{"id":14819,"date":"2021-11-27T15:57:27","date_gmt":"2021-11-27T08:57:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=14819"},"modified":"2021-11-27T15:57:28","modified_gmt":"2021-11-27T08:57:28","slug":"tai-sao-da-cuoi-duoi-song-lai-o-tren-dinh-nui","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-da-cuoi-duoi-song-lai-o-tren-dinh-nui\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao \u0111\u00e1 cu\u1ed9i d\u01b0\u1edbi s\u00f4ng l\u1ea1i \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 6 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng ai t\u1eebng l\u00ean v\u00f9ng n\u00fai, s\u1ebd th\u1ea5y tr\u00ean s\u00f4ng ph\u1ee7 m\u1ed9t l\u1edbp \u0111\u00e1 c\u1ee5c, gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u201cd\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u00e1\u201d. Nh\u00ecn th\u1eadt k\u1ef9, \u0111\u00e1 c\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00f3c c\u1ea1nh, m\u1eb7t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i b\u00f3ng. Ch\u00fang ta theo s\u00f4ng \u0111i xu\u1ed1ng, \u0111\u00e1 c\u1ee5c nh\u1ecf d\u1ea7n, m\u1eb7t \u0111\u00e1 c\u00e0ng b\u00f3ng, r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u00e1 c\u1ee5c c\u00f3 h\u00ecnh b\u1ea7u d\u1ee5c ho\u1eb7c g\u1ea7n nh\u01b0 h\u00ecnh tr\u00f2n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi ch\u00fang ta ra kh\u1ecfi c\u1eeda n\u00fai, \u0111\u00e1 s\u00f4ng c\u00e0ng nh\u1ecf, c\u00e1c c\u1ee5c \u0111\u00e1 g\u1ea7n b\u1eb1ng nhau, \u0111\u1ec1u b\u00f3ng nh\u1eb5n, tr\u00f2n tr\u1ecba, gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u1ee9ng ng\u1ed7ng, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00e1 cu\u1ed9i s\u00f4ng. T\u1ea1i sao \u0111\u00e1 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u to, \u0111\u00e1 \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u nh\u1ecf? M\u1eb7t \u0111\u00e1 t\u1ea1i sao l\u1ea1i b\u00f3ng nh\u1eb5n?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u1ea3 n\u0103ng v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u00e1 c\u1ee7a d\u00f2ng s\u00f4ng \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u l\u1edbn. H\u1ea1 l\u01b0u nh\u1ecf, cho n\u00ean kh\u1ed1i \u0111\u00e1 l\u1edbn \u1edf tr\u00ean, kh\u1ed1i \u0111\u00e1 nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi; trong qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u00e1, n\u01b0\u1edbc l\u00e0m cho \u0111\u00e1 va \u0111\u1eadp v\u00e0o nhau, c\u00e1c c\u1ea1nh \u0111\u00e1 b\u1ecb m\u00e0i t\u00e0; kho\u1ea3ng c\u00e1ch d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u00e1 c\u00e0ng d\u00e0i, \u0111\u00e1 c\u00e0ng va ch\u1ea1m nhi\u1ec1u n\u00ean c\u00e0ng b\u00f3ng v\u00e0 \u0111\u00e1 c\u00e0ng nh\u1ecf d\u1ea7n. \u0110\u00e1 cu\u1ed9i d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng s\u00f4ng t\u1ea1i sao l\u1ea1i ch\u1ea1y l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f2ng s\u00f4ng v\u1ed1n l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 th\u1ea5p, do v\u1ecf tr\u00e1i \u0111\u1ea5t d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1ed3i l\u00ean, sau khi tr\u1ea3i qua th\u1eddi gian d\u00e0i, d\u00f2ng s\u00f4ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng l\u00ean cao, sau c\u00f9ng th\u00ec n\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 cao nh\u1ea5t h\u00ecnh th\u00e0nh ng\u1ecdn n\u00fai. B\u1edfi s\u00f4ng n\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai, \u0111\u00e1 cu\u1ed9i s\u00f4ng c\u0169ng b\u1ecb mang l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc sau khi nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e1 cu\u1ed9i tr\u00ean s\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm ra nhi\u1ec1u b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean. Th\u00ed d\u1ee5, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ednh ch\u1ea5t nham th\u1ea1ch c\u1ee7a \u0111\u00e1 cu\u1ed9i s\u00f4ng, th\u00f4ng qua ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p so s\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1 cu\u1ed9i t\u1eeb \u0111\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ed9 to nh\u1ecf v\u00e0 s\u1ef1 m\u00e0i m\u00f2n c\u1ee7a \u0111\u00e1 cu\u1ed9i, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1ecb tr\u00ed \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng m\u00e0 d\u00f2ng s\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 h\u1ee3p th\u00e0nh \u0111\u00e1 cu\u1ed9i s\u00f4ng to nh\u1ecf, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n l\u0169 qu\u00e9t b\u1ea5y gi\u1edd to hay nh\u1ecf; n\u00f3i chung khi l\u0169 qu\u00e9t r\u1ea5t l\u1edbn, \u0111\u00e1 t\u1ea3ng to nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, khi l\u0169 qu\u00e9t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i nh\u1ecf, \u0111\u00e1 to nh\u1ecf t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u1ec1u nhau. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u0169 qu\u00e9t l\u1edbn hay nh\u1ecf v\u00e0 s\u1ed1 l\u1ea7n x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u \u00edt, c\u00f3 th\u1ec3 suy ra \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd kh\u00ed h\u1eadu \u1ea9m \u01b0\u1edbt hay kh\u00f4 c\u1eb1n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 6 &#8211; Arkady Leokum Nh\u1eefng ai t\u1eebng l\u00ean v\u00f9ng n\u00fai, s\u1ebd th\u1ea5y tr\u00ean s\u00f4ng ph\u1ee7 m\u1ed9t l\u1edbp \u0111\u00e1 c\u1ee5c, gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u201cd\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u00e1\u201d. Nh\u00ecn th\u1eadt k\u1ef9, \u0111\u00e1 c\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00f3c c\u1ea1nh, m\u1eb7t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i b\u00f3ng. Ch\u00fang ta theo s\u00f4ng \u0111i xu\u1ed1ng, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14819","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14819"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14820,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14819\/revisions\/14820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}