{"id":13738,"date":"2021-11-27T13:35:03","date_gmt":"2021-11-27T06:35:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13738"},"modified":"2021-11-27T13:35:04","modified_gmt":"2021-11-27T06:35:04","slug":"lam-the-nao-de-do-toc-do-gio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/lam-the-nao-de-do-toc-do-gio\/","title":{"rendered":"L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111o t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o ng\u00e0y c\u00f3 gi\u00f3, ch\u1eafc b\u1ea1n t\u01b0\u1edfng gi\u00f3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng v\u1edbi m\u1ed9t t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gh\u00ea g\u1edbm l\u1eafm. V\u1eady m\u00e0 b\u1ea1n nghe tin th\u1eddi ti\u1ebft n\u00f3i \u201ct\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3 l\u00e0 t\u1eeb 16 \u0111\u1ebfn 24km\/gi\u1edd\u201d. Kh\u00f3 tin th\u1eadt. Nh\u01b0ng t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a gi\u00f3 quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. B\u1edfi v\u1eady, ph\u1ea3i \u0111o t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3 theo nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p khoa h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111o t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Anh t\u00ean l\u00e0 Robert Hooke ch\u1ebf ra t\u1eeb n\u0103m 1667. D\u1ee5ng c\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cphong l\u1ef1c k\u1ebf\u201d (anemometer). C\u00f3 nhi\u1ec1u ki\u1ec3u phong l\u1ef1c k\u1ebf, nh\u01b0ng ki\u1ec3u th\u00f4ng d\u1ee5ng nh\u1ea5t l\u00e0 ki\u1ec3u b\u1ed1n c\u00e1i ch\u00e9n b\u1eb1ng nh\u00f4m g\u1eafn tr\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i tr\u1ee5c xoay tr\u00f2n. H\u00ecnh d\u1ea1ng \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y: hai c\u00e2y que c\u00f3 chi\u1ec1u d\u00e0i b\u1eb1ng nhau g\u1eafn th\u00e0nh h\u00ecnh ch\u1eef th\u1eadp, \u1edf m\u1ed7i \u0111\u1ea7u que g\u1eafn m\u1ed9t c\u00e1i ch\u00e9n m\u00e0 mi\u1ec7ng ch\u00e9n \u1edf hai \u0111\u1ea7u que xoay ngang v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u nhau. Giao \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a hai c\u00e2y que \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ed7 c\u00f3 tr\u1ee5c th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng xuy\u00ean qua, nh\u1edd \u0111\u00f3 khi c\u00f3 gi\u00f3 th\u1ed5i l\u00e0 b\u1ed1n c\u00e1i ch\u00e9n s\u1ebd xoay v\u00f2ng tr\u00f2n. Gi\u00f3 c\u00e0ng m\u1ea1nh, b\u1ed1n c\u00e1i ch\u00e9n c\u00e0ng xoay nhanh. t\u00ednh s\u1ed1 v\u00f2ng xoay c\u1ee7a c\u00e1i ch\u00e9n trong m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb th\u1eddi gian ta s\u1ebd bi\u1ebft t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi con ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u bay l\u00ean kh\u00f4ng trung, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i bi\u1ebft t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3 tr\u00ean \u0111\u00f3. B\u1eb1ng c\u00e1ch th\u1ea3 m\u1ed9t khinh kh\u00ed c\u1ea7u th\u0103m d\u00f2 th\u1eddi ti\u1ebft r\u1ed3i d\u00f9ng m\u1ed9t k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t g\u1ecdi l\u00e0 k\u00ednh kinh v\u0129 (th\u00e9odolite). Nh\u01b0ng nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n khi tr\u1eddi c\u00f3 m\u00e2y nhi\u1ec1u. N\u0103m 1941, ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c ra\u0111a th\u0103m d\u00f2 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng. V\u1edbi ra\u0111a th\u00ec b\u1ea5t ch\u1ea5p m\u00e2y d\u1ea7y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn \u201cnh\u00ecn\u201d th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c khinh kh\u00ed c\u1ea7u \u0111\u00e3 th\u1ea3 l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111o gi\u00f3 tr\u00ean th\u01b0\u1ee3ng t\u1ea7ng kh\u00f4ng kh\u00ed. t\u1eeb xa x\u01b0a ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng \u0111\u00e3 quan t\u00e2m mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng gi\u00f3. K\u1ec3 t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XIX, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t tr\u00ean c\u00e1c th\u00e1p chu\u00f4ng nh\u00e0 th\u1edd m\u1ed9t d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 h\u01b0\u1edbng gi\u00f3.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum V\u00e0o ng\u00e0y c\u00f3 gi\u00f3, ch\u1eafc b\u1ea1n t\u01b0\u1edfng gi\u00f3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng v\u1edbi m\u1ed9t t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gh\u00ea g\u1edbm l\u1eafm. V\u1eady m\u00e0 b\u1ea1n nghe tin th\u1eddi ti\u1ebft n\u00f3i \u201ct\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3 l\u00e0 t\u1eeb 16 \u0111\u1ebfn 24km\/gi\u1edd\u201d. Kh\u00f3 tin th\u1eadt. Nh\u01b0ng t\u1ed1c \u0111\u1ed9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13738","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13738"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13738\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}