{"id":13852,"date":"2021-11-27T13:43:18","date_gmt":"2021-11-27T06:43:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13852"},"modified":"2021-11-27T13:43:20","modified_gmt":"2021-11-27T06:43:20","slug":"con-muc-hay-con-ca-muc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/con-muc-hay-con-ca-muc\/","title":{"rendered":"Con m\u1ef1c hay con \u201cc\u00e1 m\u1ef1c\u201d?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o th\u1eddi Columbus giong bu\u1ed3m \u0111i t\u00ecm ch\u00e2u M\u1ef9, c\u00f3 c\u00e2u chuy\u1ec7n truy\u1ec1n thuy\u1ebft k\u1ec3 r\u1eb1ng trong \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee7y qu\u00e1i t\u1eeb d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee5c th\u1ee7ng \u0111\u00e1y t\u00e0u v\u00e0 l\u00f4i c\u00e1c th\u1ee7y th\u1ee7 xu\u1ed1ng l\u00f2ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng. T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 ph\u00f3ng \u0111\u1ea1i. L\u00e0m g\u00ec c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee7y qu\u00e1i nh\u01b0 v\u1eady!? C\u00f3 th\u1ec3 c\u00e1c th\u1ee7y th\u1ee7 tr\u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eefng con b\u1ea1ch tu\u1ed9c kh\u1ed5ng l\u1ed3 n\u00ean s\u1ee3 qu\u00e1 m\u00e0 th\u00eau d\u1ec7t ra nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ef1c tu\u1ed9c, b\u1ea1ch tu\u1ed9c kh\u1ed5ng l\u1ed3 hay con m\u1ef1c, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c lo\u00e0i nhuy\u1ec5n th\u1ec3 thu\u1ed9c l\u1edbp c\u00f3 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 \u201ccepha- lopoda\u201d ngh\u0129a l\u00e0 \u201cch\u00e2n l\u1ed9n l\u00ean \u0111\u1ea7u\u201d. Tuy nhi\u00ean con m\u1ef1c m\u00ecnh d\u00e0i, m\u1ea3nh mai, c\u00f3 v\u00e2y h\u00ecnh tam gi\u00e1c v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ea7u h\u00ecnh vu\u00f4ng v\u1edbi \u0111\u00f4i m\u1eaft to th\u00f4 l\u1ed1 v\u00e0 m\u01b0\u1eddi c\u00e1i \u201cr\u00e2u\u201d hay c\u00e1nh tay. \u1ede ph\u00eda d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1nh tay l\u00e0 nh\u1eefng l\u1ed7 gi\u00e1c h\u00fat. \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec7ng c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed7 gi\u00e1c h\u00fat n\u00e0y l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1i v\u00f2ng b\u1eb1ng ch\u1ea5t s\u1eebng. Hai trong s\u1ed1 m\u01b0\u1eddi c\u00e1i \u201cr\u00e2u\u201d m\u1ef1c th\u00ec d\u00e0i h\u01a1n s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u1ebbo dai h\u01a1n. C\u00e1c gi\u00e1c h\u00fat t\u1eadp trung nhi\u1ec1u \u1edf cu\u1ed1i c\u00e1c s\u1ee3i r\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ef1c s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 nh\u1eefng c\u00e1nh tay. Hai c\u00e1i \u201cr\u00e2u\u201d d\u00e0i nh\u1ea5t m\u1ef1c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a th\u1ee9c \u0103n v\u00e0o mi\u1ec7ng ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 gi\u1eef th\u1ee9c \u0103n khi mi\u1ec7ng \u0111ang m\u1eafc nhai th\u1ee9c \u0103n. H\u00e0m c\u1ee7a m\u1ef1c l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ea5t s\u1eebng \u0111\u1eb7t v\u00f2ng quanh mi\u1ec7ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao quanh b\u1edfi nh\u1eefng ch\u00e2n \u201cr\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00eda d\u01b0\u1edbi l\u1edbp \u00e1o &#8211; hay l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i \u201cda\u201d &#8211; l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i mai m\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 v\u00e1i v\u1ecf c\u1ee7a con s\u00f2. