{"id":15039,"date":"2021-11-27T17:23:53","date_gmt":"2021-11-27T10:23:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15039"},"modified":"2021-11-27T17:23:54","modified_gmt":"2021-11-27T10:23:54","slug":"loai-kien-thiet-lap-vuong-quoc-nhu-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/loai-kien-thiet-lap-vuong-quoc-nhu-the-nao\/","title":{"rendered":"Lo\u00e0i ki\u1ebfn thi\u1ebft l\u1eadp v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 7 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u1ebfn l\u00e0 lo\u1ea1i c\u00f4n tr\u00f9ng l\u00e2u \u0111\u1eddi, truy ng\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian th\u00ec ki\u1ebfn \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb 100 tri\u1ec7u n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f9ng th\u1eddi \u0111\u1ea1i v\u1edbi kh\u1ee7ng long. Kh\u1ee7ng long th\u00ec \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t di\u1ec7t. C\u00f2n con ki\u1ebfn b\u00e9 nh\u1ecf l\u1ea1i v\u1eabn sinh s\u00f4i cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd. N\u0103m 1966, \u1edf M\u1ef9, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1ea9u h\u1ed5 ph\u00e1ch c\u00f3 ch\u1ee9a m\u1ed9t con ki\u1ebfn t\u1ef1a nh\u01b0 con ong v\u00e0ng c\u00e1ch \u0111\u00e2y 100 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. v\u1ecb tr\u00ed khoang ng\u1ef1c v\u00e0 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng ph\u1ea7n b\u1ee5ng c\u1ee7a n\u00f3 ch\u1ee9ng t\u1ecf n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t con ki\u1ebfn th\u1ee3. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 cho bi\u1ebft con ki\u1ebfn c\u00e1ch \u0111\u00e2y 130 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1i sao con ki\u1ebfn b\u00e9 nh\u1ecf l\u1ea1i sinh t\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m nay? \u0110\u00f3 l\u00e0 do trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1ecdn l\u1ef1a th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e2u d\u00e0i, con ki\u1ebfn sinh ra bi\u1ebfn d\u1ecb th\u00edch \u1ee9ng v\u1edbi ho\u00e0n c\u1ea3nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Con ki\u1ebfn r\u1ea5t nh\u1ecf, s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a m\u1ed9t con ki\u1ebfn c\u00f3 h\u1ea1n ch\u1ebf nh\u01b0ng khi t\u1eadp h\u1ee3p th\u00e0nh \u0111\u00e0n, l\u1eadp th\u00e0nh m\u1ed9t v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c th\u00ec ch\u00fang s\u1ebd c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed3i v\u00e0 ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi k\u1ebb \u0111\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c ki\u1ebfn v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c ki\u1ebfn c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 N\u1eef nhi qu\u1ed1c, c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 gia t\u1ed9c ki\u1ebfn ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e0 nh\u1edd con ki\u1ebfn h\u1eadu. M\u1ed9t t\u1ed5 ki\u1ebfn c\u00f3 l\u00fac ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ea5y con \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y con ki\u1ebfn h\u1eadu. Ki\u1ebfn h\u1eadu l\u00e0 con ki\u1ebfn c\u00e1i c\u00f3 c\u00e1nh v\u00e0 to\u00e0n t\u00e2m to\u00e0n \u00fd \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng. M\u1ed9t m\u00f9a h\u00e8, ki\u1ebfn h\u1eadu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c 