{"id":13824,"date":"2021-11-27T13:41:14","date_gmt":"2021-11-27T06:41:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13824"},"modified":"2021-11-27T13:41:15","modified_gmt":"2021-11-27T06:41:15","slug":"chau-chau-mot-thien-tai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/chau-chau-mot-thien-tai\/","title":{"rendered":"Ch\u00e2u ch\u1ea5u, m\u1ed9t thi\u00ean tai?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb th\u1eddi xa x\u01b0a, ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e3 t\u1eebgn g\u00e2y ra nh\u01b0ng \u0111au kh\u1ed5 kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng cho con ng\u01b0\u1eddi. Th\u1eddi \u0111\u00f3, d\u0129 nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta coi tai \u01b0\u01a1ng n\u00e0y l\u00e0 do Tr\u1eddi gi\u00e1ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 tr\u1eebng ph\u1ea1t lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00e2u ch\u1ea5u c\u0169ng l\u00e0 thi\u00ean tai nh\u01b0 l\u1ee5t l\u1ed9i, d\u1ecbch t\u1ec5, h\u1ea1n h\u00e1n\u2026 Nh\u01b0ng, tai h\u1ecda ch\u00e2u ch\u1ea5u ch\u1ec9 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng m\u1edbi x\u1ea3y ra v\u00e0 tr\u00ean nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00e1c nhau. T\u1ea1i mi\u1ec1n t\u00e2y Hoa K\u1ef3, t\u1eeb n\u0103m 1874 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1876, ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e3 g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u00e1ng gi\u00e1 200 tri\u1ec7u \u0111\u00f4 la.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e2u ch\u1ea5u l\u00e0 m\u1ed9t d\u00f2ng h\u1ecd l\u1edbn c\u00f3 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 \u201cac- rididae\u201d v\u00e0 gi\u00f2ng h\u1ecd n\u00e0y c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u chi h\u1ecd. Tuy nhi\u00ean, gi\u1ed1ng c\u00f4n tr\u00f9ng c\u00f3 c\u00e1i t\u00ean t\u1ee9c c\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u201cch\u00e2u ch\u1ea5u 17 tu\u1ed5i\u201d (17 years locust) l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t chi h\u1ecd nh\u00e0 ch\u00e2u ch\u1ea5u m\u00e0 thu\u1ed9c chi h\u1ecd nh\u00e0 ve s\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u1ea1i sao v\u00e0o m\u1ed9t l\u00fac n\u00e0o \u0111\u00f3, t\u1ea1i m\u1ed9t v\u00f9ng n\u00e0o \u0111\u00f3, l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t \u201c\u0111\u00e1m m\u00e2y\u201d ch\u00e2u ch\u1ea5u xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u00e2u m\u1ea5t, th\u1eddi gian sau l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 nh\u1eefng lo\u1ea1i ch\u00e2u ch\u1ea5u \u201cthi\u00ean tai\u201d c\u00f3 hai th\u1eddi k\u1ef3 hay l\u00e0 hai giai \u0111o\u1ea1n: s\u1ed1ng l\u1ebb loi v\u00e0 s\u1ed1ng t\u1eadp th\u1ec3. T\u1eadp t\u00ednh v\u00e0 l\u1ed1i s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00e2u ch\u1ea5u \u1edf m\u1ed7i giai \u0111o\u1ea1n ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c nhau. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf ch\u00fang c\u00f2n kh\u00e1c c\u1ea3 v\u1ec1 h\u00ecnh d\u1ea1ng, m\u00e0u s\u1eafc v\u00e0 c\u1ea5u tr\u00fac th\u00e2n th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong th\u1eddi k\u1ef3 s\u1ed1ng l\u1ebb loi, ch\u00e2u ch\u1ea5u kh\u00f4ng \u01b0a qu\u1ea7n t\u1ee5 v\u1edbi nhau v\u00e0 s\u1ed1ng l\u1edd ph\u1edd, \u0111\u1edd \u0111\u1eabn. M\u00e0u s\u1eafc c\u1ee7a n\u00f3 \u201cti\u1ec7p\u201d v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111ang s\u1ed1ng. Trong th\u1eddi k\u1ef3 s\u1ed1ng qu\u1ea7n t\u1ee5 t\u1eadp th\u1ec3, ch\u00e2u ch\u1ea5u c\u00f3 m\u00e0u \u0111en v\u00e0 v\u00e0ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u01b0a qu\u1ea7n t\u1ee5 th\u00e0nh \u0111\u00e1m r\u1ea5t l\u1edbn. L\u00fac \u0111\u00f3 ch\u00fang r\u1ea5t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, r\u1ea5t n\u00f3ng n\u1ea3y v\u00e0 th\u00e2n nhi\u1ec7t cao. C\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u1eefa. C\u0169ng may th\u1eddi k\u1ef3 s\u1ed1ng l\u1ebb loi l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i. \u0111\u1ebfn m\u1ed9t m\u00f9a n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00e2u ch\u1ea5u l\u1ebb loi nh\u01b0 c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ee9c th\u00f4i th\u00fac ph\u1ea3i t\u1ee5 t\u1eadp l\u1ea1i v\u1edbi nhau, th\u1ebf l\u00e0 ch\u00fang s\u1ea3n sinh ra lo\u1ea1i tr\u1ee9ng s\u1ebd n\u1edf ra lo\u1ea1i ch\u00e2u ch\u1ea5u c\u00f3 n\u0103ng h\u01b0\u1edbng qu\u1ea7n t\u1ee5. Lo\u1ea1i ch\u00e2u ch\u1ea5u n\u00e0y n\u00f3ng n\u1ea3y, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o \u1edf y\u00ean. Th\u1ebf l\u00e0 ch\u00fang \u0111i lang thang v\u00e0 t\u1ee5 h\u1ecdp l\u1ea1i v\u1edbi nhau th\u00e0nh t\u1eebng \u0111\u00e1m nho nh\u1ecf, nh\u1eefng \u0111\u00e1m nho nh\u1ecf th\u00e0nh \u0111\u00e1m v\u1eeba v\u1eeba, nh\u1eefng \u0111\u00e1m v\u1eeba v\u1eeba th\u00e0nh \u0111\u00e1m l\u1edbn, nh\u1eefng \u0111\u00e1m l\u1edbn th\u00e0nh \u201c\u0111\u00e1m m\u00e2y\u201d ch\u00e2u ch\u1ea5u c\u1ea3 tri\u1ec7u con. V\u00e0 th\u1ebf l\u00e0 ch\u00fang bay t\u1edbi m\u1ed9t mi\u1ec1n n\u00e0o \u0111\u00f3 gieo r\u1eafc tai h\u1ecda!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum T\u1eeb th\u1eddi xa x\u01b0a, ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e3 t\u1eebgn g\u00e2y ra nh\u01b0ng \u0111au kh\u1ed5 kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng cho con ng\u01b0\u1eddi. Th\u1eddi \u0111\u00f3, d\u0129 nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta coi tai \u01b0\u01a1ng n\u00e0y l\u00e0 do Tr\u1eddi gi\u00e1ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 tr\u1eebng ph\u1ea1t lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00e2u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13824","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13824"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13824\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}