{"id":14337,"date":"2021-11-27T15:05:18","date_gmt":"2021-11-27T08:05:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14337"},"modified":"2021-11-27T15:05:19","modified_gmt":"2021-11-27T08:05:19","slug":"nguoi-viet-not-nhac-dau-tien-la-ai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/nguoi-viet-not-nhac-dau-tien-la-ai\/","title":{"rendered":"Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft n\u1ed1t nh\u1ea1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 ai?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c s\u01a1 khai, nguy\u00ean th\u1ee7y \u0111\u1ec1u c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u1ea1o ra m\u1ed9t th\u1ee9 \u00e2m nh\u1ea1c n\u00e0o \u0111\u00f3. T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 nh\u1ea1c c\u1ee7a h\u1ecd s\u00e1ng t\u00e1c ra \u0111\u1ec1u r\u1ea5t kh\u00e1c v\u1edbi nh\u1ea1c ng\u00e0y nay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lo\u1ea1i \u00e2m nh\u1ea1c \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng g\u1ed3m nhi\u1ec1u ti\u1ebfng la h\u00e9t d\u00e0i v\u00e0 l\u1edbn, nh\u1eefng ti\u1ebfng th\u1edf d\u00e0i, r\u1ec1n r\u0129\u2026 Ti\u1ebfng v\u1ed7 tay, ti\u1ebfng tr\u1ed1ng, \u0111i\u1ec7u v\u0169 h\u00f2a nh\u1ecbp v\u1edbi ti\u1ebfng h\u00e1t. D\u00e2n ca \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb h\u00e0ng bao th\u1ebf k\u1ef7, \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n kh\u1ea9u cho nhau t\u1eeb th\u1ebf h\u1ec7 n\u00e0y sang th\u1ebf h\u1ec7 kh\u00e1c, nh\u01b0ng ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u00e1c nh\u1ea1c \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ecbch s\u1eed r\u1ea5t l\u00e2u \u0111\u1eddi. C\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 \u0111\u1ea1i nh\u01b0 Trung Hoa, \u1ea4n \u0111\u1ed9, Assyrian, Do Th\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00e2m nh\u1ea1c. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c n\u1ec1n \u00e2m nh\u1ea1c \u1ea5y \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng \u00e2m nh\u1ea1c c\u1ee7a ch\u00fang ta ng\u00e0y nay. Ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p \u0111\u00e3 l\u00e0m cho \u00e2m nh\u1ea1c th\u00eam \u201cr\u1ed9n r\u00e0ng\u201d b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1eb7t c\u00e1c \u00e2m tr\u00ecnh theo c\u00e1c thang \u00e2m cao th\u1ea5p nh\u01b0 ng\u00e0y nay. H\u1ecd ghi d\u1ea5u \u00e2m tr\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1c m\u1eabu t\u1ef1 a, b, c l\u00ean tr\u00ean \u0111\u1ea7u l\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0i ca. Sau ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 (th\u1eadt ra, ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 ch\u1ec9 \u201cc\u00f3p\u201d nh\u1ea1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p). Nh\u01b0ng Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o th\u1eddi s\u01a1 khai \u0111\u00e3 gi\u1eef vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n \u00e2m nh\u1ea1c. St. Ambrose v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 St. Gregory \u0111\u00e3 khai s\u00e1ng ra n\u1ec1n \u00e2m nh\u1ea1c c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u201cB\u00ecnh ca\u201d (plain song) v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u00e1o h\u1ed9i La M\u00e3 coi l\u00e0 th\u00e1nh nh\u1ea1c. \u0111\u00e2y l\u00e0 lo\u1ea1i nh\u1ea1c \u0111\u1ed3ng ca do nhi\u1ec1u ca vi\u00ean h\u1ee3p x\u01b0\u1edbng, \u00e2m n\u00e0y ti\u1ebfp n\u1ed1i \u00e2m kia theo cung c\u00e1ch na n\u00e1 nh\u01b0 c\u00e1ch ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a nh\u1ea1c Hy L\u1ea1p. C\u00e1c ch\u1ee9c s\u1eafc Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u0169ng t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 ghi l\u1ea1i \u00e2m nh\u1ea1c \u0111\u00f3. C\u00e1ch ghi nh\u1ea1c ng\u00e0y nay l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1ch th\u1ee9c ghi nh\u1ea1c c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i La M\u00e3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1600, Jacopo Peri l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng t\u00e1c v\u1edf nh\u1ea1c k\u1ecbch \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Eurydice. V\u1ec1 sau nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Monteverde ch\u1eb3ng h\u1ea1n, ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u00e1c nh\u1ea1c opera m\u00e0 c\u00f2n s\u00e1ng t\u00e1c cho v\u0129 c\u1ea7m v\u00e0 c\u00e1c nh\u1ea1c kh\u00ed kh\u00e1c n\u1eefa. \u00c2m nh\u1ea1c, l\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u00e1c cho c\u00e1c bu\u1ed5i khi\u00eau v\u0169 trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, cho c\u00e1c l\u1ec5, c\u00e1c k\u1ecbch t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 c\u00e1c ho\u1ea1t c\u1ea3nh ngo\u00e0i tr\u1eddi (pageant), v\u1ec1 sau nh\u1eefng b\u1ea3n nh\u1ea1c tr\u01b0\u1eddng thi\u00ean &#8211; m\u00e0 ta g\u1ecdi l\u00e0 nh\u1ea1c c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n &#8211; \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c s\u01b0 thi\u00ean t\u00e0i nh\u01b0 Bach, Handel, Mozart v\u00e0 Beethoven\u2026 s\u00e1ng t\u00e1c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c s\u01a1 khai, nguy\u00ean th\u1ee7y \u0111\u1ec1u c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u1ea1o ra m\u1ed9t th\u1ee9 \u00e2m nh\u1ea1c n\u00e0o \u0111\u00f3. T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 nh\u1ea1c c\u1ee7a h\u1ecd s\u00e1ng t\u00e1c ra \u0111\u1ec1u r\u1ea5t kh\u00e1c v\u1edbi nh\u1ea1c ng\u00e0y nay. Lo\u1ea1i \u00e2m [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14337","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14338,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14337\/revisions\/14338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}