{"id":14642,"date":"2021-11-27T15:40:00","date_gmt":"2021-11-27T08:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14642"},"modified":"2021-11-27T15:40:01","modified_gmt":"2021-11-27T08:40:01","slug":"tai-sao-co-giai-nobel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-co-giai-nobel\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao c\u00f3 gi\u1ea3i Nobel?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 5 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0ng n\u0103m, khi gi\u1ea3i Nobel \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3ng c\u00e1o r\u1ea7m r\u1ed9. H\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u00e0i b\u00e1o vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ecd. Ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec gi\u1ea3i Nobel \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 danh d\u1ef1 cao nh\u1ea5t d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong c\u00e1c l\u00e3nh v\u1ef1c nh\u01b0 h\u00f3a h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd, y h\u1ecdc, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. C\u0169ng c\u00f3 gi\u1ea3i Nobel h\u00f2a b\u00ecnh d\u00e0nh cho nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u00f2a b\u00ecnh. \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 l\u1ea1 trong gi\u1ea3i Nobel l\u00e0 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n r\u1ea5t l\u1edbn cho khoa h\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00e3nh v\u1ef1c\u2026 ph\u00e1 ho\u1ea1i \u0111\u1eb7t ra. Alfred Nobel sinh t\u1ea1i Stockholm v\u00e0 s\u1ed1ng t\u1eeb n\u0103m 1833 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1896. Trong nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1, ph\u00e1t minh m\u00e0 \u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n quy\u1ec1n th\u00ec c\u00f3 ph\u00e1t minh ra thu\u1ed1c n\u1ed5 v\u00e0 ch\u1ea5t n\u1ed5 \u201cblasting gelatin\u201d c\u00f2n m\u1ea1nh h\u01a1n thu\u1ed1c n\u1ed5 dynamite n\u1eefa v\u00e0 th\u00eam m\u1ed9t lo\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 ng\u00f2i n\u1ed5. C\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 v\u00ec ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u00e3 ch\u1ebf ra c\u00e1i v\u0169 kh\u00ed gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean Nobel c\u1ea3m th\u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 \u201ccao qu\u00ed\u201d cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00f9 l\u1ea1i. \u00d4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ki\u1ebfn t\u1ea1o h\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng k\u1ebf ho\u1ea1ch nh\u1eb1m ng\u0103n ng\u1eeba chi\u1ebfn tranh. C\u0169ng n\u00ean bi\u1ebft th\u00eam, tuy l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ki\u1ec7t xu\u1ea5t, Nobel \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t thi s\u0129. \u00d4ng cho r\u1eb1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi qua \u0111\u1eddi, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi 9 tri\u1ec7u \u0111\u00f4 (t\u00ednh v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m 1896 th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n kh\u1ed5ng l\u1ed3). S\u1ed1 ti\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ai c\u00f3 nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh ho\u1eb7c \u0111\u00f3ng g\u00f3p n\u1ed5i b\u1eadt trong c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c l\u00fd, h\u00f3a, y, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1ef1 th\u0103ng ti\u1ebfn h\u00f2a b\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi. M\u1ed7i gi\u1ea3i tr\u1ecb gi\u00e1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng 40.000 \u0111\u00f4. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00e1c gi\u1ea3i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t ra l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 12 n\u0103m 1901, nh\u00e2n ng\u00e0y gi\u1ed7 c\u1ee7a \u00f4ng. V\u00ec \u00f4ng l\u00e0 c\u00f4ng d\u00e2n Th\u1ee5y \u0111i\u1ec3n, cho n\u00ean H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gi\u1ea3i Nobel Th\u1ee5y \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ee9ng ra t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 ph\u00e1t gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng. H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng n\u00e0y g\u1ed3m nhi\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Vi\u00ean Khoa h\u1ecdc Ho\u00e0ng gia Stockholm tuy\u1ec3n \u201ckh\u00f4i nguy\u00ean\u201d khoa v\u1eadt l\u00fd v\u00e0 h\u00f3a. Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m Caroline \u1edf Stockholm tuy\u1ec3n \u201ckh\u00f4i nguy\u00ean\u201d khoa y. Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m V\u0103n h\u1ecdc tuy\u1ec3n \u201ckh\u00f4i nguy\u00ean\u201d m\u00f4n v\u0103n. H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng g\u1ed3m n\u0103m ng\u01b0\u1eddi do ngh\u1ecb vi\u1ec7n Na Uy \u0111\u1ec1 c\u1eed s\u1ebd tuy\u1ec3n \u201ckh\u00f4i nguy\u00ean\u201d gi\u1ea3i h\u00f2a b\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong s\u1ed1 nh\u1eefng \u201ckh\u00f4i nguy\u00ean\u201d gi\u1ea3i Nobel c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ean tu\u1ed5i l\u1eaby l\u1eebng nh\u01b0 Albert Einstein, Marie Curie, Ernest Hemingway\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 5 &#8211; Arkady Leokum H\u00e0ng n\u0103m, khi gi\u1ea3i Nobel \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3ng c\u00e1o r\u1ea7m r\u1ed9. H\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u00e0i b\u00e1o vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ecd. Ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec gi\u1ea3i Nobel \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea7u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14642","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14643,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14642\/revisions\/14643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}