{"id":13786,"date":"2021-11-27T13:38:31","date_gmt":"2021-11-27T06:38:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13786"},"modified":"2021-11-27T13:38:32","modified_gmt":"2021-11-27T06:38:32","slug":"tai-sao-sung-huou-bi-rung","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-sung-huou-bi-rung\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao s\u1eebng h\u01b0\u01a1u b\u1ecb r\u1ee5ng?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u1eafp c\u00e1c mi\u1ec1n tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u c\u00f3 h\u01b0\u01a1u sinh s\u1ed1ng tr\u1eeb c\u00e1c mi\u1ec1n nh\u01b0 ch\u00e2u \u00dac, \u0111\u1ea3o Madagascar, \u0111\u1ea3o T\u00e2n T\u00e2y Lan v\u00e0 Nam phi. C\u00f3 kho\u1ea3ng 30 lo\u00e0i h\u01b0\u01a1u kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u00e0i \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u01b0\u01a1u l\u00e0 lo\u00e0i \u0103n c\u1ecf, \u0111\u1ecba y, v\u1ecf c\u00e2y, l\u00e1 c\u00e2y, c\u00e2y th\u1ee7y sinh. H\u01b0\u01a1u th\u01b0\u1eddng r\u1ea5t nh\u00fat nh\u00e1t. V\u00e0 v\u0169 kh\u00ed h\u1ed9 th\u00e2n c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i t\u00e0i\u2026 ch\u1ea1y! H\u01b0\u01a1u th\u01b0\u1eddng \u0103n \u0111\u00eam, b\u1edfi th\u1ebf, m\u1eaft ch\u00fang r\u1ea5t tinh, tai th\u00ednh v\u00e0 kh\u01b0\u1edbu gi\u00e1c c\u0169ng r\u1ea5t nh\u1ea1y, do \u0111\u00f3, ch\u00fang ph\u00e1t hi\u1ec7n nhanh, v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1eefng hung hi\u1ec3m. K\u00edch c\u1ee1 c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i h\u01b0\u01a1u r\u1ea5t kh\u00e1c nhau, t\u1eeb nh\u1ecf x\u00edu nh\u01b0 h\u01b0\u01a1u \u201cpudu\u201d ch\u1ec9 cao kho\u1ea3ng 30cm, cho \u0111\u1ebfn c\u1ee1 b\u1ef1 nh\u01b0 h\u01b0\u01a1u \u201cmoose\u201d n\u1eb7ng kho\u1ea3ng 450kg ho\u1eb7c h\u01a1n. \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t lo\u00e0i h\u01b0\u01a1u v\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i kh\u00e1c l\u00e0 c\u00e1i \u201cg\u1ea1c\u201d hay l\u00e0 c\u00e1i s\u1eebng c\u1ee7a n\u00f3. H\u1ea7u nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u00e0i h\u01b0\u01a1u, con \u0111\u1ef1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1eebng nh\u01b0ng con c\u00e1i c\u1ee7a gi\u1ed1ng h\u01b0\u01a1u \u201ccaribou\u201d v\u00e0 \u201creindeer\u201d c\u0169ng c\u00f3 g\u1ea1c. S\u1eebng c\u1ee7a c\u00e1c gia s\u00fac th\u00ec r\u1ed7ng, nh\u01b0ng g\u1ea1c h\u01b0\u01a1u th\u00ec \u201c\u0111\u1eb7c\u201d. N\u00f3i \u0111\u00fang ra n\u00f3 l\u1ed7 ch\u1ed7 nh\u01b0 t\u1ed5 ong. M\u1ed7i m\u00f9a xu\u00e2n, h\u01b0\u01a1u \u0111\u1ef1c m\u1ecdc m\u1ed9t c\u1eb7p g\u1ea1c \u0111\u1ec3 r\u1ed3i v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, sau m\u00f9a giao ph\u1ed1i, c\u1eb7p g\u1ea1c \u1ea5y l\u1ea1i r\u1ee5ng \u0111i. G\u1ea1c c\u1ee7a m\u1ed9t v\u00e0i lo\u00e0i h\u01b0\u01a1u ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u201cch\u0129a\u201d (c\u00e0nh) nh\u01b0ng g\u1ea1c c\u1ee7a nhi\u1ec1u n\u00f2i kh\u00e1c th\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u, c\u00f3 khi t\u1edbi 11 \u201cc\u00e0nh\u201d. S\u1ed1 \u201cc\u00e0nh\u201d n\u00e0y t\u00f9y theo s\u1ed1 tu\u1ed5i. Do \u0111\u00f3, c\u1ee9 nh\u00ecn v\u00e0o s\u1ed1 \u201cc\u00e0nh\u201d tr\u00ean g\u1ea1c h\u01b0\u01a1u, ta bi\u1ebft con h\u01b0\u01a1u \u0111\u00f3 bao nhi\u00eau tu\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tu\u1ed5i, tr\u00ean tr\u00e1n h\u01b0\u01a1u n\u1ed5i l\u00ean hai kh\u1ed1i u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cm\u1ed1ng\u201d g\u1ea1c. Cu\u1ed1ng n\u00e0y kh\u00f4ng bao gi\u1edd r\u1ee5ng. M\u1ed7i m\u00f9a xu\u00e2n, g\u1ea1c h\u01b0\u01a1u b\u1ecb r\u1ee5ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb kh\u1ed1i u n\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u00e8 c\u0169ng t\u1eeb kh\u1ed1i u n\u00e0y, m\u1ed9t g\u1ea1c m\u1edbi m\u1ecdc l\u00ean. N\u0103m hai tu\u1ed5i, t\u1eeb kh\u1ed1i u m\u1ecdc l\u00ean m\u1ed9t \u201cch\u0129a\u201d th\u1eb3ng. N\u0103m th\u1ee9 ba, ngo\u00e0i \u201cch\u0129a\u201d th\u1eb3ng, c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t \u201cc\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n, g\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1edbp \u201cda\u201d \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, ta g\u1ecdi l\u00e0 \u201cnhung\u201d. Ph\u1ea7n n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u1ea7y m\u1ea1ch m\u00e1u \u0111\u1ec3 nu\u00f4i v\u00e0 l\u00e0m cho \u201cx\u01b0\u01a1ng\u201d g\u1ea1c t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng. Khi g\u1ea1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1ed1i \u0111a &#8211; trong kho\u1ea3ng t\u1eeb hai \u0111\u1ebfn b\u1ed1n th\u00e1ng &#8211; th\u00ec m\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p \u0111\u1ec3 nu\u00f4i \u201cnhung\u201d s\u1ebd b\u1ecb ng\u01b0ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i khoen bao quanh \u201ccu\u1ed1ng\u201d g\u1ea1c. M\u00e1u b\u1ecb ng\u01b0ng \u201cnhung\u201d b\u1ecb teo v\u00e0 kh\u00f4 \u0111i. Sau c\u00f9ng g\u1ea1c r\u1ee5ng. Th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng, h\u01b0\u01a1u c\u00e0 c\u00e0 g\u1ea1c v\u00e0o th\u00e2n c\u00e2y \u0111\u1ec3 g\u1ea1c mau r\u1ee5ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u00e2u!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t trong nh\u1eefng con th\u00fa d\u1ec5 th\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 con th\u1ecf. C\u1ee9 nh\u00ecn th\u00ec th\u1ea5y ngay l\u00e0 ch\u00fang hi\u1ec1n l\u00e0nh, nh\u00fat nh\u00e1t, v\u00f4 h\u1ea1i v\u00e0 v\u00f4 ph\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1ec7. V\u00ec th\u1ebf, ch\u1eafc b\u1ea1n s\u1ebd t\u1ef1 h\u1ecfi: \u201cN\u1ebfu v\u1eady, th\u00ec b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o th\u1ecf r\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t n\u1ed5i trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi th\u00f9 ngh\u1ecbch m\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd?