{"id":14383,"date":"2021-11-27T15:08:26","date_gmt":"2021-11-27T08:08:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14383"},"modified":"2021-11-27T15:08:27","modified_gmt":"2021-11-27T08:08:27","slug":"cay-du-da-duoc-che-ra-tu-bao-gio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/cay-du-da-duoc-che-ra-tu-bao-gio\/","title":{"rendered":"C\u00e2y d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf ra t\u1eeb bao gi\u1edd?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta, \u0111i ra ngo\u00e0i m\u01b0a th\u00ec che d\u00f9 cho kh\u1ecfi b\u1ecb \u01b0\u1edbt l\u00e0 chuy\u1ec7n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 nhi\u00ean. Nh\u01b0ng ta n\u00ean bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1i ch\u1ee7 \u0111\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebf ra c\u00e2y d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 che m\u01b0a m\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ec3 che n\u1eafng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u1eb3ng ai bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ebf ra c\u00e2y d\u00f9 l\u00e0 ai, ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 bi\u1ebft d\u00f9ng c\u00e2y d\u00f9 r\u1ed3i. C\u00f3 l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f9ng d\u00f9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa. V\u00e0 ngay t\u1eeb kho\u1ea3ng 1200 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, h\u1ecd \u0111\u00e3 d\u00f9ng c\u00e2y d\u00f9. Ng\u01b0\u1eddi Babylon v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ai C\u1eadp c\u1ed5 c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng d\u00f9 nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 che n\u1eafng. C\u0169ng ch\u1eb3ng l\u1ea1, v\u00ec \u1edf \u0111\u00e2y m\u01b0a th\u00ec r\u1ea5t \u00edt m\u00e0 n\u1eafng th\u00ec nh\u01b0 \u0111\u1ed5 l\u1eeda. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ea1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e2y d\u00f9 l\u00e0 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a danh d\u1ef1 v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c. \u1ede vi\u1ec5n \u0111\u00f4ng th\u1eddi x\u01b0a ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u00e0 vua v\u00e0 nh\u1eefng quan ch\u1ee9c cao c\u1ea5p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng d\u00f9. Th\u1eadt ra nh\u1eefng \u201cd\u00f9\u201d n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1i t\u00e0n, c\u00e1i l\u1ecdng ch\u1edb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e2y d\u00f9 c\u1ee7a ta ng\u00e0y nay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u1ede ch\u00e2u \u00c2u th\u00ec d\u00e2n Hy L\u1ea1p l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f9ng d\u00f9. C\u00e2y d\u00f9 d\u00f9ng r\u1ea5t ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf th\u1eddi Hy L\u1ea1p c\u1ed5 v\u00e0 ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 che n\u1eafng. Ng\u01b0\u1eddi ta tin r\u1eb1ng, \u1edf ch\u00e2u \u00c2u, s\u00e1ng ki\u1ebfn d\u00f9ng d\u00f9 \u0111\u1ec3 che m\u01b0a l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 c\u1ed5. Sang th\u1eddi Trung c\u1ed5, vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng d\u00f9 h\u1ea7u nh\u01b0 bi\u1ebfn m\u1ea5t. Nh\u01b0ng r\u1ed3i n\u00f3 t\u00e1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf n\u01b0\u1edbc \u00dd v\u00e0 cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XVI. V\u00e0 n\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng cho danh d\u1ef1 v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c. N\u0103m 1680, c\u00e2y d\u00f9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf Ph\u00e1p v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u1edf Anh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ef7 XVIII, t\u1ea1i h\u1ea7u kh\u1eafp ch\u00e2u \u00c2u, c\u00e2y d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 che m\u01b0a. Trong su\u1ed1t l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u00ecnh d\u1ea1ng, k\u1ebft c\u1ea5u c\u00e2y d\u00f9 ch\u1eb3ng thay \u0111\u1ed5i l\u00e0 bao. T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 n\u00f3 ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean nh\u1eb9 h\u01a1n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta, \u0111i ra ngo\u00e0i m\u01b0a th\u00ec che d\u00f9 cho kh\u1ecfi b\u1ecb \u01b0\u1edbt l\u00e0 chuy\u1ec7n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 nhi\u00ean. Nh\u01b0ng ta n\u00ean bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1i ch\u1ee7 \u0111\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebf ra c\u00e2y d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 che [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14383","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14383"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14384,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14383\/revisions\/14384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}