{"id":13644,"date":"2021-11-27T13:06:14","date_gmt":"2021-11-27T06:06:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13644"},"modified":"2021-11-27T13:06:15","modified_gmt":"2021-11-27T06:06:15","slug":"nhung-hoa-tien-dau-tien-duoc-su-dung-tu-bao-gio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/nhung-hoa-tien-dau-tien-duoc-su-dung-tu-bao-gio\/","title":{"rendered":"Nh\u1eefng h\u1ecfa ti\u1ec5n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng t\u1eeb bao gi\u1edd?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ea1n \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y c\u00e1i v\u00f2i n\u01b0\u1edbc xo\u00e1y t\u00edt \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi v\u01b0\u1eddn bao gi\u1edd ch\u01b0a? N\u1ebfu b\u1ea1n \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y th\u00ec b\u1ea1n n\u00ean nh\u1edb l\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y nguy\u00ean t\u1eafc c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i h\u1ecfa ti\u1ec5n &#8211; c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 t\u00ean l\u1eeda &#8211; \u0111ang v\u1eadn h\u00e0nh \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u01b0\u1edbc trong \u1ed1ng ch\u1ea3y qua v\u00f2i phun xoay theo m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng v\u00e0 t\u1ea1o ra m\u1ed9t l\u1ef1c. L\u1ef1c n\u00e0y \u0111\u1ea9y v\u00f2i phun ra h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch. Trong h\u1ecfa ti\u1ec5n l\u1ef1c do nhi\u00ean li\u1ec7u ch\u1ee9a trong h\u1ecfa ti\u1ec5n ch\u00e1y v\u00e0 t\u1ea1o ra m\u1ed9t l\u1ef1c ph\u00f3ng ra ph\u00eda \u201c\u0111u\u00f4i\u201d, v\u00e0 l\u1ef1c n\u00e0y \u0111\u1ea9y h\u1ecfa ti\u1ec5n v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta \u0111ang s\u1ed1ng trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i h\u1ecfa ti\u1ec5n v\u00e0 ta t\u01b0\u1edfng h\u1ecfa ti\u1ec5n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e1t minh hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta. Th\u1eadt ra, h\u1ecfa ti\u1ec5n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e1t minh x\u01b0a r\u1ed3i. Ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa \u0111\u00e3 s\u00e1ng ch\u1ebf ra n\u00f3 v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 l\u00e0m ph\u00e1o b\u00f4ng t\u1eeb h\u01a1n 8 th\u1ebf k\u1ef7 nay r\u1ed3i. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0111\u1ed9, th\u00e0nh t\u00edch \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1eeb n\u0103m 1256 sau C\u00f4ng nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ecfa ti\u1ec5n trong chi\u1ebfn tranh c\u0169ng r\u1ea5t t\u00ecnh c\u1edd v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 h\u1ecfa ti\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1802 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i \u00fay c\u1ee7a qu\u00e2n l\u1ef1c Ho\u00e0ng gia Anh \u0111\u1ecdc b\u00e1o th\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Anh b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1eb1ng t\u00ean l\u1eeda nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. S\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0m \u00f4ng n\u1ea3y ra c\u00e1i \u00fd \u0111em \u00e1p d\u1ee5ng th\u1eed trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Anh. S\u1ef1 th\u1eed nghi\u1ec7m th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eb3ng bao l\u00e2u h\u1ea7u h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf ch\u00e2u \u00c2u c\u0169ng nh\u01b0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng h\u1ecfa ti\u1ec5n trong chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u1ede ch\u00e2u \u00c2u, h\u1ecfa ti\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong tr\u1eadn chi\u1ebfn \u1edf Leipzig, t\u1ea1i \u0111\u00f3 Napoleon (Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p l\u00fac \u0111\u00f3) b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. T\u1ea1i Hoa K\u1ef3, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Anh \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u1ecfa ti\u1ec5n \u0111\u1ec3 oanh t\u1ea1c chi\u1ebfn l\u0169y MC Henry \u1edf c\u1ea3ng Baltimore. \u0111\u1ea5y l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao trong qu\u1ed1c ca c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 c\u00f3 c\u00e2u \u201ch\u1ecfa ti\u1ec5n ch\u00e1y \u0111\u1ecf ph\u1eebng ph\u1eebng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong th\u1ebf k\u1ef7 XIX, khi ph\u00e1o binh tr\u1edf n\u00ean m\u1ea1nh h\u01a1n v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n th\u00ec h\u1ecfa ti\u1ec5n l\u1ea7n l\u1ea7n b\u1ecb tr\u1ecdng ph\u00e1o thay th\u1ebf v\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f2n vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong chi\u1ebfn tranh. Cho m\u00e3i \u0111\u1ebfn Th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai, h\u1ecfa ti\u1ec5n m\u1edbi tr\u1edf l\u1ea1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng v\u1edbi c\u00e1i t\u00ean V.2 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum B\u1ea1n \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y c\u00e1i v\u00f2i n\u01b0\u1edbc xo\u00e1y t\u00edt \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi v\u01b0\u1eddn bao gi\u1edd ch\u01b0a? N\u1ebfu b\u1ea1n \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y th\u00ec b\u1ea1n n\u00ean nh\u1edb l\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y nguy\u00ean t\u1eafc c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i h\u1ecfa ti\u1ec5n &#8211; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13644","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13644","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13644"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13644\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13644"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13644"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13644"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}