\u201d. V\u00e0, c\u00f3 l\u1ebd b\u1ea1n s\u1ebd ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn c\u1eb7p ch\u00e2n sau m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a n\u00f3. M\u1ea1nh m\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1 h\u1eadu &#8211; nh\u01b0 con h\u01b0\u01a1u cao c\u1ed5 &#8211; hay \u0111\u1ec3 c\u00e0o x\u00e9 \u0111\u1ecbch th\u1ee7 m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y cho l\u1eb9 v\u00e0 cho b\u1ec1n. V\u00e0 ch\u1eafc b\u1ea1n c\u0169ng bi\u1ebft th\u1ecf m\u1eafn \u0111\u1ebb nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o r\u1ed3i. \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng l\u00fd do gi\u00fap th\u1ecf sinh t\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ti\u1ebfng Anh c\u00f3 hai t\u1eeb \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 th\u1ecb hai gi\u1ed1ng th\u1ecf: th\u1ecf \u201chare\u201d v\u00e0 th\u1ecf \u201crabit\u201d. M\u1ed7i gi\u1ed1ng n\u00e0y c\u00f2n chia ra l\u00e0m v\u00f4 s\u1ed1 th\u1ee9 th\u1ecf kh\u00e1c nhau n\u1eefa. Tuy nhi\u00ean, \u201chare\u201d hay \u201crabbit\u201d \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c lo\u00e0i g\u1eb7m nh\u1ea5m, ngh\u0129a l\u00e0, c\u00f3 r\u0103ng c\u1eeda d\u00e0i, c\u1ee9ng v\u00e0 b\u00e9n. Hai ch\u00e2n sau d\u00e0i, c\u1ee9ng, m\u1ea1nh h\u01a1n hai ch\u00e2n tr\u01b0\u1edbc. B\u1edfi th\u1ebf, khi th\u1ecf ch\u1ea1y, ta th\u1ea5y n\u00f3 nh\u00fan nh\u1ea3y, nh\u1ea5p nh\u00f4. Khi b\u1ecb s\u0103n \u0111u\u1ed5i th\u1ecf thi th\u1ed1 nhi\u1ec1u \u201cm\u00e1nh\u201d t\u00e0i t\u00ecnh, kh\u00e9o l\u00e9o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea1c h\u01b0\u1edbng ch\u00f3 s\u0103n. Ch\u00fang c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1ch b\u00e1o \u0111\u1ed9ng cho nhau b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1eadp m\u1ea1nh c\u1eb7p ch\u00e2n sau xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ecf \u201crabbit\u201d v\u00e0 th\u1ecf \u201chare\u201d \u0111\u1ec1u l\u00e0 lo\u00e0i \u0103n rau c\u1ecf. Nh\u01b0ng khi t\u00fang ng\u1eb7t, ch\u00fang c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n ph\u1ea7n b\u00ean trong c\u1ee7a v\u1ecf c\u00e2y. C\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t r\u1ea5t l\u1edbn gi\u1eefa th\u1ecf \u201crabbit\u201d v\u00e0 th\u1ecf \u201chare\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ecf \u201chare\u201d sinh ra \u0111\u00e3 m\u1edf m\u1eaft v\u00e0 c\u00f3 l\u00f4ng trong khi th\u1ecf \u201crabbit\u201d sinh ra g\u1ea7n nh\u01b0 \u0111ui, hai m\u1eaft nh\u1eafm nghi\u1ec1n v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f4ng. Tuy c\u00f9ng h\u1ecd nh\u00e0 th\u1ecf nh\u01b0ng th\u1ecf \u201chare\u201d v\u00e0 th\u1ecf \u201crab- bit\u201d kh\u00f4ng th\u1ec3 giao ph\u1ed1i v\u1edbi nhau \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi\u1ec1n B\u1eafc M\u1ef9 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u00f2i th\u1ecf \u201chare\u201d, trong \u0111\u00f3 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t l\u00e0 n\u00f2i th\u1ecf \u201cjack hare\u201d. Kh\u1eafp mi\u1ec1n t\u00e2y n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc kia, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 n\u00f2i th\u1ecf n\u00e0y. Th\u1ecf \u201cjack hare\u201d l\u1edbn con &#8211; c\u00f3 th\u1ec3 d\u00e0i t\u1edbi 60cm &#8211; v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u00f4i tai r\u1ea5t l\u1edbn. N\u00f3 di chuy\u1ec3n nhanh nh\u1edd nh\u1eefng c\u00fa nh\u1ea3y \u201ch\u1ebft \u00fd\u201d: nh\u1ea3y m\u1ed9t c\u00fa 6,5m