40 ng\u00e0n tr\u1ee9ng, tu\u1ed5i th\u1ecd \u0111\u1ebfn 16-17 n\u0103m. s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ki\u1ebfn \u0111\u1ef1c c\u0169ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng giao ph\u1ed1i. \u201cTh\u1ea7n d\u00e2n\u201d ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u1eadp th\u00e0nh v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c ki\u1ebfn l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee3, ch\u00fang l\u00e0 ki\u1ebfn c\u00e1i kh\u00f4ng c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c sinh d\u1ee5c nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u1ea3m tr\u00e1ch m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c to\u00e0n v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c: t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ed3 \u0103n, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u1ea5u tr\u00f9ng\u2026; ngo\u00e0i ra, m\u1ed9t s\u1ed1 ki\u1ebfn th\u1ee3 l\u00e0 ki\u1ebfn binh l\u00ednh, ch\u00fang b\u1ea3o v\u1ec7 to\u00e0n v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c. M\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u00e0n ki\u1ebfn c\u00f2n bi\u1ebft m\u1eddi th\u00eam kh\u00e1ch v\u00e0 b\u1eaft \u201cn\u00f4 l\u1ec7\u201d \u1edf c\u00e1c t\u1ed5 ki\u1ebfn kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u1ebfn thu\u1ed9c h\u1ecd ki\u1ebfn b\u1ed9 c\u00e1nh m\u00e0ng. To\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 kho\u1ea3ng 5000 lo\u1ea1i ki\u1ebfn. Ch\u00fang s\u1ed1ng theo \u0111\u00e0n c\u00f3 t\u00ednh x\u00e3 h\u1ed9i h\u00f3a. C\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u1ea1i t\u1ed5 ki\u1ebfn: c\u00f3 t\u1ed5 l\u00e0m \u1edf g\u1ed7, c\u00f3 t\u1ed5 l\u00e0m \u1edf b\u00f9n, c\u00f3 t\u1ed5 l\u00e0m \u1edf l\u00e1 c\u00e2y. Nh\u01b0ng ph\u1ea7n l\u1edbn t\u1ed5 ki\u1ebfn l\u00e0 l\u00e0m \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t. Cung \u0111i\u1ec7n \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t r\u1ea5t r\u1ed9ng r\u00e3i, c\u00f3 kho t\u00e0ng tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f3 ph\u00f2ng nu\u00f4i con, ph\u00f2ng ng\u1ee7 cho ki\u1ebfn h\u1eadu, c\u00f2n c\u00f3 ph\u00f2ng nh\u1ea3 t\u01a1 k\u1ebft k\u00e9n\u2026 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng gi\u1eefa c\u00e1c ph\u00f2ng v\u1edbi nhau. Di\u1ec7n t\u00edch cung \u0111i\u1ec7n d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ki\u1ebfn c\u1eaft l\u00e1 c\u00f3 khi t\u1edbi h\u01a1n 6m2. C\u00f2n cung \u0111i\u1ec7n d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ki\u1ebfn sa m\u1ea1c s\u00e2u t\u1edbi m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y m\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang ta t\u1eebng kinh ng\u1ea1c khi bi\u1ebft con ki\u1ebfn l\u00e0 nh\u00e0 c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u1ea5t bi\u1ebft l\u00e0m vi\u1ec7c. Ch\u00fang l\u00e0m b\u00e3i ch\u0103n nu\u00f4i \u201cb\u00f2 s\u1eefa\u201d \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng lo\u00e0i s\u00e2u h\u1ea1i b\u00f4ng, thu\u1ed1c l\u00e1. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c nu\u00f4i th\u1ea3 lo\u1ea1i s\u00e2u \u1edf b\u00e3i c\u1ecf t\u1ef1 nhi\u00ean ra, c\u00f3 l\u00fac c\u00f2n l\u00e0m b\u00e3i ch\u0103n nu\u00f4i trong t\u1ed5 hang, ban \u0111\u00eam th\u1ea3 \u201cb\u00f2 s\u1eefa\u201d tr\u00ean c\u00e2y, ban ng\u00e0y \u0111u\u1ed5i v\u1ec1. R\u1ec7p c\u00e2y \u0103n h\u00fat ch\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt, qua ti\u00eau h\u00f3a sinh ra lo\u1ea1i ph\u00e2n c\u00f3 v\u1ecb ng\u1ecdt &#8211; s\u01b0\u01a1ng m\u1eadt. Ki\u1ebfn th\u1ee3 h\u00fat xong, tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ed5 v\u00e0 n\u00f4n ra cho ki\u1ebfn chuy\u00ean t\u00e0ng tr\u1eef s\u01b0\u01a1ng m\u1eadt \u0111em c\u1ea5t. \u1ede b\u00e3i c\u1ecf, ki\u1ebfn ph\u1ee5 tr\u00e1ch lo canh gi\u1eef c\u00e1c \u201cb\u00f2 s\u1eefa\u201d c\u1ee7a m\u00ecnh, g\u1eb7p ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00e1c t\u1ea5n c\u00f4ng, ki\u1ebfn li\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i ch\u1ed1ng c\u1ef1. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu, ki\u1ebfn mang r\u1ec7p v\u1ec1 t\u1ed5 \u0111\u1ec3 tr\u00fa qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ea7u xu\u00e2n l\u1ea1i mang ra ngo\u00e0i. C\u00f3 lo\u00e0i ki\u1ebfn khi di d\u1eddi ch\u1ed7 \u1edf c\u00f2n mang c\u1ea3 \u201cb\u00f2 s\u1eefa\u201d \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u1ebfn \u0111\u1ea7u nh\u1ecdn \u1edf v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi \u0110\u00f4ng Nam \u00e1 s\u1ed1ng c\u00f9ng v\u1edbi tr\u00f9ng son \u1edf Malaysia. Tr\u00f9ng son h\u00fat ch\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt. Ki\u1ebfn \u0111\u1ea7u nh\u1ecdn li\u00ean t\u1ee5c l\u1ea5y \u0111\u1ed3 \u0103n c\u1ee7a tr\u00f9ng son, h\u1ec5 b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u00e0 ki\u1ebfn mang tr\u00f9ng son \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 r\u1eebng \u1edf ch\u00e2u \u00c2u c\u00f3 lo\u00e0i ki\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 mang 80 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt \u0111i tr\u1ed3ng. Ki\u1ebfn t\u1ed5 b\u00f9n \u1edf Nam M\u1ef9 khi x\u00e2y t\u1ed5 s\u1ebd \u0111em h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u00e1c lo\u00e0i hoa gieo tr\u00ean b\u00f9n, k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 hoa n\u1edf l\u00e0m cho t\u1ed5 b\u00f9n \u0111\u00f3 th\u00e0nh m\u1ed9t qu\u1ea3 c\u1ea7u hoa \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, r\u1ec5 c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e2y l\u1ea1i l\u00e0m cho t\u1ed5 ki\u1ebfn ch\u1eafc ch\u1eafn th\u00eam. Lo\u1ea1i ki\u1ebfn c\u1eaft l\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ra m\u1ed9t b\u00e3i tr\u1ed3ng n\u1ea5m. L\u00fac chia t\u1ed5 ch\u00fang c\u00f2n bi\u1ebft mang n\u1ea5m theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u1ebfn th\u1ee3 c\u00f3 r\u00e2u x\u00fac gi\u00e1c d\u1ea1ng \u0111\u1ea7u g\u1ed1i, g\u1ed3m c\u00f3: \u0111\u1ed1t c\u00e1n, \u0111\u1ed1t cu\u1ed1ng, \u0111\u1ed1t roi (\u0111\u1ed1t que). \u0110\u1ed1t cu\u1ed1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00f4ng nh\u1ecf, \u0111\u1ed1t roi c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ed7 nh\u1ecf, g\u1ecdi l\u00e0 l\u00f4ng c\u1ea3m gi\u00e1c v\u00e0 \u0111i\u1ec3m c\u1ea3m gi\u00e1c, t\u1ebf b\u00e0o c\u1ea3m gi\u00e1c b\u00ean trong n\u1ed1i th\u00f4ng v\u1edbi cu\u1ed1i ng\u1ecdn d\u00e2y th\u1ea7n kinh, ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00f9i r\u1ea5t nh\u1ea1y. Khi chuy\u1ec3n \u0111\u1ed3 \u0103n, ki\u1ebfn th\u1ee3 