":"Cao su l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1eafc c\u00e1c b\u1ea1n t\u01b0\u1edfng cao su m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u00e0o s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u00f4i. \u0111\u00fang v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. \u0111\u00fang n\u1ebfu n\u00f3i n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i, kh\u00f4ng \u0111\u00fang, v\u00ec trong c\u00e1c ph\u1ebf t\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi da \u0111\u1ecf Incas v\u00e0 Maya \u1edf Trung M\u1ef9, ng\u01b0\u1eddi ra \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tr\u00e1i banh cao su &#8211; t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 cao su th\u00f4 &#8211; c\u00e1ch nay \u00edt ra c\u0169ng 900 n\u0103m r\u1ed3i. V\u00e0 c\u00e2y cao su? N\u00f3 \u0111\u00e3 g\u00f3p m\u1eb7t v\u1edbi \u0111\u1eddi t\u1eeb c\u00e1ch nay 300 tri\u1ec7u n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong chuy\u1ebfn du h\u00e0nh sang T\u00e2n th\u1ebf gi\u1edbi l\u1ea7n th\u1ee9 hai, ch\u00ednh m\u1eaft Colombo \u0111\u00e3 th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi da \u0111\u1ecf ch\u01a1i banh l\u00e0m b\u1eb1ng \u201cnh\u1ef1a c\u00e2y\u201d. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 n\u1eefa, c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Nam \u00e1 \u0111\u00e3 bi\u1ebft d\u00f9ng nh\u1ef1a c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ee9 c\u00e2y \u0111\u1ec3 tr\u00e9t v\u00e0o \u201cc\u1ea7n x\u00e9\u201d \u0111\u1eb7ng \u0111\u1ef1ng\u2026 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y nh\u1ef1a t\u1eeb 400 lo\u1ea1i c\u00e2y kh\u00e1c nhau, k\u1ec3 c\u1ea3 d\u00e2y leo nh\u01b0 c\u00e2y nho ch\u1eb3ng h\u1ea1n. Nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ef1a do m\u1ed7i lo\u1ea1i c\u00e2y cung c\u1ea5p r\u1ea5t kh\u00e1c nhau c\u1ea3 v\u1ec1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1eabn v\u1ec1 ph\u1ea9m. C\u0169ng c\u00f3 m\u1ee7 (nh\u1ef1a) \u0111\u1ea5y nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y nh\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y nh\u01b0 b\u1ed3 c\u00f4ng anh, c\u00e2y b\u00f4ng tai v\u00e0 ng\u1ea3i \u0111\u1eafng. \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a m\u1ee7 cao su l\u00e0 d\u00ednh v\u00e0 \u0111\u00e0n h\u1ed3i. N\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi lo\u1ea1i s\u00e1p. M\u1ee7 cao su \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a d\u01b0\u1edbi v\u1ecf, r\u1ec5, th\u00e2n, c\u00e0nh l\u00e1 v\u00e0 qu\u1ea3. Nh\u01b0ng nhi\u1ec1u m\u1ee7 nh\u1ea5t v\u1eabn l\u00e0 da d\u01b0\u1edbi v\u1ecf th\u00e2n v\u00e0 c\u00e0nh. M\u1ee7 cao su g\u1ed3m r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ea1t nh\u1ecf li ti h\u00f2a tan trong ch\u1ea5t l\u1ecfng. Trong m\u1ee7 cao su ch\u1ec9 c\u00f3 35% l\u00e0 \u201clatex\u201d (m\u1ee7, nh\u1ef1a) th\u1eadt s\u1ef1, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng h\u1ea1t m\u1ee7 d\u00ednh v\u1edbi nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2y cao su m\u1ecdc t\u1ed1t nh\u1ea5t \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u1eb1m trong kho\u1ea3ng 10 v\u0129 \u0111\u1ed9 x\u00edch \u0111\u1ea1o ho\u1eb7c khoanh v\u00f9ng trong kho\u1ea3ng 1200 km hai b\u00ean x\u00edch \u0111\u1ea1o. Ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi v\u00f9ng n\u00e0y l\u00e0 v\u00f2ng \u0111ai cao su. L\u00fd do l\u00e0 v\u00ec c\u00e2y cao su c\u1ea7n nhi\u1ec7t v\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu \u1ea9m, nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t. Gi\u1ed1ng c\u00e2y cao su t\u1ed1t nh\u1ea5t l\u00e0 gi\u1ed1ng xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Brazil c\u00f3 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Hevea brasiliensis. Ng\u00e0y nay, 96% cao su t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 do n\u01b0\u1edbc<\/p>\n\n\n\n<p>Brazil s\u1ea3n xu\u1ea5t. Nh\u01b0ng trong v\u00f9ng \u201cv\u00f2ng \u0111ai cao su\u201d ng\u00e0y nay, c\u00e2y cao su c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi da tr\u1eafng \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u1ea5y m\u1ee7 cao su \u0111\u1ec3 ch\u1ebf th\u00e0nh \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p. T\u1eeb cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 18 \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 19, \u00f4ng ta \u0111\u00e3 d\u00f9ng cao su \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u1ecbt v\u1edb v\u00e0 th\u1eaft l\u01b0ng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum Ch\u1eafc c\u00e1c b\u1ea1n t\u01b0\u1edfng cao su m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u00e0o s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u00f4i. \u0111\u00fang v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. \u0111\u00fang n\u1ebfu n\u00f3i n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i, kh\u00f4ng \u0111\u00fang, v\u00ec trong c\u00e1c ph\u1ebf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13559","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13559","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13559"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13559\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}