{"id":14785,"date":"2021-11-27T15:55:09","date_gmt":"2021-11-27T08:55:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14785"},"modified":"2021-11-27T15:55:10","modified_gmt":"2021-11-27T08:55:10","slug":"tai-sao-co-nui-lua-tren-trai-dat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-co-nui-lua-tren-trai-dat\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao c\u00f3 n\u00fai l\u1eeda tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 6 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cdt ai \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn m\u1eaft nh\u00ecn th\u1ea5y n\u00fai l\u1eeda phun, nh\u01b0ng th\u1ea5y n\u00fai l\u1eeda phun \u201cho\u00e0nh tr\u00e1ng\u201d qua tivi th\u00ec r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, t\u1eeb mi\u1ec7ng n\u00fai l\u1eeda ho\u1eb7c t\u1eeb trong k\u1ebd n\u1ee9t \u1edf ch\u00e2n n\u00fai b\u00f9ng l\u00ean kh\u00f3i tr\u1eafng, sau \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u1ed1i kh\u1ed5ng l\u1ed3 g\u1ed3m kh\u00ed, tro c\u00e1t v\u00e0 \u0111\u00e1 s\u1ecfi t\u1eeb trong mi\u1ec7ng n\u00fai phun l\u00ean kh\u00f4ng trung, h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t c\u1ed9t kh\u00f3i kh\u1ed5ng l\u1ed3, m\u1ed9t h\u1ed3i sau tr\u1eddi \u0111\u1ea5t t\u1ed1i s\u1ea7m, m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u1ecf h\u1ed3ng nh\u01b0 tr\u00e1i qu\u00fdt. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, c\u00f3 ti\u1ebfng s\u1ea5m n\u1ed5 trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t rung chuy\u1ec3n, li\u1ec1n sau \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn dung nham tr\u00e0o ra m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00fai l\u1eeda phun, c\u00f2n c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng gi\u00f3 l\u1edbn, s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a, t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t k\u1ef3 quan hi\u1ebfm c\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f3 n\u00fai l\u1eeda tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t? B\u1ec1 m\u1eb7t tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 m\u1ed9t l\u1edbp v\u1ecf r\u1ea5t d\u00e0y, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng magma \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i d\u1ecbch th\u1ec3 b\u1ecb bao b\u1ecdc th\u1eadt ch\u1eb7t trong \u0111\u00f3. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong l\u00f2ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cao, \u00e1p l\u1ef1c l\u1edbn, magma ch\u1ea3y qua ch\u1ea3y l\u1ea1i, nh\u01b0 lu\u00f4n lu\u00f4n mu\u1ed1n t\u00ecm ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 chui t\u1ecdt ra ngo\u00e0i. C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01a1i v\u1ecf tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u1eadn \u0111\u1ed9ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i m\u00e3nh li\u1ec7t, l\u00e0m n\u1ee9t n\u1ebb, v\u00eanh v\u1eb9o ho\u1eb7c ch\u00e8n \u00e9p m\u1ea1nh, v\u1ecf tr\u00e1i \u0111\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i m\u1ecfng v\u00e0 y\u1ebfu. Ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1ecf tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00e0ng y\u1ebfu m\u1ecfng th\u00ec ti\u1ebfp nh\u1eadn \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a n\u1ed9i l\u1ef1c c\u00e0ng m\u1ea1nh, magma s\u1ebd th\u1eeba th\u1eafng x\u00f4ng ra t\u1eeb ch\u1ed7 \u0111\u00f3, t\u1ea1o n\u00ean n\u00fai l\u1eeda phun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t khi n\u00fai l\u1eeda \u0111\u00e3 phun, magma n\u00f3ng ch\u1ea3y t\u1eeb mi\u1ec7ng n\u00fai l\u1eeda phun ra s\u1ebd tr\u00e0o \u0111i kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u00eda, t\u1ea1o n\u00ean t\u1eebng d\u00f2ng t\u1eebng d\u00f2ng \u201cs\u00f4ng l\u1eeda\u201d. Trong l\u00fac ch\u1ea3y, magma s\u1ebd d\u00ecm ng\u1eadp l\u00e0ng m\u1ea1c, nh\u00e0 c\u1eeda; nh\u1eefng d\u00f2ng dung nham l\u1edbn c\u00f3 th\u1ec3 nu\u1ed1t ch\u1eedng th\u00e0nh ph\u1ed1, th\u1ecb tr\u1ea5n, l\u00e0m \u0111\u1ed5 s\u1eadp c\u1ea7u c\u1ed1ng; dung nham ch\u1ea3y theo c\u00e1c d\u00f2ng s\u00f4ng, l\u00e0m v\u1ee1 \u0111\u00ea \u0111\u1eadp, t\u1ea1o th\u00e0nh tai n\u1ea1n ng\u1eadp l\u1ee5t nghi\u00eam tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 n\u00fai l\u1eeda phun m\u1ed9t l\u1ea7n, sau khi dung nham l\u1ea1nh \u0111\u00f4ng t\u1ea1o th\u00e0nh ng\u1ecdn n\u00fai nh\u1ecf h\u00ecnh ch\u00f3p, \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u00fai l\u1eeda ch\u1ebft. C\u00f3 n\u00fai l\u1eeda c\u00e1ch v\u00e0i n\u0103m phun tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, dung nham ch\u1ed3ng ch\u1ea5t r\u1ea5t cao, t\u1ea1o th\u00e0nh \u0111\u1ec9nh n\u00fai h\u00ecnh ch\u00f3p r\u1ea5t cao, n\u00fai Ph\u00fa S\u0129 c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00f3, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 n\u00fai l\u1eeda s\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khu v\u1ef1c n\u00fai l\u1eeda phun c\u00f3 nhi\u1ec1u su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng cao nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean t\u1edbi 1000C ho\u1eb7c h\u01a1n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 6 &#8211; Arkady Leokum \u00cdt ai \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn m\u1eaft nh\u00ecn th\u1ea5y n\u00fai l\u1eeda phun, nh\u01b0ng th\u1ea5y n\u00fai l\u1eeda phun \u201cho\u00e0nh tr\u00e1ng\u201d qua tivi th\u00ec r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, t\u1eeb mi\u1ec7ng n\u00fai l\u1eeda ho\u1eb7c t\u1eeb trong k\u1ebd n\u1ee9t \u1edf ch\u00e2n n\u00fai b\u00f9ng l\u00ean kh\u00f3i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14785","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14785"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14786,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14785\/revisions\/14786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}