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e1i v\u1ecf &#8211; nh\u01b0 v\u1ecf s\u00f2 &#8211; m\u00e0 th\u1eddi t\u1ed5 ti\u00ean xa x\u0103m c\u1ee7a m\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00f3. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u gi\u1ed1ng m\u1ef1c kh\u00e1c nhau v\u00e0 m\u1ed9t trong c\u00e1c gi\u1ed1ng \u1ea5y g\u1ecdi l\u00e0 \u201cm\u1ef1c kh\u1ed5ng l\u1ed3\u201d. \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00f4ng x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng l\u1edbn nh\u1ea5t tr\u00ean \u0111\u1ecba c\u1ea7u n\u00e0y. \u1ede v\u00f9ng bi\u1ec3n b\u1eafc \u0111\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 gi\u1ed1ng m\u1ef1c kh\u1ed5ng l\u1ed3 d\u00e0i t\u1edbi 1,6m, k\u1ec3 c\u1ea3 \u201cr\u00e2u\u201d. C\u00f3 gi\u1ed1ng m\u1ef1c kh\u1ed5ng l\u1ed3 kh\u00e1c d\u00e0i c\u1ee1 2,2m.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ef1c c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ef1c tu\u1ed9c v\u00e0 nh\u1eefng gi\u1ed1ng m\u1ef1c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 phun ra ch\u1ea5t l\u1ecfng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ef1c, t\u1ea1o ra \u201ch\u1ecfa m\u00f9\u201d \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n ch\u1ea1y. C\u00f3 m\u1ed9t nh\u00f3m m\u1ef1c \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 ch\u00fang c\u00f3 l\u00e2n tinh, ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang t\u1ecfa ra \u00e1nh s\u00e1ng l\u1edd m\u1edd. B\u1ed9 ph\u1ea7n t\u1ecfa s\u00e1ng \u1ea5y n\u1eb1m tr\u00ean \u201cda\u201d, tr\u00ean b\u1ed9 \u201cr\u00e2u\u201d, quanh m\u1eaft v\u00e0 c\u1ea3 ph\u00eda b\u00ean trong l\u00e0n da c\u1ee7a ch\u00fang. \u1ede ch\u1ed7 t\u1ed1i, nh\u00ecn ch\u00fang th\u1ea5y r\u1ea5t \u0111\u1eb9p m\u1eaft. C\u0169ng c\u00f3 gi\u1ed1ng m\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cm\u1ef1c bay\u201d v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ecdt t\u1eeb d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u201cbay\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1 m\u1ef1c!<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 t\u1eebng nu\u00f4i chim y\u1ebfn h\u1eb3n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00e1i mai m\u1ef1c (cuttle-bone) m\u00e0 ta d\u00f9ng \u0111\u1ec3 cho chim y\u1ebfn m\u00e0i c\u00e1i m\u1ecf c\u1ee7a ch\u00fang. Tuy nhi\u00ean, ngo\u00e0i c\u00e1i mai m\u1ef1c ra th\u00ec h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u1eb3ng m\u1ea5y ai bi\u1ebft t\u01b0\u1eddng t\u1eadn v\u1ec1 lo\u00e0i c\u00e1 m\u1ef1c. Ta g\u1ecdi \u201cc\u00e1 m\u1ef1c\u201d th\u1eadt ra l\u00e0 sai. M\u1ef1c kh\u00f4ng thu\u1ed9c lo\u00e0i \u201cc\u00e1\u201d m\u00e0 l\u00e0 thu\u1ed9c lo\u00e0i \u201cnhuy\u1ec5n th\u1ec3\u201d c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ef1c \u1ed1ng, m\u1ef1c tu\u1ed9c v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>Con m\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t sinh v\u1eadt \u0111\u00e1ng cho ta l\u01b0u \u00fd. B\u1eb1ng nh\u1eefng c\u00e1i v\u00e2y c\u00f3 h\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 c\u00e1i khi\u00ean, m\u1ef1c l\u01b0\u1edbt