{"id":13683,"date":"2021-11-27T13:13:13","date_gmt":"2021-11-27T06:13:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13683"},"modified":"2021-11-27T13:13:14","modified_gmt":"2021-11-27T06:13:14","slug":"tai-sao-ta-met","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-ta-met\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao ta m\u1ec7t?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y nay, t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1ec7t c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ecb nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c. Khi v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, c\u00e1c c\u01a1 b\u1eafp t\u1ea1o ra acid lactic. N\u1ebfu ta c\u00f3 c\u00e1ch chuy\u1ec3n acid lactic \u0111\u00f3 v\u00e0o m\u1ed9t ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00ec b\u1eafp c\u01a1 \u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i l\u1eadp t\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong su\u1ed1t m\u1ed9t ng\u00e0y, ta c\u1ee9 \u201c\u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c\u201d ta b\u1eb1ng acid lactic. T\u1ea5t nhi\u00ean khi v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u00e1c c\u01a1 b\u1eafp c\u00f2n t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u th\u1ee9 kh\u00e1c n\u1eefa ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 acid lactic m\u00e0 th\u00f4i. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ch\u1ea5t do c\u01a1 b\u1eafp t\u1ea1o ra l\u00fac v\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed9c t\u1ed1 l\u00e0m m\u1ec7t\u201d. Khi ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn c\u01a1 b\u1eafp v\u1eadn \u0111\u1ed9ng &#8211; m\u1ed9t c\u00e1nh tay ch\u1eb3ng h\u1ea1n &#8211; t\u1ea1i sao ta l\u1ea1i c\u1ea3m th\u1ea5y nh\u01b0 c\u1ea3 c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u1ec1u m\u1ec7t, r\u00e3 r\u1eddi? L\u00fd do l\u00e0 m\u00e1u \u0111\u00e3 ch\u1edf \u201c\u0111\u1ed9c t\u1ed1 l\u00e0m m\u1ec7t\u201d t\u1eeb c\u00e1nh tay v\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111i \u201c\u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c\u201d h\u1ebft c\u00e1c ph\u1ea7n c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00e1c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 n\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u1eefng th\u00ed nghi\u1ec7m r\u1ea5t l\u00fd th\u00fa v\u1ec1 s\u1ef1 m\u1ec7t. N\u1ebfu b\u1eaft m\u1ed9t con ch\u00f3 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00f3 ki\u1ec7t s\u1ee9c n\u1eb1m l\u0103n ra, ta l\u1ea5y m\u00e1u c\u1ee7a n\u00f3 truy\u1ec1n sang cho m\u1ed9t con cho kh\u00e1c th\u00ec con ch\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n m\u00e1u \u201cm\u1ec7t\u201d n\u00e0y c\u0169ng s\u1ebd \u201cl\u00e2y m\u1ec7t\u201d v\u00e0 n\u1eb1m l\u0103n ra. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, n\u1ebfu m\u00e1u c\u1ee7a m\u1ed9t con ch\u00f3 \u0111ang \u201ckh\u1ecfe re\u201d (kh\u00f4ng m\u1ec7t) \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n sang con ch\u00f3 \u0111ang m\u1ec7t th\u00ec con ch\u00f3 n\u00e0y c\u0169ng h\u1ebft m\u1ec7t v\u00e0 t\u1ec9nh r\u1ee5i ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng, m\u1ec7t kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00f3a h\u1ecdc, n\u00f3 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh l\u00fd n\u1eefa. Ta kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ebft m\u1ec7t \u201cngay l\u1eadp t\u1ee9c\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u. Mu\u1ed1n h\u1ebft m\u1ec7t ta ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Nh\u1eefng \u201cthi\u1ec7t h\u1ea1i\u201d ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda ch\u1eefa, t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh c\u1ee7a n\u00e3o ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cs\u1ea1c\u201d \u0111i\u1ec7n l\u1ea1i, c\u00e1c kh\u1edbp x\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u201cnh\u1edbt\u201d m\u1edbi. Ng\u1ee7 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e1i b\u1ed3i, b\u1ed5 sung n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb ti\u00eau hao sau cu\u1ed9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng. Tuy nhi\u00ean c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh ngh\u1ec9 ng\u01a1i n\u00e0y. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u1eadt l\u1ef1c c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u0103n ph\u00f2ng trong nhi\u1ec1u gi\u1edd li\u1ec1n th\u00ec m\u1ec7t nh\u01b0ng ch\u1eb3ng ch\u1ecbu n\u1eb1m d\u00e0i ra x\u1ea3 h\u01a1i. Ho\u1eb7c l\u00e0, khi tr\u1ebb l\u1ed9i b\u1ed9 t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc v\u1ec1, m\u1ec7t, ch\u00fang \u0111\u00e2u ch\u1ecbu n\u1eb1m d\u00e0i ra ngh\u1ec9 m\u00e0 ch\u00fang l\u1ea1i tung t\u0103ng ch\u01a1i \u0111\u00f9a.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fd do l\u00e0 n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn n\u00e0o \u0111\u00f3 trong c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ecb m\u1ec7t &#8211; nh\u01b0 n\u00e3o, m\u1eaft, tay, ch\u00e2n ch\u1eb3ng h\u1ea1n &#8211; th\u00ec c\u00e1i c\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn n\u00e0y c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfe kho\u1eafn d\u1ec5 ch\u1ecbu tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0 l\u00e0m cho c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00e1c ph\u1ea3i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. V\u1eady l\u00e0 c\u00f3 c\u00e1ch ngh\u1ec9 ng\u01a1i b\u1eb1ng s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng. V\u1eadn \u0111\u1ed9ng l\u00e0m cho th\u1edf m\u1ea1nh, d\u1ed3n d\u1eadp, l\u00e0m cho m\u00e1u l\u01b0u chuy\u1ec3n nhanh h\u01a1n, c\u00e1c tuy\u1ebfn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u00edch c\u1ef1c h\u01a1n, c\u00e1c ch\u1ea5t b\u00e3 do qu\u00e1 tr\u00ecnh m\u1ec7t t\u1ea1o ra t\u1eeb m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1i b\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu m\u1ec7t to\u00e0n di\u1ec7n, m\u1ec7t \u0111\u1ebfn ki\u1ec7t l\u1ef1c, th\u00ec \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi m\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec b\u1eb1ng n\u1eb1m ng\u1ee7.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 1 &#8211; Arkady Leokum Ng\u00e0y nay, t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1ec7t c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ecb nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c. Khi v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, c\u00e1c c\u01a1 b\u1eafp t\u1ea1o ra acid lactic. N\u1ebfu ta c\u00f3 c\u00e1ch chuy\u1ec3n acid lactic \u0111\u00f3 v\u00e0o m\u1ed9t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13683","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13683","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13683"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13683\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}