{"id":14067,"date":"2021-11-27T14:15:48","date_gmt":"2021-11-27T07:15:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14067"},"modified":"2021-11-27T14:15:48","modified_gmt":"2021-11-27T07:15:48","slug":"nguoi-incas-o-dau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/nguoi-incas-o-dau\/","title":{"rendered":"Ng\u01b0\u1eddi Incas \u1edf \u0111\u00e2u?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 3 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ec1n v\u0103n minh Incas c\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t t\u1eeb 400 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi Columbus ph\u00e1t hi\u1ec7n ra ch\u00e2u M\u1ef9. \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Incas bao g\u1ed3m c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Bolovia, Peru, Ecuador v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Argentina v\u00e0 Chile ng\u00e0y nay. Trung t\u00e2m c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Incas l\u00e0 Cuzco, th\u1ee7 \u0111\u00f4 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 \u201cTh\u00e1i D\u01b0\u01a1ng Th\u00e1nh \u0111\u00f4\u201d. \u0111\u00f3 l\u00e0 trung t\u00e2m c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi duy nh\u1ea5t m\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0y bi\u1ebft. Nh\u1eefng \u0111o\u00e0n l\u1eef h\u00e0nh t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i ch\u1edf \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh n\u00e0y n\u00e0o l\u00e0 ng\u0169 c\u1ed1c, v\u00e0ng b\u1ea1c, n\u00e0o l\u00e0 v\u1ea3i v\u00f3c, th\u1ee9c \u0103n t\u01b0\u01a1i v\u00e0 l\u00e0 c\u00f4ca t\u01b0\u01a1i\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi Incas l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 cai tr\u1ecb nghi\u00eam minh nh\u01b0ng c\u00f4ng ch\u00ednh. H\u1ecd cho ph\u00e9p nh\u1eefng d\u00e2n t\u1ed9c b\u1ecb h\u1ecd chinh ph\u1ee5c v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec1 th\u00f3i phong t\u1ee5c ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh. T\u1ed5 ch\u1ee9c gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eabu c\u1ee7a s\u1ef1 cai tr\u1ecb. C\u1ee9 m\u01b0\u1eddi gia \u0111\u00ecnh l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee7 l\u0129nh. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o cho th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ea5p cao h\u01a1n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u n\u0103m m\u01b0\u01a1i gia \u0111\u00ecnh, c\u1ee9 th\u1ebf m\u00e0 \u0111i l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u00f3p bu c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi &#8211; tr\u1eeb nh\u1eefng tr\u1ebb em v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 c\u1ea3 &#8211; trong \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Incas \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c. M\u1ed7i gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 canh t\u00e1c. H\u1ecd t\u1ef1 d\u1ec7t v\u1ea3i may qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u00f3ng gi\u1ea7y, l\u00e0m \u0111\u1ed3 g\u1ed1m v\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ed3 n\u1eef trang b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Incas kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n m\u00e0 ng\u00e0y nay ta g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ef1 do c\u00e1 nh\u00e2n. Ch\u00ednh c\u00e1c nh\u00e0 cai tr\u1ecb &#8211; g\u1ecdi l\u00e0 Inca &#8211; quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i \u0103n m\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, ph\u1ea3i \u0103n u\u1ed1ng th\u1ee9 th\u1ef1c ph\u1ea9m g\u00ec, ph\u1ea3i l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m ch\u0103m s\u00f3c. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Incas r\u1ea5t gi\u1ecfi canh t\u00e1c v\u00e0 h\u1ecd tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hoa m\u00e0u tuy\u1ec7t h\u1ea3o. H\u1ecd bi\u1ebft x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u1eefng \u1ed1ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i t\u1eeb tr\u00ean n\u00fai xu\u1ed1ng t\u01b0\u1edbi cho \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac do ng\u01b0\u1eddi Incas x\u00e2y d\u1ef1ng cho \u0111\u1ebfn nay c\u00f2n \u0111\u1ee9ng v\u1eefng, thi gan v\u1edbi th\u1eddi gian. H\u1ecd bi\u1ebft l\u00e0m c\u1ea7u treo b\u1eb1ng nh\u1eefng d\u00e2y leo b\u1ec7n l\u1ea1i th\u00e0nh d\u00e2y th\u1eebng r\u1ea5t l\u1edbn. H\u1ecd c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00e9o l\u00e9o trong ngh\u1ec1 d\u1ec7t v\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ed3 g\u1ed1m. H\u1ecd l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f4ng v\u1ea3i m\u1ecbn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c T\u00e2y Ban Nha t\u01b0\u1edfng l\u1ea7m l\u00e0 l\u1ee5a. H\u1ecd c\u0169ng bi\u1ebft may qu\u1ea7n \u00e1o b\u1eb1ng th\u1ee9 len m\u1ecbn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau nhi\u1ec1u n\u0103m ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Incas b\u1ecb chia \u0111\u00f4i v\u00e0 quay ra \u0111\u00e1nh l\u1eabn nhau. Ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Ban Nha \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 d\u1ec5 d\u00e0ng chinh ph\u1ea1t v\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Incas.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 3 &#8211; Arkady Leokum N\u1ec1n v\u0103n minh Incas c\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t t\u1eeb 400 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi Columbus ph\u00e1t hi\u1ec7n ra ch\u00e2u M\u1ef9. \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Incas bao g\u1ed3m c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Bolovia, Peru, Ecuador v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Argentina v\u00e0 Chile ng\u00e0y nay. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14067","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14067"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14067\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14068,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14067\/revisions\/14068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}