{"id":14789,"date":"2021-11-27T15:55:25","date_gmt":"2021-11-27T08:55:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14789"},"modified":"2021-11-27T15:55:26","modified_gmt":"2021-11-27T08:55:26","slug":"tai-sao-co-vet-nut-tren-mat-dat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-co-vet-nut-tren-mat-dat\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao c\u00f3 v\u1ebft n\u1ee9t tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 6 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111i n\u00fai ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u1ea9n th\u1eadn xem x\u00e9t nham th\u1ea1ch bi\u1ebfn h\u00f3a, s\u1ebd ph\u00e1t hi\u1ec7n ra tr\u00ean nham th\u1ea1ch c\u00f3 v\u1ec7t n\u1ee9t l\u1edbn, l\u1ea7n theo v\u1ec7t n\u1ee9t l\u1edbn m\u00e0 \u0111i xu\u1ed1ng th\u00ec ph\u1ea3i \u0111i bao xa? T\u1ea1i sao tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ec7t n\u1ee9t l\u1edbn? Nham th\u1ea1ch b\u1ecb ch\u1ecbu l\u1ef1c kh\u00e1c nhau, c\u00f3 n\u01a1i l\u1edbn c\u00f3 n\u01a1i nh\u1ecf; ho\u1eb7c l\u00e0 h\u01b0\u1edbng ch\u1ecbu l\u1ef1c kh\u00e1c nhau. Khi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t ch\u1ecbu t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1ef1c thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 v\u1eady, s\u1ebd ph\u00e1t sinh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng r\u1ea1n n\u1ee9t v\u00e0 g\u00e3y, nh\u1eefng nh\u00e0 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t g\u1ecdi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 l\u00e0 g\u00e3y n\u1ee9t.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc h\u1ebft s\u1ee9c ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u1ec7t n\u1ee9t l\u1edbn, n\u00f3 c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u00f4 c\u00f9ng m\u1eadt thi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, x\u00e2y nh\u00e0 cao t\u1ea7ng, l\u00e0m h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c tr\u00e1nh c\u00e1c v\u1ec7t n\u1ee9t, \u0111\u00e0o hang n\u00fai v\u00e0 h\u1ea7m l\u00f2 ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ee5p l\u1edf r\u1ea5t d\u1ec5 g\u00e2y tai n\u1ea1n l\u00e0m ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 khi t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1ef1 n\u1ee9t g\u00e3y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap ch\u00fang ta t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m v\u00e0 c\u00e1c kho\u00e1ng s\u1ea3n kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7t n\u1ee9t c\u1ee7a nham th\u1ea1ch m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u00f3 khi l\u00e0 h\u01b0\u1edbng ph\u1eb3ng, nham th\u1ea1ch hai b\u00ean v\u1ec7t n\u1ee9t, m\u1ed9t b\u00ean h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, b\u00ean kia h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda sau; c\u00f3 khi v\u1ec7t n\u1ee9t nham th\u1ea1ch theo ph\u01b0\u01a1ng th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng h\u01b0\u1edbng l\u00ean; m\u1ed9t b\u00ean v\u1ec7t n\u1ee9t h\u01b0\u1edbng l\u00ean, m\u1ed9t b\u00ean kh\u00e1c h\u01b0\u1edbng xu\u1ed1ng. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u1ee9t g\u00e3y, ch\u1ec9 c\u1ea7n quan s\u00e1t \u201cnham th\u1ea1ch hai b\u00ean v\u1ec7t n\u1ee9t kh\u00e1c nhau\u201d, l\u00e0 ch\u00fang ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra n\u1ee9t g\u00e3y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang ta c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e2n tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t nham th\u1ea1ch nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng ngang, \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng xi\u00ean. Nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng \u1ed1ng h\u00ecnh th\u00e0nh b\u1edfi c\u00e1c nguy\u00ean nh\u00e2n nham th\u1ea1ch chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, gi\u00f3 th\u1ed5i, m\u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu r\u1ecdi v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u1ea5t t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v.v\u2026 N\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec v\u1edbi n\u1ee9t g\u00e3y? Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, n\u1ee9t g\u00e3y l\u00e0 t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch r\u1ea5t s\u00e2u v\u00e0 r\u1ea5t d\u00e0i n\u1ee9t h\u1eb3n ra, c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e2n b\u1ec1 m\u1eb7t nham th\u1ea1ch l\u00e0 nham th\u1ea1ch r\u1ea5t c\u1ea1n v\u00e0 r\u1ea5t ng\u1eafn n\u1ee9t ra; ti\u1ebfp \u0111\u00f3, khi n\u1ee9t g\u00e3y nham th\u1ea1ch x\u1ea3y ra, nham th\u1ea1ch hai b\u00ean kh\u00f4ng r\u00e1p l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e2n tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t nham th\u1ea1ch, khi nham th\u1ea1ch hai b\u00ean kh\u00f4ng x\u1ea3y ra s\u1ef1 chuy\u1ec3n d\u1ecbch n\u1eefa l\u00e0 v\u1ec7t n\u1ee9t tr\u00ean m\u1ed9t kh\u1ed1i nham th\u1ea1ch ho\u00e0n ch\u1ec9nh. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc g\u1ecdi lo\u1ea1i v\u1ec7t n\u1ee9t n\u00e0y l\u00e0 v\u1ec7t r\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho n\u00ean, nh\u1eefng v\u1ec7t n\u1ee9t b\u1ec1 m\u1eb7t m\u00e0 ch\u00fang ta nh\u00ecn th\u1ea5y \u1edf v\u00f9ng n\u00fai, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i l\u00e0 n\u1ee9t g\u00e3y, quy m\u00f4 c\u1ee7a n\u00f3 l\u1edbn; m\u1ed9t lo\u1ea1i kh\u00e1c l\u00e0 v\u1ec7t r\u1ea1n, lo\u1ea1i n\u00e0y quy m\u00f4 nh\u1ecf. V\u1ec7t r\u1ea1n \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng l\u1edbn l\u1eafm \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng kh\u00f4ng coi tr\u1ecdng l\u1eafm v\u1ec7t r\u1ea1n n\u00e0y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 6 &#8211; Arkady Leokum Nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111i n\u00fai ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u1ea9n th\u1eadn xem x\u00e9t nham th\u1ea1ch bi\u1ebfn h\u00f3a, s\u1ebd ph\u00e1t hi\u1ec7n ra tr\u00ean nham th\u1ea1ch c\u00f3 v\u1ec7t n\u1ee9t l\u1edbn, l\u1ea7n theo v\u1ec7t n\u1ee9t l\u1edbn m\u00e0 \u0111i xu\u1ed1ng th\u00ec ph\u1ea3i \u0111i bao [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14789","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14789"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14790,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14789\/revisions\/14790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}