{"id":13818,"date":"2021-11-27T13:40:48","date_gmt":"2021-11-27T06:40:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13818"},"modified":"2021-11-27T13:40:49","modified_gmt":"2021-11-27T06:40:49","slug":"phai-chang-con-ret-co-du-tram-chan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/phai-chang-con-ret-co-du-tram-chan\/","title":{"rendered":"Ph\u1ea3i ch\u0103ng con r\u1ebft c\u00f3 \u0111\u1ee7 tr\u0103m ch\u00e2n?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum \u0111\u00e3 bao gi\u1edd b\u1ea1n l\u1eadt m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u00e1 d\u1eb9t \u0111\u00e8 tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t hay m\u1ed9t kh\u00fac g\u1ed7 m\u1ee5c l\u00ean v\u00e0 th\u1ea5y m\u1ed9t con v\u1eadt nh\u1ecf nom nh\u01b0 con s\u00e2u ch\u1ea1y tr\u1ed1n th\u1eadt nhanh kh\u1ecfi ch\u1ed7 s\u00e1ng kh\u00f4ng? N\u1ebfu c\u00f3 th\u00ec \u0111\u00f3 r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 con r\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Con r\u1ebft ti\u1ebfng Anh l\u00e0 \u201cCentipede\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m ch\u00e2n. L\u00fac l\u1eadt h\u00f2n \u0111\u00e1 l\u00ean, th\u1ea5y con v\u1eadt ngo\u1eb1n ngo\u00e8o b\u00f2 ch\u1ea1y tr\u1ed1n th\u1eadt nhanh, b\u1ea1n ch\u1eb3ng th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u1ebfm xem n\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 tr\u0103m ch\u00e2n hay kh\u00f4ng. Nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111em \u0111\u1ebfm th\u00ec qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i lo\u1ea1i r\u1ebft c\u00f3 tr\u0103m ch\u00e2n, c\u00f3 lo\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m ch\u00e2n. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 lo\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 30 ch\u00e2n th\u00f4i. Ta \u0111ang l\u1ea5y l\u00e0m ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ea5y lo\u00e0i v\u1eadt n\u00e0o kh\u00e1c c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u00e2n nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ta s\u1ebd c\u00f2n ng\u1ea1c nhi\u00ean h\u01a1n n\u1ebfu bi\u1ebft nh\u1eefng sinh v\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hi\u1ebfm hoi nh\u01b0 ta t\u01b0\u1edfng. C\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t nh\u00f3m sinh v\u1eadt m\u00e0 ta g\u1ecdi l\u00e0 l\u1edbp \u201c\u0111a t\u00fac\u201d (myriapoda), ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u00e2n. M\u1ed9t tr\u0103m ch\u00e2n m\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u00e3 xu\u00fdt xoa th\u00e1n ph\u1ee5c v\u1eady n\u1ebfu b\u1ea1n g\u1eb7p m\u1ed9t sinh v\u1eadt c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e0n ch\u00e2n, b\u1ea1n s\u1ebd l\u00e0m sao? Xin n\u00f3i r\u00f5 m\u1ed9t ng\u00e0n ch\u00e2n ch\u1edb kh\u00f4ng \u00edt h\u01a1n. Nh\u01b0 v\u1eady, con r\u1ebft c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u00e2u \u0111\u00e3 ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00f4 \u0111\u1ecbch v\u1ec1 s\u1ed1 ch\u00e2n. V\u00e0, lo\u1ea1i sinh v\u1eadt n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u1ea1i sinh v\u1eadt c\u1ed5 nh\u1ea5t c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. Theo c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00ec lo\u00e0i \u201cb\u00e1ch t\u00fac\u201d v\u00e0 \u201cthi\u00ean t\u00fac\u201d \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t tr\u00ean \u0111\u1ecba c\u1ea7u n\u00e0y bao nhi\u00eau tri\u1ec7u n\u0103m r\u1ed3i ch\u1edb kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 tri\u1ec7u n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u1ec9 c\u00f3 hai ch\u00e2n th\u00f4i m\u00e0 nhi\u1ec1u l\u00fac con ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n b\u1ecb v\u01b0\u1edbng v\u1ea5p. V\u1eady m\u00e0, v\u1edbi c\u1ea3 tr\u0103m ch\u00e2n, con r\u1ebft \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u1ea1i d\u1ec5 d\u00e0ng, l\u1eb9 l\u00e0ng. Ch\u00e2n r\u1ebft song \u0111\u00f4i t\u1eebng c\u1eb7p, m\u1ed7i c\u1eb7p m\u1ecdc ra t\u1eeb m\u1ed9t \u0111\u1ed1t c\u1ee7a th\u00e2n r\u1ebft. Th\u00e2n r\u1ebft d\u1eb9t v\u00e0, t\u1ea5t nhi\u00ean, g\u1ed3m nhi\u1ec1u \u0111\u1ed1t (\u0111o\u1ea1n). Tr\u00ean \u0111o\u1ea1n s\u00e1t v\u1edbi \u0111\u1ea7u r\u1ebft c\u00f3 hai c\u00e1i r\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 hai c\u00e1i h\u00e0m mang ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c. Ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i r\u1ebft \u0111\u1ec1u v\u00f4 h\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi. Tuy nhi\u00ean \u1edf v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi c\u00f3 nh\u1eefng lo\u1ea1i r\u1ebft d\u00e0i t\u1eeb 16cm \u0111\u1ebfn 20cm. R\u1ebft n\u00e0y m\u00e0 c\u1eafn th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft! B\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng \u0111\u1ea5y. Th\u1eadt ra, n\u00f3 c\u00f3 c\u1eafn ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi hay kh\u00f4ng th\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft, nh\u01b0ng chim ch\u00f3c nh\u1ecf m\u00e0 b\u1ecb n\u00f3 c\u1eafn th\u00ec ch\u1ebft ch\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u1ebft \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng, v\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i \u1edf ch\u1ed7 tr\u1ed1ng tr\u1ea3i ch\u1edb kh\u00f4ng c\u00f3 \u1ee7 \u1ea5p g\u00ec r\u00e1o. C\u1ee9 th\u1ebf tr\u1ee9ng r\u1ebft n\u1edf th\u00e0nh con r\u1ebft. C\u00f3 lo\u00e0i r\u1ebft n\u1edf ra l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ch\u00e2n. C\u00f3 lo\u00e0i m\u1edbi n\u1edf ra ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ea3y c\u1eb7p ch\u00e2n, r\u1ed3i c\u1ee9 m\u1ed7i l\u1ea7n l\u1ed9t da th\u00ec l\u1ea1i m\u1ecdc th\u00eam. V\u00e0 c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf cho \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. R\u1ebft s\u0103n m\u1ed3i ban \u0111\u00eam. Ban ng\u00e0y n\u00f3 \u1ea9n m\u00ecnh d\u01b0\u1edbi h\u00f2n \u0111\u00e1 hay kh\u00fac c\u00e2y m\u1ee5c. Nh\u01b0 v\u1eady, ta th\u1ea5y r\u1ebft r\u1ea5t s\u1ee3 \u00e1nh s\u00e1ng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum \u0111\u00e3 bao gi\u1edd b\u1ea1n l\u1eadt m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u00e1 d\u1eb9t \u0111\u00e8 tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t hay m\u1ed9t kh\u00fac g\u1ed7 m\u1ee5c l\u00ean v\u00e0 th\u1ea5y m\u1ed9t con v\u1eadt nh\u1ecf nom nh\u01b0 con s\u00e2u ch\u1ea1y tr\u1ed1n th\u1eadt nhanh kh\u1ecfi ch\u1ed7 s\u00e1ng kh\u00f4ng? N\u1ebfu c\u00f3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13818","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13818","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13818"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13818\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13818"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13818"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13818"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}