{"id":13648,"date":"2021-11-27T13:07:03","date_gmt":"2021-11-27T06:07:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13648"},"modified":"2021-11-27T13:07:04","modified_gmt":"2021-11-27T06:07:04","slug":"ai-da-che-ra-cai-nhiet-ke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ai-da-che-ra-cai-nhiet-ke\/","title":{"rendered":"Ai \u0111\u00e3 ch\u1ebf ra c\u00e1i nhi\u1ec7t k\u1ebf?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu g\u1eb7p th\u1eddi ti\u1ebft h\u00e8 oi b\u1ee9c, b\u1ea1n than: \u201cTr\u1eddi n\u00f3ng qu\u00e1!\u201d. \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng, b\u1ea1n l\u1ea1i than: \u201cTr\u1eddi l\u1ea1nh qu\u00e1!\u201d. Nh\u01b0ng n\u00f3ng c\u1ee1 n\u00e0o, l\u1ea1nh c\u1ee1 n\u00e0o? Kh\u00f4ng d\u1ec5 tr\u1ea3 l\u1eddi. V\u00e0, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3\u2026 c\u00e1i g\u00ec l\u00e0m chu\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ea1n m\u00e0 c\u00f2n quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f2n quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7t nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Nh\u01b0ng b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u ti\u00ean nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u1ea3i gi\u1ea3i quy\u1ebft l\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec7t? C\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y khi\u1ebfn cho c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc s\u00e1ng ch\u1ebf ra c\u00e1i nhi\u1ec7t k\u1ebf. C\u00e1i nhi\u1ec7t k\u1ebf ti\u1ebfng Anh l\u00e0 \u201cthermometer\u201d do g\u1ed1c Hy L\u1ea1p \u201cthermo\u201d ngh\u0129a l\u00e0 nhi\u1ec7t, \u201cme- ter\u201d ngh\u0129a l\u00e0 \u201c\u0111o\u201d. \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e1i nhi\u1ec7t k\u1ebf l\u00e0 n\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 cho ta \u0111\u00fang m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nhi\u1ec7t khi s\u1ee9c n\u00f3ng \u1edf hai v\u1eadt b\u1eb1ng nhau. V\u1edbi nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi \u00dd t\u00ean l\u00e0 Galileo \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u1ed9t v\u00e0i th\u00ed nghi\u1ec7m. \u00d4ng ch\u1ebf ra m\u1ed9t d\u1ee5ng c\u1ee5 m\u00e0 \u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ee5ng c\u1ee5 \u201ckh\u1ea3o s\u00e1t kh\u00f4ng kh\u00ed n\u00f3ng\u201d. \u00d4ng c\u00f3 m\u1ed9t \u1ed1ng th\u1ee7y tinh m\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea7u l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea7u nh\u1ecf. Trong \u1ed1ng n\u00e0y c\u00f3 kh\u00f4ng kh\u00ed. \u0111\u1ea7u h\u1edf c\u1ee7a \u1ed1ng c\u1ee7a \u1ed1ng th\u1ee7y tinh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00fang v\u00e0o m\u1ed9t ch\u1ea5t l\u1ecfng nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng h\u1ea1n r\u1ed3i h\u01a1 n\u00f3ng b\u1ea7u v\u00e0 \u1ed1ng th\u1ee7y tinh \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho kh\u00f4ng kh\u00ed trong \u1ed1ng gi\u00e3n n\u1edf. \u0111\u1ec3 ngu\u1ed9i, kh\u00f4ng kh\u00ed trong \u1ed1ng co l\u1ea1i, ch\u1ea5t l\u1ecfng s\u1ebd chi\u1ebfm ch\u1ed7 trong \u1ed1ng. S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn b\u1eb1ng c\u00e1ch ghi m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc trong \u1ed1ng t\u00f9y nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao th\u1ea5p. \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i nhi\u1ec7t k\u1ebf \u0111\u1ea7u ti\u00ean, b\u1edfi v\u00ec, th\u1eadt s\u1ef1 n\u00f3 \u0111\u00e3 \u201c\u0111o\u201d nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9. Nh\u01b0ng n\u00ean nh\u1edb n\u00f3 ch\u1ec9 \u0111o m\u1ee9c gi\u00e3n, co c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed trong \u1ed1ng nghi\u1ec7m. Qua \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1i nhi\u1ec7t k\u1ebf l\u00e0 n\u00f3 b\u1ecb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u00f9y theo \u00e1p su\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u00ed. Tuy nhi\u00ean n\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nhi\u1ec7t k\u1ebf ta d\u00f9ng ng\u00e0y nay d\u1ef1a v\u00e0o s\u1ef1 co gi\u00e3n c\u1ee7a ch\u00ednh m\u1ed9t th\u1ee9 ch\u1ea5t l\u1ecfng. Ch\u1ea5t l\u1ecfng \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5 v\u00e0o \u1ed1ng nghi\u1ec7m m\u1ed9t \u0111\u1ea7u l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea7u \u0111\u1ef1ng ch\u1ea5t l\u1ecfng, \u0111\u1ea7u kia \u0111\u1ec3 h\u1edf. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao l\u00e0m cho ch\u1ea5t l\u1ecfng trong \u1ed1ng gi\u00e3n n\u1edf v\u00e0 do \u0111\u00f3 l\u00ean cao trong \u1ed1ng. Tr\u00e1i l\u1ea1i nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u1ea5p l\u00e0m cho ch\u1ea5t l\u1ecfng trong \u1ed1ng co l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ea5t l\u1ecfng t\u1ee5t xu\u1ed1ng. C\u00e1c v\u1ea1ch tr\u00ean \u1ed1ng cho ta bi\u1ebft nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 k\u1ebf ki\u1ec3u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i C\u00f4ng T\u01b0\u1edbc Ferdinand II ti\u1ec3u qu\u1ed1c Tuscany s\u00e1ng ch\u1ebf n\u0103m 1654.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum N\u1ebfu g\u1eb7p th\u1eddi ti\u1ebft h\u00e8 oi b\u1ee9c, b\u1ea1n than: \u201cTr\u1eddi n\u00f3ng qu\u00e1!\u201d. \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng, b\u1ea1n l\u1ea1i than: \u201cTr\u1eddi l\u1ea1nh qu\u00e1!\u201d. Nh\u01b0ng n\u00f3ng c\u1ee1 n\u00e0o, l\u1ea1nh c\u1ee1 n\u00e0o? Kh\u00f4ng d\u1ec5 tr\u1ea3 l\u1eddi. V\u00e0, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13648","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13648"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13648\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}