{"id":13820,"date":"2021-11-27T13:40:57","date_gmt":"2021-11-27T06:40:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13820"},"modified":"2021-11-27T13:40:58","modified_gmt":"2021-11-27T06:40:58","slug":"phai-chang-muoi-hoa-ky-khong-mang-mam-benh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/phai-chang-muoi-hoa-ky-khong-mang-mam-benh\/","title":{"rendered":"Ph\u1ea3i ch\u0103ng mu\u1ed7i Hoa K\u1ef3 kh\u00f4ng mang m\u1ea7m b\u1ec7nh?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 bao gi\u1edd m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u1eafm tr\u1ea1i, cu\u1ed9c du ngo\u1ea1n t\u1ea1i m\u1ed9t phong c\u1ea3nh \u0111\u1eb9p c\u1ee7a b\u1ea1n b\u1ea5t th\u00ecnh l\u00ecnh ph\u1ea3i d\u1eb9p ch\u1ec9 v\u00ec mu\u1ed7i ch\u01b0a? Mu\u1ed7i nhi\u1ec1u qu\u00e1, ch\u1ecbu kh\u00f4ng n\u1ed5i m\u00e0 ph\u1ea3i d\u1eb9p! Ch\u1eb3ng nh\u1eefng sinh v\u1eadt nh\u1ecf b\u00e9 n\u00e0y l\u00e0m b\u1ea1n m\u1ea5t vui m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m cho b\u1ea1n b\u1ef1c b\u1ed9i v\u00ec \u201ctinh th\u1ea7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ngoan c\u01b0\u1eddng\u201d trong ti\u1ebfng \u201cla h\u00f2 c\u1ed7 v\u0169\u201d c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb l\u00e2u, con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u00e0m b\u1ef1c b\u1ed9i v\u00ec mu\u1ed7i l\u1eafm r\u1ed3i. V\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 b\u1ef1c b\u1ed9i, kh\u00f3 ch\u1ecbu m\u00e0 th\u00f4i, kho\u1ea3ng cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n ra mu\u1ed7i c\u00f2n l\u00e0 lo\u1ea1i sinh v\u1eadt nh\u1ecf b\u00e9 nh\u01b0ng hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ng\u1edd r\u1eb1ng mu\u1ed7i mang m\u1ea7m b\u1ec7nh. Nh\u01b0ng th\u1eddi \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf s\u1ef1 nghi ng\u1edd \u1ea5y. R\u1ed3i ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u00e0i lo\u1ea1i mu\u1ed7i mang \u201ctr\u00f9ng\u201d g\u00e2y ra b\u1ec7nh ph\u00f9 ch\u00e2n voi (elephantiasis), m\u1ed9t b\u1ec7nh kinh kh\u1ee7ng c\u1ee7a x\u1ee9 nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi, m\u1ed9t v\u00e0i lo\u1ea1i mu\u1ed7i kh\u00e1c mang \u201ctr\u00f9ng\u201d g\u00e2y n\u00ean b\u1ec7nh s\u1ed1t r\u00e9t v\u00e0ng da. Do h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00edch c\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u lo\u00e0i sinh v\u1eadt nh\u1ecf b\u00e9 nh\u01b0ng \u0111\u1ed9c h\u1ea1i n\u00e0y. H\u1ecd \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c ch\u1ee7ng lo\u1ea1i mu\u1ed7i, nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eadp t\u00ednh, c\u00e1ch th\u1ee9c sinh s\u1ed1ng\u2026 \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t, ng\u0103n ng\u1eeba ch\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, ng\u00e0y nay c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng 1000 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i mu\u1ed7i. Lo\u00e0i mu\u1ed7i n\u00f3i chung th\u00ec c\u00f3 \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i lo\u1ea1i l\u00e0 c\u00f3 m\u1eb7t kh\u1eafp n\u01a1i, c\u00f3 v\u00e0i lo\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 \u1edf m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ch\u1ec9 ri\u00eang t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 c\u0169ng c\u00f3 70 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i mu\u1ed7i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng ch\u1ee7ng lo\u1ea1i n\u00e0y c\u00f3 t\u00ean r\u1ea5t gh\u00ea s\u1ee3 l\u00e0 \u201canophen\u201d, trong ch\u1ee7ng lo\u1ea1i n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ee9 \u1edf Hoa K\u1ef3 mang b\u1ec7nh s\u1ed1t r\u00e9t \u201cmalaria\u201d. Tr\u00ean c\u00e1nh c\u1ee7a mu\u1ed7i \u201canophen\u201d c\u00f3 ch\u1ea5m \u0111en. Khi \u0111\u1eadu (\u0111\u1ee9ng im) th\u00ec c\u00e1i \u0111\u1ea7u g\u1ee5c xu\u1ed1ng nh\u01b0ng c\u00e1i v\u00f2i v\u00e0 th\u00e2n m\u00ecnh th\u00ec l\u1ea1i n\u1eb1m tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede Hoa K\u1ef3 c\u00f2n m\u1ed9t gi\u1ed1ng mu\u1ed7i kh\u00e1c n\u1eefa c\u0169ng r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m. \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed7i \u201caedes\u201d. Lo\u1ea1i n\u00e0y mang m\u1ea7m b\u1ec7nh s\u1ed1t r\u00e9t v\u00e0ng da. \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a mu\u1ed7i n\u00e0y l\u00e0 ch\u00e2n c\u00f3 s\u1ecdc tr\u1eafng v\u00e0 l\u01b0ng c\u00f3 khoanh v\u00f2ng. Khi \u0111\u1eadu, v\u00f2i v\u00e0 th\u00e2n m\u00ecnh n\u00f3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t g\u00f3c vu\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1ch \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i t\u1ed1t nh\u1ea5t v\u1edbi mu\u1ed7i &#8211; b\u1ea5t c\u1ee9 lo\u1ea1i mu\u1ed7i n\u00e0o &#8211; l\u00e0 di\u1ec7t tr\u1eeb n\u00f3.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum C\u00f3 bao gi\u1edd m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u1eafm tr\u1ea1i, cu\u1ed9c du ngo\u1ea1n t\u1ea1i m\u1ed9t phong c\u1ea3nh \u0111\u1eb9p c\u1ee7a b\u1ea1n b\u1ea5t th\u00ecnh l\u00ecnh ph\u1ea3i d\u1eb9p ch\u1ec9 v\u00ec mu\u1ed7i ch\u01b0a? Mu\u1ed7i nhi\u1ec1u qu\u00e1, ch\u1ecbu kh\u00f4ng n\u1ed5i m\u00e0 ph\u1ea3i d\u1eb9p! Ch\u1eb3ng nh\u1eefng sinh v\u1eadt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13820","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13820"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13820\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}