{"id":14419,"date":"2021-11-27T15:10:51","date_gmt":"2021-11-27T08:10:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14419"},"modified":"2021-11-27T15:10:53","modified_gmt":"2021-11-27T08:10:53","slug":"cac-ve-tinh-xoay-quanh-quy-dao-nhu-the-nao-tai-sao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/cac-ve-tinh-xoay-quanh-quy-dao-nhu-the-nao-tai-sao\/","title":{"rendered":"C\u00e1c v\u1ec7 tinh xoay quanh qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? T\u1ea1i sao?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1i g\u00ec khi\u1ebfn cho h\u00e0nh tinh c\u1ee9 xoay v\u1ea7n theo qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng ch\u1ec7ch ra ngo\u00e0i? Mu\u1ed1n hi\u1ec3u \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ta ph\u1ea3i quay tr\u1edf l\u1ea1i t\u00ecm hi\u1ec3u m\u1ed9t v\u00e0i nguy\u00ean l\u00fd do Sir Isaac Newton kh\u00e1m ph\u00e1 ra t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVII.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean l\u00fd \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Newton l\u00e0 nguy\u00ean l\u00fd qu\u00e1n t\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean l\u00fd n\u00e0y ph\u00e1t bi\u1ec3u nh\u01b0 sau: \u201cM\u1ed9t v\u1eadt th\u1ec3 s\u1ebd gi\u1eef nguy\u00ean tr\u1ea1ng th\u00e1i ho\u1eb7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng n\u1ebfu n\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng b\u1edfi m\u1ed9t l\u1ef1c t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i\u201d. Ta xem lu\u1eadt \u0111\u00f3 chi ph\u1ed1i v\u00e0o m\u1ed9t t\u00ean l\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eafn v\u00e0o kh\u00f4ng kh\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Theo \u201cnguy\u00ean l\u00fd Newton\u201d th\u00ec t\u00ean l\u1eeda s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c bay theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng (\u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 h\u1ecfa ti\u1ec1n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng l\u00ean) tr\u1eeb khi n\u00f3 b\u1ecb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng b\u1edfi m\u1ed9t l\u1ef1c t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i. V\u1eady, l\u1ef1c t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o t\u00ean l\u1eeda \u0111ang bay l\u00e0 l\u1ef1c n\u00e0o? Th\u01b0a \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u1ecdng l\u1ef1c t\u1ee9c l\u00e0 s\u1ee9c h\u00fat (s\u1ee9c k\u00e9o xu\u1ed1ng) c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u201ck\u00e9o\u201d m\u1ecdi v\u1eadt v\u00e0o trung t\u00e2m c\u1ee7a n\u00f3. B\u1edfi v\u1eady, thay v\u00ec bay v\u1ecdt ra kh\u00f4ng gian theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng th\u00ec h\u1ecfa ti\u1ec5n l\u1ea1i b\u1ecb k\u00e9o xu\u1ed1ng h\u01b0\u1edbng v\u00e0o trung t\u00e2m tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Tr\u1ecdng l\u1ef1c &#8211; t\u1ee9c l\u00e0 s\u1ee9c k\u00e9o xu\u1ed1ng c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t &#8211; t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o t\u00ean l\u1eeda \u1edf m\u1ee9c 4,3m\/gi\u00e2y. Tuy nhi\u00ean nh\u01b0 ta bi\u1ebft, tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ed1i h\u00ecnh c\u1ea7u, ngh\u0129a l\u00e0 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t cong. Do \u0111\u00f3, khi h\u1ecfa ti\u1ec5n b\u1ecb k\u00e9o xu\u1ed1ng &#8211; \u201cr\u1edbt\u201d xu\u1ed1ng &#8211; th\u00ec thay v\u00ec r\u1edbt th\u1eb3ng, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb u\u1ed1n cong theo h\u00ecnh m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Nh\u01b0ng, n\u1ebfu h\u1ecfa ti\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng \u0111i v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 27200km\/gi\u1edd th\u00ec \u0111\u1ed9 cong khi r\u1edbt xu\u1ed1ng s\u1ebd b\u1eb1ng v\u1edbi \u0111\u1ed9 cong c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. V\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady, m\u1eb7c d\u00f9, n\u00f3 v\u1eabn b\u1ecb h\u00fat xu\u1ed1ng nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1eabn di chuy\u1ec3n theo qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 quanh tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o h\u1ecfa ti\u1ec5n \u0111ang chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng &#8211; v\u00ec h\u1ecfa ti\u1ec5n \u0111\u00e2u \u0111\u00e3 l\u00ean cao \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tho\u00e1t ra kh\u1ecfi h\u1eb3n b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n &#8211; th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecfa ti\u1ec5n b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng. \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, ta ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1ef1c ma s\u00e1t do kh\u00f4ng kh\u00ed t\u1ea1o ra. L\u1ef1c ma s\u00e1t l\u00e0m gi\u1ea3m t\u1ed1c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a h\u1ecfa ti\u1ec5n, v\u00e0 do \u0111\u00f3 ph\u00e1 v\u1ee1 s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng gi\u1eefa s\u1ee9c \u0111\u1ea9y ra c\u1ee7a h\u1ecfa ti\u1ec5n v\u00e0 s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 r\u1ed1t c\u1ee5c th\u00ec h\u1ecfa ti\u1ec5n c\u0169ng s\u1ebd l\u1ea1i r\u1edbt xu\u1ed1ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng n\u1ebfu h\u1ecfa ti\u1ec5n \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 tho\u00e1t kh\u1ecfi b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n v\u00e0 s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t th\u00ec n\u00f3 l\u1ea1i b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1edfi s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi. V\u00e0 th\u1ebf l\u00e0 n\u00f3 l\u1ea1i quay theo qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o m\u1eb7t tr\u1eddi. Tuy nhi\u00ean, v\u00ec trong kh\u00f4ng gian kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00f4ng kh\u00ed, do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1c ma s\u00e1t, n\u00ean h\u1ecfa ti\u1ec5n c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c quay ho\u00e0i theo qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o m\u1eb7t tr\u1eddi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum C\u00e1i g\u00ec khi\u1ebfn cho h\u00e0nh tinh c\u1ee9 xoay v\u1ea7n theo qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng ch\u1ec7ch ra ngo\u00e0i? Mu\u1ed1n hi\u1ec3u \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ta ph\u1ea3i quay tr\u1edf l\u1ea1i t\u00ecm hi\u1ec3u m\u1ed9t v\u00e0i nguy\u00ean l\u00fd do Sir Isaac Newton kh\u00e1m ph\u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14419","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14419"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14420,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14419\/revisions\/14420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}