{"id":13798,"date":"2021-11-27T13:39:23","date_gmt":"2021-11-27T06:39:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13798"},"modified":"2021-11-27T13:39:24","modified_gmt":"2021-11-27T06:39:24","slug":"ngua-duoc-thuan-hoa-tu-bao-gio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ngua-duoc-thuan-hoa-tu-bao-gio\/","title":{"rendered":"Ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n h\u00f3a t\u1eeb bao gi\u1edd?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cdt c\u00f3 lo\u00e0i v\u1eadt n\u00e0o l\u1ea1i gi\u1eef vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u01b0 lo\u00e0i ng\u1ef1a. \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec ng\u1ef1a \u0111\u00e3 r\u1ea5t h\u1eefu d\u1ee5ng trong vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn. Trong kho\u1ea3ng m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c du m\u1ee5c, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c hi\u1ec7p s\u0129, c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u1ef1a?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea7n ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean t\u1ed5 ti\u00ean lo\u00e0i ng\u1ef1a c\u00e1ch nay c\u1ea3 tri\u1ec7u n\u0103m. Nh\u01b0ng ai, d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 thu\u1ea7n h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u00e0i ng\u1ef1a th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 bi\u1ebft r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng ng\u1ef1a nh\u01b0 m\u1ed9t ngu\u1ed3n th\u1ee9c \u0103n ch\u00ednh c\u1ee7a h\u1ecd. V\u00e0, c\u00f3 l\u1ebd tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 n\u1eefa, h\u1ecd c\u0169ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft d\u00f9ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1ee1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00ecnh v\u1ebd v\u00e0 h\u00ecnh ch\u1ea1m con ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong c\u00e1c hang \u1edf ch\u00e2u \u00c2u cho th\u1ea5y c\u00e1c h\u00ecnh \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra c\u00e1ch nay c\u0169ng 15000 n\u0103m. H\u00ecnh ng\u1ef1a n\u00e0y r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi ng\u1ef1a n\u00f2i M\u00f4ng C\u1ed5 ng\u00e0y nay. C\u00e1c h\u00ecnh n\u00e0y c\u0169ng cho th\u1ea5y b\u00f3ng d\u00e1ng c\u1ee7a d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n h\u00f3a r\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ea1c du m\u1ee5c \u1edf Trung \u00c1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 thu\u1ea7n h\u00f3a lo\u00e0i ng\u1ef1a. V\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00e2y, ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a qua ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 mi\u1ec1n Ti\u1ec3u \u00c1. \u1ede Babylon c\u1ed5, v\u00e0o kho\u1ea3ng 3000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u00f3 ng\u1ef1a r\u1ed3i. B\u1edfi lo\u00e0i ng\u1ef1a \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n h\u00f3a t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 l\u1ecbch s\u1eed, do \u0111\u00f3 kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1c n\u00f2i ng\u1ef1a ng\u00e0y nay. Gi\u1ed1ng ng\u1ef1a c\u01b0\u1ee1i x\u01b0a nh\u1ea5t v\u00e0 \u201cr\u1eb7t gi\u1ed1ng\u201d nh\u1ea5t l\u00e0 n\u00f2i ng\u1ef1a \u1ea2 R\u1eadp. N\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u00edt nh\u1ea5t c\u0169ng 15 th\u1ebf k\u1ef7 r\u1ed3i. \u0111\u00f3 l\u00e0 gi\u1ed1ng ng\u1ef1a nh\u1ecf con, ch\u00e2n m\u1ea3nh mai, m\u00f3ng nh\u1ecf, l\u01b0ng ng\u1eafn nh\u01b0ng kh\u1ecfe. Khi Julius Caesar, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf La M\u00e3, x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc Anh th\u00ec \u00f4ng ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u00f3 ng\u1ef1a \u1edf \u0111\u00e2y r\u1ed3i. V\u00e0o th\u1eddi \u00f4ng, c\u00f3 l\u1ebd nh\u1eefng con ng\u1ef1a n\u00e0y c\u00f2n nh\u1ecf con nh\u01b0ng d\u00e0y d\u1ea1n. Sau n\u00e0y, v\u00e0o th\u1eddi c\u00e1c hi\u1ec7p s\u0129, ng\u01b0\u1eddi ta nu\u00f4i ng\u1ef1a ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u00ec v\u00f3c d\u00e1ng l\u1edbn v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u1ef1a chi\u1ebfn. Khi thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t minh khi\u1ebfn t\u1ed1c \u0111\u1ed9 tr\u1edf n\u00ean quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 v\u00f3c d\u00e1ng l\u1edbn v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh th\u00ec ng\u1ef1a nh\u1ecf con nh\u01b0ng c\u00f3 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 cao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9ng h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi tr\u00f2 \u0111ua ng\u1ef1a tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn th\u00ec ng\u1ef1a \u1ea2 R\u1eadp, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3, Ba T\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o n\u01b0\u1edbc Anh. Gi\u1ed1ng ng\u1ef1a thu\u1ea7n ch\u1ee7ng ng\u00e0y nay th\u1eadt ra l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ef1 ph\u1ed1i gi\u1ed1ng c\u00e1c gi\u1ed1ng ng\u1ef1a k\u1ec3 tr\u00ean. M\u00e0 c\u0169ng n\u00ean bi\u1ebft: \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u00e0 \u201cthu\u1ea7n ch\u1ee7ng\u201d b\u1ea5t c\u1ee9 con ng\u1ef1a n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong danh s\u00e1ch \u201cGeneral Stud Book\u201d. Danh s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc Anh t\u1eeb n\u0103m 1791 v\u00e0 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 h\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u0103m 1690!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum \u00cdt c\u00f3 lo\u00e0i v\u1eadt n\u00e0o l\u1ea1i gi\u1eef vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u01b0 lo\u00e0i ng\u1ef1a. \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec ng\u1ef1a \u0111\u00e3 r\u1ea5t h\u1eefu d\u1ee5ng trong vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn. Trong kho\u1ea3ng m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, m\u1ed9t b\u1ed9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13798","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13798"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13798\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}