{"id":13654,"date":"2021-11-27T13:08:15","date_gmt":"2021-11-27T06:08:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13654"},"modified":"2021-11-27T13:08:16","modified_gmt":"2021-11-27T06:08:16","slug":"ai-da-sang-che-ra-xe-hoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ai-da-sang-che-ra-xe-hoi\/","title":{"rendered":"Ai \u0111\u00e3 s\u00e1ng ch\u1ebf ra xe h\u01a1i?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng s\u00e1ng ch\u1ebf v\u0129 \u0111\u1ea1i kh\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111\u00f2i t\u00e1c quy\u1ec1n s\u00e1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o xe h\u01a1i. Xe h\u01a1i \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 ho\u00e0n h\u1ea3o nh\u01b0 ng\u00e0y nay l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f4ng s\u1ee9c ph\u00e1t minh v\u00e0 c\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong nhi\u1ec1u n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec m\u1ee5c \u0111\u00edch th\u1ef1c ti\u1ec5n, chi\u1ebfc xe ch\u1ea1y tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u201ct\u1ef1 h\u00e0nh\u201d v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1i m\u00e1y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p t\u00ean l\u00e0 Nicholas Cugnot ch\u1ebf t\u1ea1o ra n\u0103m 1769. \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i \u201cxe b\u00f2\u201d ba b\u00e1nh v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1i m\u00e1y ch\u1ea1y b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1i n\u1ed3i \u201cs\u00fap de\u201d t\u1ed5 b\u1ed1. B\u1edfi v\u1eady c\u00e1i xe r\u1ea5t c\u1ed3ng k\u1ec1nh. T\u1ed1c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a n\u00f3 kho\u1ea3ng 5 km\/gi\u1edd v\u00e0 c\u1ee9 ch\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng 25 km th\u00ec ph\u1ea3i ti\u1ebfp nhi\u00ean li\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1789 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 t\u00ean l\u00e0 Oliver Evans l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean nh\u1eadn b\u1eb1ng ph\u00e1t minh cho c\u00e1i xe \u201ct\u1ef1 h\u00e0nh\u201d c\u1ee7a \u00f4ng ta. \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i xe b\u1ed1n b\u00e1nh c\u00f3 lu\u00f4n ch\u00e2n v\u1ecbt \u1edf ph\u00eda sau \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eeba ch\u1ea1y tr\u00ean c\u1ea1n v\u1eeba ch\u1ea1y d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc. V\u00e0, c\u00e1i xe \u1ea5y n\u1eb7ng t\u1edbi 24 t\u1ea5n!<\/p>\n\n\n\n<p>Kho\u1ea3ng 80 n\u0103m sau, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1eed nghi\u1ec7m v\u1edbi nh\u1eefng m\u00e1y m\u1ea1nh h\u01a1n \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o xe ch\u1ea1y tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. H\u1ea7u h\u1ebft l\u00e0 ch\u1ea1y b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc. C\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i xe ch\u1ea1y b\u1eb1ng \u0111i\u1ec7n nh\u01b0ng c\u00e1i b\u00ecnh \u0111i\u1ec7n qu\u00e1 l\u1edbn. Th\u1ebf r\u1ed3i, v\u00e0o n\u0103m 1880 c\u00f3 hai s\u00e1ng ch\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 xe h\u01a1i ng\u00e0y nay. S\u00e1ng ch\u1ebf th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 m\u00e1y n\u1ed5 ch\u1ea1y b\u1eb1ng x\u0103ng d\u1ea7u. V\u00e0 s\u00e1ng ch\u1ebf kia l\u00e0 b\u00e1nh xe b\u01a1m h\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfc xe ch\u1ea1y b\u1eb1ng x\u0103ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ea1y tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m 1887 do Gottlieb Daimler (ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9c) ch\u1ebf t\u1ea1o. T\u1ea1i Hoa K\u1ef3, hai anh em nh\u00e0 Duryea t\u00ean l\u00e0 Charles v\u00e0 Frank \u0111\u00e3 ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00e0nh c\u00f4ng chi\u1ebfc xe ch\u1ea1y b\u1eb1ng x\u0103ng d\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m 1892 hay 1893 g\u00ec \u0111\u00f3. C\u00e1i xe \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 \u201cm\u1ed9t c\u00e1i xe ng\u1ef1a kh\u00f4ng c\u1ea7n ng\u1ef1a\u201d. Th\u1eadt ra t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng xe h\u01a1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf Hoa K\u1ef3 th\u1ef1c ch\u1ea5t ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i xe ng\u1ef1a. Ch\u1eb3ng ai ngh\u0129 \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n v\u1ebd ki\u1ec3u chi\u1ebfc xe cho n\u00f3 kh\u00e1c \u0111\u00e3. Ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i xe ng\u1ef1a c\u00f3 th\u00eam c\u00e1i m\u00e1y v\u00e0 nh\u1eefng s\u1ee3i d\u00e2y x\u00edch \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n b\u00e1nh sau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ec9 sau khi xe h\u01a1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ea1y th\u00e0nh c\u00f4ng r\u1ed3i ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u1ea3i ti\u1ebfn cho n\u00f3 ti\u1ec7n nghi h\u01a1n v\u00e0 m\u1ea1nh h\u01a1n. Nh\u1eefng nh\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o xe h\u01a1i s\u1edbm nh\u1eadn ra r\u1eb1ng c\u00e1i \u201cth\u00f9ng\u201d xe ng\u1ef1a kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p cho xe h\u01a1i. D\u1ea7n d\u1ea7n nh\u1eefng ki\u1ec3u th\u00f9ng xe nh\u01b0 ta th\u1ea5y ng\u00e0y nay \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh sau bao nhi\u00eau c\u1ea3i ti\u1ebfn. M\u00e1y thay v\u00ec \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 ng\u1ed3i nay \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. Ni\u1ec1ng xe c\u1ee9ng h\u01a1n thay th\u1ebf cho ni\u1ec1ng c\u00f3 \u201cc\u0103m\u201d (\u0111\u0169a) ki\u1ec3u xe \u0111\u1ea1p. Tay l\u00e1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u01b0 ki\u1ec3u tay l\u00e1i t\u00e0u th\u1ee7y n\u1eefa. Sau c\u00f9ng, s\u1eaft th\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng thay g\u1ed7 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00f9ng xe, \u201cd\u00e0n \u0111\u1ed3ng\u201d\u2026 Th\u1ebf l\u00e0 \u01b0\u1edbc m\u01a1 c\u00e1i xe \u201ct\u1ef1 n\u00f3 ch\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d (auto-mobile) \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ef1c t\u1ebf nh\u01b0 ng\u00e0y nay.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng s\u00e1ng ch\u1ebf v\u0129 \u0111\u1ea1i kh\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111\u00f2i t\u00e1c quy\u1ec1n s\u00e1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o xe h\u01a1i. Xe h\u01a1i \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 ho\u00e0n h\u1ea3o nh\u01b0 ng\u00e0y nay l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f4ng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13654","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13654"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13654\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}