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u201cn\u00f3i chuy\u1ec7n\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u1ebfn h\u00fat s\u01b0\u01a1ng m\u1eadt v\u1edbi nhau b\u1eb1ng r\u00e2u x\u00fac gi\u00e1c; ch\u00fang c\u00f2n ti\u1ebft ra ch\u1ea5t h\u00f3a h\u1ecdc t\u1eeb trong t\u00fai ch\u1ee9a \u0111\u1ec3 th\u00f4ng b\u00e1o cho nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u1ebfn th\u1ee3 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1c s\u0129, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e2ng m\u1ed9t v\u1eadt n\u1eb7ng g\u1ea5p 400 l\u1ea7n tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3n th\u00e2n. T\u1ea1i sao ki\u1ebfn l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee9c m\u1ea1nh kinh ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf? \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1edd m\u00f3ng ch\u00e2n c\u1ee7a ki\u1ebfn c\u00f3 \u201c\u0111\u1ed9ng c\u01a1 c\u01a1 b\u1eafp\u201d hi\u1ec7u su\u1ea5t r\u1ea5t cao, do m\u1ea5y t\u1ef7 \u201c\u0111\u1ed9ng c\u01a1 li ti\u201d g\u1ed9p th\u00e0nh. Khi ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng, \u0111em h\u00f3a n\u0103ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp chuy\u1ec3n th\u00e0nh c\u01a1 n\u0103ng, b\u1ecf qu\u00e1 tr\u00ecnh nhi\u1ec7t n\u0103ng. Th\u01b0\u1eddng th\u00ec ph\u00e2n gi\u1ea3i oxy, h\u00f3a n\u0103ng trong v\u1eadt h\u1eefu c\u01a1 s\u1ebd ti\u00eau hao \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng nhi\u1ec7t n\u0103ng. Ti\u1ebft ki\u1ec7m ti\u00eau hao nhi\u1ec7t n\u0103ng, hi\u1ec7u su\u1ea5t \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean s\u1ebd cao h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u1ebfn l\u00e0 k\u1ebb \u0111\u1ecbch s\u1ed1 m\u1ed9t c\u1ee7a nhi\u1ec1u lo\u1ea1i c\u00f4n tr\u00f9ng c\u00f3 h\u1ea1i, m\u1ed9t \u0111\u00e0n ki\u1ebfn m\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t 20 ng\u00e0n con c\u00f4n tr\u00f9ng c\u00f3 h\u1ea1i, m\u1ed9t m\u00f9a h\u00e8 c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec7t m\u1ed9t tri\u1ec7u con! Ki\u1ebfn c\u00f2n truy\u1ec1n ph\u1ea5n cho nhi\u1ec1u lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 hoa nh\u1ecf (nh\u01b0 c\u00e2y h\u1ecd lan). T\u1ed5 ki\u1ebfn c\u00f2n c\u1ea3i thi\u1ec7n k\u1ebft c\u1ea5u th\u1ed5 nh\u01b0\u1ee1ng, t\u0103ng \u0111\u1ed9 ph\u00ec nhi\u00eau c\u1ee7a \u0111\u1ea5t. M\u1ed7i ng\u00e0y, ki\u1ebfn c\u00f2n d\u1ecdn v\u1ec7 sinh v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn r\u00e1c r\u01b0\u1edfi tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 7 &#8211; Arkady Leokum Ki\u1ebfn l\u00e0 lo\u1ea1i c\u00f4n tr\u00f9ng l\u00e2u \u0111\u1eddi, truy ng\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian th\u00ec ki\u1ebfn \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb 100 tri\u1ec7u n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f9ng th\u1eddi \u0111\u1ea1i v\u1edbi kh\u1ee7ng long. Kh\u1ee7ng long th\u00ec \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t di\u1ec7t. C\u00f2n con ki\u1ebfn b\u00e9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15039","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15039"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15040,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15039\/revisions\/15040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}