{"id":13961,"date":"2021-11-27T14:07:26","date_gmt":"2021-11-27T07:07:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=13961"},"modified":"2021-11-27T14:07:27","modified_gmt":"2021-11-27T07:07:27","slug":"luc-ly-tam-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/luc-ly-tam-la-gi\/","title":{"rendered":"L\u1ef1c ly t\u00e2m l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum \u201cL\u1ef1c\u201d l\u00e0 c\u00e1i khi\u1ebfn cho m\u1ed9t v\u1eadt chuy\u1ec3n d\u1ecbch (d\u1eddi ch\u1ed7). mu\u1ed1n \u0111em c\u00e1i gh\u1ebf t\u1eeb ch\u1ed7 n\u00e0y ra ch\u1ed7 kia, b\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1eadn d\u1ee5ng \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a b\u1ea1n khi\u1ebfn n\u00f3 d\u1eddi ch\u1ed7 theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a b\u1ea1n, ph\u1ea3i t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o n\u00f3 m\u1ed9t l\u1ef1c: ho\u1eb7c \u0111\u1ea9y ho\u1eb7c k\u00e9o, ho\u1eb7c n\u00e2ng v\u00e0 \u0111\u01b0a n\u00f3 \u0111i. Khi l\u1ef1c ng\u01b0ng kh\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o c\u00e1i gh\u1ebf n\u1eefa th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1i gh\u1ebf c\u0169ng \u201c\u00ec\u201d ra \u0111\u00f3. tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu b\u1ea1n l\u1ea5y ng\u00f3n tay \u1ea5n nh\u1eb9 v\u00e0o tr\u00e1i banh \u0111\u1eb7t tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t nh\u1eb5n nh\u1ee5i, b\u1ea1n th\u1ea5y sao? Kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ef1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng n\u1eefa m\u00e0 tr\u00e1i banh v\u1eabn c\u1ee9 l\u0103n ti\u1ebfp, ph\u1ea3i kh\u00f4ng? t\u1ea1i sao v\u1eady?<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc Isaac Newton, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra kh\u00e1i ni\u1ec7m \u201cqu\u00e1n t\u00ednh\u201d \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch. Qu\u00e1n t\u00ednh l\u00e0m cho m\u1ed9t v\u1eadt \u0111ang chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng. B\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t v\u1eadt n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 qu\u00e1n t\u00ednh gi\u00fap cho n\u00f3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng \u0111\u1eb3ng h\u01b0\u1edbng v\u1edbi l\u1ef1c \u0111\u00e3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o n\u00f3 n\u1ebfu n\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb m\u1ed9t l\u1ef1c kh\u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o. th\u00ed d\u1ee5: ng\u1ed3i trong xe bu\u00fdt, \u0111ang ch\u1ea1y nhanh, th\u00ecnh l\u00ecnh t\u00e0i x\u1ebf th\u1eafng xe g\u1ea5p, b\u1ea1n th\u1ea5y m\u00ecnh lao v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. L\u1ef1c \u0111\u1ea9y b\u1ea1n lao v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 qu\u00e1n t\u00ednh \u0111\u00f3, ngh\u0129a l\u00e0 xe ng\u1eebng nh\u01b0ng th\u00e2n th\u1ec3 b\u1ea1n v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng theo h\u01b0\u1edbng xe ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e2y gi\u1edd ta n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1ef1c ly t\u00e2m. Ch\u1eafc c\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y r\u1ed3i. ta s\u1ebd nh\u1eadn ra l\u1ef1c ly t\u00e2m khi quan s\u00e1t m\u1ed9t v\u1eadt chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng theo v\u00f2ng tr\u00f2n. tr\u1edf l\u1ea1i t\u1ec9 d\u1ee5 \u0111i xe bu\u00fdt. thay v\u00ec th\u1eafng g\u1ea5p, t\u00e0i x\u1ebf \u0111ang cho xe ch\u1ea1y nhanh th\u00ecnh l\u00ecnh b\u1ebb g\u00f3c th\u1eadt g\u1eaft. N\u1ebfu b\u1ea1n \u0111ang \u0111\u1ee9ng \u1edf g\u1ea7n c\u1eeda, b\u1ea1n s\u1ebd b\u1ecb h\u1ea5t ra ngo\u00e0i. L\u1ef1c h\u1ea5t b\u1ea1n ra ngo\u00e0i ch\u00ednh l\u00e0 l\u1ef1c ly t\u00e2m. Kh\u00e1i ni\u1ec7m \u201cqu\u00e1n t\u00ednh\u201d c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch l\u1ef1c ly t\u00e2m. Khi chi\u1ebfc xe bu\u00fdt quay v\u00f2ng nh\u01b0ng th\u00e2n th\u1ec3 b\u1ea1n theo qu\u00e1n t\u00ednh v\u1eabn chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng. Do \u0111\u00f3, l\u1ef1c (theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng) s\u1ebd \u0111\u1ea9y b\u1ea1n ra kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng v\u00f2ng. L\u1ef1c ly t\u00e2m lu\u00f4n \u0111\u1ea9y v\u1eadt di chuy\u1ec3n ra kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng v\u00f2ng. \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao tr\u00ean c\u00e1c xa l\u1ed9 cao t\u1ed1c, c\u00e1c xe hay b\u1ecb l\u1eadt, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 c\u00e1c v\u00f2ng xo\u00e1y ho\u1eb7c khi \u0111\u1ea1p xe \u0111\u1ea1p (ch\u1ea1y nhanh) b\u1ea1n ph\u1ea3i h\u01a1i nghi\u00eang ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda trong v\u00f2ng xoay m\u1edbi kh\u1ecfi b\u1ecb t\u00e9. Vi\u1ec7c nghi\u00eang ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u v\u1edbi s\u1ee9c ly t\u00e2m, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng cao t\u1ed1c c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c phi \u0111\u1ea1o h\u01a1i cong theo l\u00f2ng m\u00e1ng\u2026 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u1eadt di chuy\u1ec3n c\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c (gi\u1ea3m hay tri\u1ec7t ti\u00eau) l\u1ef1c ly t\u00e2m, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9ng t\u1eed kh\u00f4ng b\u1ecb v\u0103ng ra ngo\u00e0i. S\u1ef1 nghi\u00eang v\u1ec1 ph\u00eda trong t\u1ea1o ra m\u1ed9t l\u1ef1c ngh\u1ecbch chi\u1ec1u v\u1edbi l\u1ef1c ly t\u00e2m k\u00e9o ra ph\u00eda ngo\u00e0i, nh\u1edd \u0111\u00f3 ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e1i xe nhanh theo v\u00f2ng xo\u00e1y m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ef1c ly t\u00e2m \u0111\u1ea9y ra ngo\u00e0i v\u00f2ng xo\u00e1y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 2 &#8211; Arkady Leokum \u201cL\u1ef1c\u201d l\u00e0 c\u00e1i khi\u1ebfn cho m\u1ed9t v\u1eadt chuy\u1ec3n d\u1ecbch (d\u1eddi ch\u1ed7). mu\u1ed1n \u0111em c\u00e1i gh\u1ebf t\u1eeb ch\u1ed7 n\u00e0y ra ch\u1ed7 kia, b\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1eadn d\u1ee5ng \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a b\u1ea1n khi\u1ebfn n\u00f3 d\u1eddi ch\u1ed7 theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a b\u1ea1n, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-13961","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13961"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13961\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}