ch\u1ea3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u201cjack hare\u201d. N\u00f3 \u201cph\u00e1\u201d d\u1eef l\u1eafm n\u00ean n\u00f4ng d\u00e2n mi\u1ec1n t\u00e2y n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 kh\u00f4ng \u01b0a. H\u1ecd s\u0103n gi\u1ebft c\u1ea3 ng\u00e0n, c\u1ea3 ng\u00e0n con. N\u00f2i th\u1ecf \u201cmarch hare\u201d r\u1ea5t ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf ch\u00e2u \u00c2u. V\u00e0o th\u00e1ng ba, m\u00f9a giao ph\u1ed1i c\u1ee7a ch\u00fang, th\u1ecf \u201cmarch hare\u201d t\u1ecf ra r\u1ea5t ch\u1ecbu ch\u01a1i, b\u1ea5t c\u1ea7n \u0111\u1eddi, ngang nhi\u00ean ra ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng nh\u1ea3y m\u00faa, nh\u00e0o l\u1ed9n nom r\u1ea5t vui m\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ecf \u201crabbit\u201d c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb v\u00f9ng b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u1ecba Trung H\u1ea3i. N\u00f2i th\u1ecf n\u00e0y s\u1ed1ng th\u00e0nh \u0111\u00e0n chung \u0111\u1ee5ng v\u1edbi nhau trong hang. S\u00e1u th\u00e1ng tu\u1ed5i l\u00e0 th\u1ecf \u201crabbit\u201d \u0111\u00e3 cho \u201csinh \u0111\u1ebb\u201d. V\u00e0 n\u00f3 ch\u1ec9 mang thai c\u00f3 m\u1ed9t th\u00e1ng l\u00e0 th\u1ecf con \u0111\u00e3 ch\u00e0o \u0111\u1eddi. M\u1ed7i l\u1ee9a, ch\u1ecb th\u1ecf \u201crabbit\u201d cho ra \u0111\u1eddi t\u1eeb 4 \u0111\u1ebfn 8 \u201ctr\u1ef1\u201d th\u1ecf con. M\u1ed7i n\u0103m, ch\u1ecb th\u1ecf c\u00f3 th\u1ec3 sinh b\u1ed1n l\u1ee9a nh\u01b0 v\u1eady. B\u1edfi th\u1ebf, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb th\u00f9 t\u1ef1 nhi\u00ean th\u00ec v\u1edbi s\u1ef1 m\u1eafn \u0111\u1ebb nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ecf \u201crabbit\u201d \u0111\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t tai h\u1ecda cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 t\u1ea1i Australia ng\u00e0y nay ch\u1eb3ng h\u1ea1n. Tr\u01b0\u1edbc kia, c\u1ea3 \u00dac ch\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ed1ng th\u1ecf n\u00e0o. Ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u00f3 3 c\u1eb7p th\u1ecf \u201crabbit\u201d, th\u1ebf m\u00e0 nay th\u1ecf \u201crabbit\u201d tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1ea1n \u201cd\u1ecbch\u201d c\u1ee7a ch\u00e2u \u00dac.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum Kh\u1eafp c\u00e1c mi\u1ec1n tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u c\u00f3 h\u01b0\u01a1u sinh s\u1ed1ng tr\u1eeb c\u00e1c mi\u1ec1n nh\u01b0 ch\u00e2u \u00dac, \u0111\u1ea3o Madagascar, \u0111\u1ea3o T\u00e2n T\u00e2y Lan v\u00e0 Nam phi. C\u00f3 kho\u1ea3ng 30 lo\u00e0i h\u01b0\u01a1u kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u00e0i \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13786","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13786","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13786"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13786\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13786"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13786"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13786"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}