{"id":14568,"date":"2021-11-27T15:35:02","date_gmt":"2021-11-27T08:35:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14568"},"modified":"2021-11-27T15:35:04","modified_gmt":"2021-11-27T08:35:04","slug":"bong-den-chay-va-toa-sang-nhu-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/bong-den-chay-va-toa-sang-nhu-the-nao\/","title":{"rendered":"B\u00f3ng \u0111\u00e8n ch\u00e1y v\u00e0 t\u1ecfa s\u00e1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 5 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1800, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Anh t\u00ean l\u00e0 Humphy Davy ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m. L\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111i\u1ec7n m\u00e0 ng\u00e0y nay ta g\u1ecdi l\u00e0 b\u00ecnh \u0111i\u1ec7n r\u1ea5t y\u1ebfu. \u00d4ng n\u1ed1i hai \u0111\u1ea7u c\u1ef1c c\u1ee7a b\u00ecnh \u0111i\u1ec7n b\u1eb1ng hai s\u1ee3i d\u00e2y d\u1eabn \u0111i\u1ec7n. \u1ede \u0111\u1ea7u m\u1ed7i s\u1ee3i l\u00e0 m\u1ed9t mi\u1ebfng \u201cthan\u201d, khi n\u1ed1i hai c\u1ef1c than \u1ea5y l\u1ea1i v\u1edbi nhau r\u1ed3i t\u1eeb t\u1eeb t\u00e1ch hai c\u1ef1c than \u1ea5y m\u1ed9t kho\u1ea3ng c\u00e1ch r\u1ea5t nh\u1ecf, \u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 ti\u1ebfng n\u1ed5 l\u00e1ch t\u00e1ch (r\u1ea5t nh\u1ecf) v\u00e0 t\u1ecfa s\u00e1ng. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201ccung d\u00f2ng \u0111i\u1ec7n\u201d (electric arc). Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u1ea3 thi. Davy l\u1ea1i thay hai c\u1ee5c than \u1edf hai \u0111\u1ea7u d\u00e2y d\u1eabn b\u1eb1ng hai s\u1ee3i platin nh\u1ecf. D\u00f2ng \u0111i\u1ec7n ch\u1ea1y qua v\u00e0 s\u1ee3i d\u00e2y n\u00f3ng l\u00ean v\u00e0 l\u1ea7n l\u1ea7n t\u1ecfa ra \u00e1nh s\u00e1ng l\u1edd m\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1i kh\u00f3 trong vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 c\u00f3 ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n m\u1ea1nh h\u01a1n. \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a Davy l\u00e0 michael Faraday th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00e1c h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat. Thay v\u00ec n\u1ed1i v\u1edbi hai c\u1ef1c c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00ecnh \u0111i\u1ec7n th\u00ec Fara\u0111ay n\u1ed1i v\u1edbi hai c\u1ef1c c\u1ee7a m\u1ed9t m\u00e1y ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n. V\u1edbi m\u00e1y ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n ch\u1ea1y b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc, ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n m\u1ea1nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong khi \u0111\u00f3, t\u1ea1i Hoa K\u1ef3, Thomas Edison \u0111\u00e3 th\u00ed nghi\u1ec7m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u0169ng nh\u01b0 th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a Davy v\u00e0 c\u1ee7a Faraday, nh\u01b0ng Edi- son \u0111\u00e3 d\u00f9ng s\u1ee3i than thay v\u00ec platin. Khi c\u00f3 d\u00f2ng \u0111i\u1ec7n ch\u1ea1y qua, s\u1ee3i than n\u00f3ng l\u00ean v\u00e0 t\u1ecfa s\u00e1ng l\u1edd m\u1edd. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u00fang ngo\u00e0i kh\u00f4ng kh\u00ed, s\u1ee3i than ch\u00e1y ti\u00eau lu\u00f4n. Edison \u0111\u1ec3 than v\u00e0o m\u1ed9t b\u1ea7u th\u1ee7y tinh v\u00e0 r\u00fat h\u1ebft kh\u00f4ng kh\u00ed ra. Kh\u00f4ng c\u00f3 oxy trong b\u1ea7u th\u1ee7y tinh, than kh\u00f4ng ch\u00e1y ti\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ee3i than ch\u00e1y s\u00e1ng h\u01a1n v\u00e0 ti\u00eau h\u1ee7y r\u1ea5t ch\u1eadm. Th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e3 ra \u0111\u1eddi. T\u1ea5t nhi\u00ean c\u00f2n ph\u1ea3i ho\u00e0n thi\u1ec7n, nh\u01b0ng nguy\u00ean t\u1eafc c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc bi\u1ebft r\u1eb1ng s\u1ee3i d\u00e2y c\u00e0ng n\u00f3ng \u0111\u1ecf bao nhi\u00eau th\u00ec \u00e1nh s\u00e1ng t\u1ecfa ra c\u00e0ng m\u1ea1nh b\u1ea5y nhi\u00eau. B\u1edfi v\u1eady h\u1ecd \u0111i t\u00ecm kim lo\u1ea1i ch\u1ecbu nhi\u1ec7t cao m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb ch\u1ea3y. m\u1ed9t trong nh\u1eefng kim lo\u1ea1i \u1ea5y l\u00e0 \u201ctantalum\u201d n\u00f3ng ch\u1ea3y \u1edf 2.4150C. Kim lo\u1ea1i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o th\u00e0nh s\u1ee3i v\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o b\u00f3ng \u0111\u00e8n v\u00e0o n\u0103m 1905. m\u1ed9t kim lo\u1ea1i kh\u00e1c t\u1ed1t h\u01a1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u201cd\u00e2y t\u00f3c\u201d b\u00f3ng \u0111\u00e8n l\u00e0 \u201ctung-ten\u201d v\u00ec \u0111\u1ed9 n\u00f3ng ch\u1ea3y c\u1ee7a n\u00f3 l\u00ean t\u1edbi 1.8370C. L\u00fac \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o \u201ctung-ten\u201d th\u00e0nh s\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ph\u1ea3i t\u1ed1n c\u1ea3 n\u0103m tr\u1eddi th\u00ed nghi\u1ec7m m\u1edbi th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay \u201cd\u00e2y t\u00f3c\u201d b\u1eb1ng tung-ten \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u00f3ng \u0111\u00e8n r\u1ea5t ph\u1ed5 bi\u1ebfn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 5 &#8211; Arkady Leokum N\u0103m 1800, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Anh t\u00ean l\u00e0 Humphy Davy ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m. L\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111i\u1ec7n m\u00e0 ng\u00e0y nay ta g\u1ecdi l\u00e0 b\u00ecnh \u0111i\u1ec7n r\u1ea5t y\u1ebfu. \u00d4ng n\u1ed1i hai \u0111\u1ea7u c\u1ef1c c\u1ee7a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14568","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14568","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14568"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14568\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14569,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14568\/revisions\/14569"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}