{"id":14449,"date":"2021-11-27T15:12:50","date_gmt":"2021-11-27T08:12:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14449"},"modified":"2021-11-27T15:12:51","modified_gmt":"2021-11-27T08:12:51","slug":"nguyen-ly-archimedes-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/nguyen-ly-archimedes-la-gi\/","title":{"rendered":"Nguy\u00ean l\u00fd Archim\u00e8des l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Archim\u00e8des l\u00e0 m\u1ed9t thi\u00ean t\u00e0i \u0111a n\u0103ng th\u1eddi Hy L\u1ea1p c\u1ed5. \u00d4ng v\u1eeba l\u00e0 nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, ph\u00e1t minh\u2026 \u00d4ng s\u1ed1ng t\u1ea1i \u0111\u1ea3o Sicily, khi \u1ea5y \u0111\u1ea3o n\u00e0y c\u00f2n l\u00e0 \u201cthu\u1ed9c \u0111\u1ecba\u201d c\u1ee7a th\u00e0nh bang Syracuse. Vua Hiero \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ed1 \u00f4ng bi\u1ebft trong v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00e0 vua c\u00f3 bao nhi\u00eau ph\u1ea7n l\u00e0 v\u00e0ng, bao nhi\u00eau ph\u1ea7n l\u00e0 b\u1ea1c. Archim\u00e8des b\u1ecb b\u1ed1i r\u1ed1i v\u00ec c\u00e2u \u0111\u1ed1 n\u00e0y trong m\u1ed9t th\u1eddi gian kh\u00e1 l\u00e2u. M\u1ed9t h\u00f4m, n\u1eb1m v\u00e0o b\u1ed3n t\u1eafm, \u00f4ng th\u1ea5y m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc trong b\u1ed3n t\u1eafm d\u00e2ng l\u00ean. C\u1ee9 tr\u1ea7n tru\u1ed3ng nh\u01b0 v\u1eady, \u00f4ng ch\u1ea1y ra \u0111\u01b0\u1eddng, vui s\u01b0\u1edbng h\u00e9t l\u00ean \u201cEureka!\u201d (Ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cT\u00ecm ra r\u1ed3i!\u201d). \u00d4ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u \u0111\u1ed1 c\u1ee7a nh\u00e0 vua. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u00f4ng c\u00e2n c\u00e1i v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7ng. Sau \u0111\u00f3 \u00f4ng c\u00e2n m\u1ed9t n\u1eafm v\u00e0ng v\u00e0 m\u1ed9t n\u1eafm b\u1ea1c m\u1ed7i th\u1ee9 c\u00f3 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng v\u1edbi chi\u1ebfc v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng th\u1ea3 v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n v\u00e0o m\u1ed9t thau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111o ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc l\u00ean. \u00d4ng c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady v\u1edbi n\u1eafm v\u00e0ng. N\u1ebfu v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n l\u00e0m b\u1eb1ng v\u00e0ng r\u00f2ng (ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng pha) th\u00ec ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n v\u00e0 n\u1eafm v\u00e0ng d\u00e2ng l\u00ean b\u1eb1ng nhau. Th\u1ebf nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa hai ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc n\u00e0y. \u00d4ng l\u1ea1i b\u1ecf n\u1eafm b\u1ea1c v\u00e0o thau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111o ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng l\u00ean. T\u1eeb nh\u1eefng sai bi\u1ec7t \u0111\u00f3, Archim\u00e8des \u0111\u00e3 t\u00ednh ra \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang t\u1ec9 l\u1ec7 b\u1ea1c trong v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1ef1c \u0111\u1ea9y t\u0129nh h\u1ecdc hay nguy\u00ean l\u00fd Archim\u00e8des ph\u00e1t bi\u1ec3u: khi m\u1ed9t v\u1eadt th\u1ec3 th\u1ea3 v\u00e0o trong n\u01b0\u1edbc n\u00f3 s\u1ebd b\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea9y l\u00ean v\u1edbi m\u1ed9t l\u1ef1c b\u1eb1ng tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc m\u00e0 v\u1eadt \u1ea5y chi\u1ebfm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Archim\u00e8des c\u0169ng ph\u00e1t minh ra nhi\u1ec1u d\u1ee5ng c\u1ee5 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong chi\u1ebfn tranh th\u1eddi c\u1ed5. Ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 \u0111\u00e3 t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh Syracuse c\u1ea3 tr\u00ean bi\u1ec3n l\u1eabn tr\u00ean b\u1ed9 trong g\u1ea7n ba n\u0103m nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb nh\u1eefng chi\u1ebfn c\u1ee5 c\u1ee7a Archim\u00e8des \u0111\u1ea9y lui. \u00d4ng \u0111\u00e3 ch\u1ebf t\u1ea1o ra \u201cm\u00e1y b\u1eafn \u0111\u00e1\u201d \u0111\u1ec3 b\u1eafn nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 l\u1edbn v\u00e0o qu\u00e2n La M\u00e3. \u00d4ng \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c c\u00e1c s\u00e1ch to\u00e1n, v\u1eadt l\u00fd v\u00e0 \u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u00f2n b\u1ea9y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Archim\u00e8des b\u1ecb l\u00ednh La M\u00e3 gi\u1ebft khi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Syracuse trong l\u00fac &#8211; theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft &#8211; \u00f4ng \u0111ang say s\u01b0a nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 h\u00ecnh h\u1ecdc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 4 &#8211; Arkady Leokum Archim\u00e8des l\u00e0 m\u1ed9t thi\u00ean t\u00e0i \u0111a n\u0103ng th\u1eddi Hy L\u1ea1p c\u1ed5. \u00d4ng v\u1eeba l\u00e0 nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, ph\u00e1t minh\u2026 \u00d4ng s\u1ed1ng t\u1ea1i \u0111\u1ea3o Sicily, khi \u1ea5y \u0111\u1ea3o n\u00e0y c\u00f2n l\u00e0 \u201cthu\u1ed9c \u0111\u1ecba\u201d c\u1ee7a th\u00e0nh bang Syracuse. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14449","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14449"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14450,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14449\/revisions\/14450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}