{"id":14395,"date":"2021-11-27T15:09:16","date_gmt":"2021-11-27T08:09:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14395"},"modified":"2021-11-27T15:09:17","modified_gmt":"2021-11-27T08:09:17","slug":"ai-da-che-tao-ra-cay-choi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ai-da-che-tao-ra-cay-choi\/","title":{"rendered":"Ai \u0111\u00e3 ch\u1ebf t\u1ea1o ra c\u00e2y ch\u1ed5i?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2y ch\u1ed5i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u00c2u M\u1ef9 th\u00ec c\u0169ng \u201cna n\u00e1\u201d nh\u01b0 c\u00e1i b\u00e0n ch\u1ea3i. C\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00e2y ch\u1ed5i th\u00ec d\u0129 nhi\u00ean kh\u00f4ng r\u1ed9ng r\u00e3i b\u1eb1ng c\u00e1i b\u00e0n ch\u1ea3i (brush) v\u00ec c\u00e2y ch\u1ed5i ch\u1ee7 y\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 qu\u00e9t. Nh\u01b0ng b\u00e0n ch\u1ea3i &#8211; \u1edf m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh n\u00e0o \u0111\u00f3 &#8211; c\u0169ng \u0111\u1ec3 qu\u00e9t. V\u1eady m\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e2y ch\u1ed5i th\u00ec l\u1ea1i thua l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e1i b\u00e0n ch\u1ea3i m\u1ea5y ng\u00e0n n\u0103m m\u1edbi l\u00e0 l\u1ea1 ch\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed s\u1ed1ng trong hang \u0111\u1ed9ng l\u1ea5y l\u00f4ng s\u00fac v\u1eadt c\u1ed9t v\u00e0o \u0111\u1ea7u c\u00e2y g\u1eady l\u00e0m ra nh\u1eefng c\u00e1i b\u00e0n ch\u1ea3i. C\u00e1i ch\u1ed5i (broom) qu\u00e9t b\u1ebfp c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u00e0 m\u1ed9t b\u00f3 nh\u00e1nh c\u00e2y nh\u1ecf (twigs), nh\u00e1nh c\u00e2y b\u1ea5c (rush) ho\u1eb7c m\u1ed9t t\u00fam s\u1ee3i c\u1ed9t v\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i c\u00e1n. \u1ede M\u1ef9 l\u00fac c\u00f2n l\u00e0 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng lo\u1ea1i ch\u1ed5i n\u00e0y. \u1ede nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u00ean ch\u00e2u \u00c2u ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng v\u1eabn d\u00f9ng lo\u1ea1i ch\u1ed5i n\u00e0y \u0111\u1ec3 qu\u00e9t \u0111\u01b0\u1eddng, qu\u00e9t s\u00e2n, qu\u00e9t s\u00e0n nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ed5i d\u00f9ng \u0111\u1ec3 qu\u00e9t b\u1ebfp &#8211; nh\u01b0 ta bi\u1ebft &#8211; l\u00e0m b\u1eb1ng th\u00e2n c\u00e2y b\u1eafp. V\u00e0 lo\u1ea1i ch\u1ed5i n\u00e0y l\u00e0 s\u00e1ng ch\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n M\u1ef9. C\u00f3 nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n &#8211; c\u00f3 th\u1eadt hay kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eadt &#8211; li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a lo\u1ea1i ch\u1ed5i n\u00e0y. C\u00f3 chuy\u1ec7n k\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u1edf \u1ea4n \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 g\u1edfi cho Benjamin Franklin m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0n ch\u1ea3i qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng t\u1ea1i \u1ea4n \u0111\u1ed9. C\u00e1i b\u00e0n ch\u1ea3i \u1ea5y nom r\u1ea5t gi\u1ed1ng c\u00e2y ch\u1ed5i qu\u00e9t b\u1ee5i (c\u00e1i ph\u1ea5t tr\u1ea7n). Tr\u00ean c\u00e2y ch\u1ed5i v\u1eabn c\u00f2n d\u00ednh m\u1ed9t v\u00e0i h\u1ea1t gi\u1ed1ng, \u00f4ng Benjamin Franklin \u0111\u00e3 l\u1ea5y m\u1ea5y h\u1ea1t n\u00e0y gieo tr\u1ed3ng. Nh\u1eefng h\u1ea1t \u0111\u00f3 n\u1ea3y m\u1ea7m, ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1ec9 trong v\u00e0i n\u0103m n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed5i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t cho c\u00e1i t\u00ean l\u00e0 \u201cc\u1ecf ch\u1ed3i b\u1eafp\u201d. M\u1ed9t h\u00f4m m\u1ed9t \u00f4ng gi\u00e0 \u0111\u1ed9c th\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Hadley, ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ti\u1ec3u bang Massachusetts c\u1ea7n m\u1ed9t c\u00e2y ch\u1ed5i. \u00d4ng ta \u0111\u00e3 ch\u1eb7t \u00edt c\u1ecdng \u201cc\u1ecf ch\u1ed3i b\u1eafp\u201d n\u00e0y b\u00f3 l\u1ea1i qu\u00e9t t\u1ea1m. Ai d\u00e8, th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1, th\u1ebf l\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf \u0111i \u00f4ng ta kh\u00f4ng th\u00e8m d\u00f9ng th\u1ee9 ch\u1ed5i n\u00e0o kh\u00e1c n\u1eefa. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u00f4ng ta c\u00f2n l\u1ea5y \u201cc\u1ecf ch\u1ed3i b\u1eafp\u201d l\u00e0m ch\u1ed5i, b\u00e1n v\u00e0 xu\u1ea5t kh\u1ea9u ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i n\u1eefa. \u00d4ng m\u1ea5t n\u0103m 1843 v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u1ed5i b\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed9c kinh doanh quan tr\u1ecdng. V\u00e0 to\u00e0n mi\u1ec1n c\u1ee7a Hadley, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 tr\u1ed3ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng m\u1eabu \u201cc\u1ecf ch\u1ed3i b\u1eafp\u201d m\u1ed7i n\u0103m. Cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay, nhi\u1ec1u c\u00f4ng \u0111o\u1ea1n trong vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e2y ch\u1ed5i v\u1eabn ph\u1ea3i l\u00e0m b\u1eb1ng tay.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum C\u00e2y ch\u1ed5i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u00c2u M\u1ef9 th\u00ec c\u0169ng \u201cna n\u00e1\u201d nh\u01b0 c\u00e1i b\u00e0n ch\u1ea3i. C\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00e2y ch\u1ed5i th\u00ec d\u0129 nhi\u00ean kh\u00f4ng r\u1ed9ng r\u00e3i b\u1eb1ng c\u00e1i b\u00e0n ch\u1ea3i (brush) v\u00ec c\u00e2y ch\u1ed5i ch\u1ee7 y\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 qu\u00e9t. Nh\u01b0ng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14395","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14395"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14396,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14395\/revisions\/14396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}