{"id":14707,"date":"2021-11-27T15:44:17","date_gmt":"2021-11-27T08:44:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14707"},"modified":"2021-11-27T15:44:18","modified_gmt":"2021-11-27T08:44:18","slug":"lam-the-nao-de-lay-mu-cao-su","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/lam-the-nao-de-lay-mu-cao-su\/","title":{"rendered":"L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u1ea5y m\u1ee7 cao su?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 5 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>Cao su l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5t \u0111\u1eb7c nh\u01b0ng \u0111\u00e0n h\u1ed3i v\u00e0 d\u00ednh, do m\u1ee7 (nh\u1ef1a) m\u00e0u tr\u1eafng s\u1eefa c\u1ee7a lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt g\u1ecdi l\u00e0 \u201clatex\u201d. Ch\u1ea5t nh\u1ef1a n\u00e0y c\u00f3 trong v\u1ecf, r\u1ec5, th\u00e2n, c\u00e0nh l\u00e1, qu\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t v\u00e0i lo\u1ea1i th\u1ea3o m\u1ed9c. C\u00f3 t\u1edbi 400 lo\u1ea1i th\u1ea3o m\u1ed9c kh\u00e1c nhau &#8211; \u0111\u1ee7 th\u1ee9 t\u1eeb d\u00e2y leo, c\u00e2y b\u1ee5i v\u00e0 c\u00e2y th\u00e2n m\u1ed9c &#8211; c\u00f3 lo\u1ea1i nh\u1ef1a n\u00e0y, m\u1eb7c d\u00f9 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00f9y t\u1eebng lo\u1ea1i. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng lo\u1ea1i th\u1ea3o m\u1ed9c c\u00f3 lo\u1ea1i nh\u1ef1a n\u00e0y t\u1eeb bao gi\u1edd? Cao su n\u00e0y t\u1ef1 n\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb h\u00e0ng tri\u1ec7u n\u0103m r\u1ed3i. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y \u0111\u1ecba khai nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m cao su th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 t\u1eeb c\u00e1ch nay ba tri\u1ec7u n\u0103m. B\u1edfi v\u1eady c\u00f3 l\u1ebd ch\u1eb3ng bao gi\u1edd ta c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean th\u1ee7y \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra cao su khi n\u00e0o. Nh\u01b0ng ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn cao su \u00edt ra c\u00e1ch nay c\u0169ng 900 n\u0103m. C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tr\u00e1i banh b\u1eb1ng cao su th\u00f4 t\u1ea1i c\u00e1c ph\u1ebf t\u00edch c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Inca v\u00e0 Mayan t\u1ea1i Trung v\u00e0 Nam M\u1ef9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eadt ra ta c\u00f3 th\u1ec3 ghi \u01a1n Christopher Columbus ph\u1ea7n n\u00e0o trong vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra cao su. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Ban Nha \u0111i theo trong chuy\u1ebfn \u0111i th\u1ee9 hai sang T\u00e2n th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a Colum- bus \u0111\u00e3 vi\u1ebft trong b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ed5 d\u00e2n tr\u00ean \u0111\u1ea3o Haiti \u0111ang ch\u01a1i banh l\u00e0m b\u1eb1ng m\u1ed9t lo\u1ea1i nh\u1ef1a c\u00e2y. N\u0103m 1520, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Montezuma \u0111\u00e3 chi\u00eau \u0111\u00e3i Cortes v\u00e0 \u0111\u00e1m l\u00ednh c\u1ee7a \u00f4ng ta b\u1eb1ng m\u1ed9t tr\u00f2 ch\u01a1i v\u1edbi tr\u00e1i banh l\u00e0m b\u1eb1ng cao su. Ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng ngay ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 d\u00e2n xa x\u01b0a \u1edf \u0111\u00f4ng Nam \u00c1 c\u0169ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft ch\u1ebf t\u1ea1o cao su t\u1eeb \u201cn\u01b0\u1edbc c\u1ed1t\u201d c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y. H\u1ecd d\u00f9ng cao su n\u00e0y l\u00e0m \u0111u\u1ed1c, tr\u00e9t ghe, tr\u00e9t m\u1ee7ng \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1736 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p t\u00ean l\u00e0 La Condamine g\u1edfi b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 \u201cm\u1eabu h\u00e0ng cao su\u201d t\u1eeb Nam M\u1ef9 v\u1ec1 th\u1ee7 \u0111\u00f4 Paris. \u00d4ng ta \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e3 d\u00f9ng cao su \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0y, t\u1ea5m m\u1ed9c (\u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh nhau), \u0111\u1ed3 \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u00e1o che m\u01b0a. B\u1edfi v\u1eady, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i cao su l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 5 &#8211; Arkady Leokum Cao su l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5t \u0111\u1eb7c nh\u01b0ng \u0111\u00e0n h\u1ed3i v\u00e0 d\u00ednh, do m\u1ee7 (nh\u1ef1a) m\u00e0u tr\u1eafng s\u1eefa c\u1ee7a lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt g\u1ecdi l\u00e0 \u201clatex\u201d. Ch\u1ea5t nh\u1ef1a n\u00e0y c\u00f3 trong v\u1ecf, r\u1ec5, th\u00e2n, c\u00e0nh l\u00e1, qu\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t v\u00e0i lo\u1ea1i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14707","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14707"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14707\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14708,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14707\/revisions\/14708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14707"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}