trong n\u01b0\u1edbc nh\u1eb9 nh\u00e0ng \u00eam \u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y ra ti\u1ebfng \u0111\u1ed9ng. \u0111\u00f4i khi, l\u00fac \u0111ang l\u01b0\u1edbt \u0111i nh\u01b0 v\u1eady, cao h\u1ee9ng, m\u1ef1c ta v\u01b0\u01a1n cao c\u1eb7p r\u00e2u (tay) th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00ean nh\u01b0 \u0111\u1ec3 ch\u00e0o h\u1ecfi ai \u0111\u00f3. V\u00e0 khi \u1edf trong kho\u1ea3ng c\u00e1ch c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft con m\u1ed3i, th\u00ecnh l\u00ecnh, m\u1ef1c v\u01b0\u01a1n nhanh hai \u201ctay\u201d th\u1ee7 s\u1eb5n trong t\u00fai n\u1eb1m trong c\u00e1i \u0111\u1ea7u b\u1ef1 ph\u00eda sau \u0111\u00f4i m\u1eaft to th\u00f4 l\u1ed1. \u0111\u00f4i tay (r\u00e2u) d\u00e0i ch\u1ee5p l\u1ea5y con m\u1ed3i nh\u1eefng gi\u00e1c h\u00fat tr\u00ean c\u00e1nh tay b\u00e1m, h\u00fat ch\u1eb7t v\u00e0o con m\u1ed3i v\u00e0 \u0111\u01b0a l\u1ea1i g\u1ea7n nh\u1eefng \u0111\u00f4i tay (r\u00e2u) ng\u1eafn h\u01a1n &#8211; c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng gi\u00e1c h\u00fat &#8211; m\u1ecdc v\u00f2ng quanh \u0111\u1ea7u. M\u1ef1c c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1i m\u1ecf kho\u1eb1m kho\u1eb1m nh\u01b0 m\u1ecf v\u1eb9t. N\u1ebfu con m\u1ed3i l\u00e0 m\u1ed9t sinh v\u1eadt c\u00f3 v\u1ecf c\u1ee9ng th\u00ec c\u00e1i m\u1ecf n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1i k\u00ecm, c\u00e1i khoan \u0111\u1ec3 n\u1ea1y v\u1ecf con m\u1ed3i ra. M\u1ef1c \u0111i gi\u1eadt l\u00f9i nhanh v\u00e0 t\u00e0i t\u00ecnh kh\u00f4ng thua g\u00ec khi ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. B\u1eb1ng \u0111\u1ed9ng t\u00e1c n\u00e0y, m\u1ef1c n\u00e9 k\u1ebb th\u00f9 m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t t\u00e0i t\u00ecnh. M\u1ef1c c\u0169ng c\u00f3 m\u00e1y t\u1ed1ng ph\u1ea3n l\u1ef1c l\u00e0m ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n di chuy\u1ec3n. N\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 phun m\u1ef1c ra khi\u1ebfn \u0111\u1ecbch th\u1ee7 kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y g\u00ec h\u1ebft, trong khi \u1ea5y m\u1ef1c \u201cchu\u1ed3n\u201d \u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ea5t l\u1ecfng m\u00e0 m\u1ef1c phun ra l\u00e0m h\u1ecfa m\u00f9 n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201csepia\u201d. Th\u1ecbt m\u1ef1c n\u01b0\u1edbng th\u00ec ngon kh\u1ecfi ch\u00ea. Mai m\u1ef1c kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cho chim y\u1ebfn m\u00e0i m\u1ecf m\u00e0 c\u00f2n d\u00f9ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, nh\u01b0 l\u00e0m nguy\u00ean li\u1ec7u ch\u1ebf t\u1ea1o kem \u0111\u00e1nh r\u0103ng ch\u1eb3ng h\u1ea1n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum V\u00e0o th\u1eddi Columbus giong bu\u1ed3m \u0111i t\u00ecm ch\u00e2u M\u1ef9, c\u00f3 c\u00e2u chuy\u1ec7n truy\u1ec1n thuy\u1ebft k\u1ec3 r\u1eb1ng trong \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee7y qu\u00e1i t\u1eeb d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee5c th\u1ee7ng \u0111\u00e1y t\u00e0u v\u00e0 l\u00f4i c\u00e1c th\u1ee7y th\u1ee7 xu\u1ed1ng l\u00f2ng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13852","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13852"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13852\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}