{"id":15103,"date":"2021-11-27T17:28:02","date_gmt":"2021-11-27T10:28:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15103"},"modified":"2021-11-27T17:28:03","modified_gmt":"2021-11-27T10:28:03","slug":"dai-tay-duong-dai-va-hep-nhu-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/dai-tay-duong-dai-va-hep-nhu-the-nao\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng d\u00e0i v\u00e0 h\u1eb9p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 7 &#8211; Arkady Leokum \u201c\u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng\u201d l\u00e0 v\u00f9ng bi\u1ec3n gi\u1eefa eo Gibratar c\u1ee7a \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Canali, v\u1ec1 sau ch\u1ec9 r\u1ed9ng ra to\u00e0n v\u00f9ng bi\u1ec3n. Trong ti\u1ebfng Anh, \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng ph\u00eda T\u00e2y c\u1ee7a T\u00e2y ch\u00e2u \u00c2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u201canh ba\u201d trong gia t\u1ed9c bi\u1ec3n c\u1ea3, n\u1eb1m gi\u1eefa ch\u00e2u \u00c2u, ch\u00e2u Phi, ch\u00e2u Nam B\u1eafc M\u1ef9; B\u1eafc gi\u00e1p B\u1eafc B\u0103ng D\u01b0\u01a1ng, Nam ti\u1ebfp Nam B\u0103ng D\u01b0\u01a1ng. Gi\u1eefa \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng h\u1eb9p, ph\u00eda Nam B\u1eafc k\u00e9o d\u00e0i, t\u1ef1a nh\u01b0 h\u00ecnh ch\u1eef \u201cS\u201d; t\u1eeb Nam l\u00ean B\u1eafc d\u00e0i 16 ng\u00e0n km, l\u00e0 bi\u1ec3n d\u00e0i nh\u1ea5t; chi\u1ec1u r\u1ed9ng gi\u1eefa \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y t\u1eeb 2.400-5.500km, l\u00e0 bi\u1ec3n h\u1eb9p nh\u1ea5t. Do \u0111\u00f3, \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec3n \u201cg\u1ea7y d\u00e0i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec7n t\u00edch \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng kho\u1ea3ng 9.000 v\u1ea1n km2, l\u00e0 bi\u1ec3n l\u1edbn th\u1ee9 2 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. L\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 1\/4 t\u1ed5ng l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai \u0111\u01b0\u1eddng ven bi\u1ec3n ph\u00eda \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 song song v\u1edbi nhau, \u0111\u01b0\u1eddng ven bi\u1ec3n ph\u00eda Nam th\u1eb3ng b\u1eb1ng, \u0111\u01b0\u1eddng ven bi\u1ec3n ph\u00eda B\u1eafc g\u1ea5p kh\u00fac, c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ecbnh eo, bi\u1ec3n v\u00f9ng ven v\u00e0 c\u1ea3ng t\u1ed1t. Ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ea3o, qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o r\u1ea3i ven \u0111\u1ea1i l\u1ee5c, \u00edt c\u00f3 tr\u00ean bi\u1ec3n kh\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 nhi\u1ec1u con s\u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ed5 ra b\u1edd \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 s\u00f4ng Amazon, s\u00f4ng Mississippi, s\u00f4ng Congo, s\u00f4ng Loire\u2026 K\u00eanh \u0111\u00e0o Suez c\u1ee7a Ai C\u1eadp khai th\u00f4ng \u0111em l\u1ea1i nhi\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n cho s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i t\u1eeb \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng v\u00e0o \u1ea4n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n c\u00e1ch b\u1edd ph\u00eda \u0110\u00f4ng ch\u00e2u B\u1eafc M\u1ef9 kh\u00f4ng xa l\u00e0 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Bermuda, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed3ng c\u1ecf\u201d tr\u00ean bi\u1ec3n, ch\u00fang ta g\u1ecdi l\u00e0 \u201cbi\u1ec3n t\u1ea3o \u0111u\u00f4i ng\u1ef1a\u201d. T\u1ea3o bi\u1ec3n \u1edf \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u00e0u s\u1eafc, t\u1ef1a nh\u01b0 c\u1ecf xanh t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t r\u1eadm r\u1ea1p tr\u00ean th\u1ea3o nguy\u00ean v\u1eady. T\u1ea3o \u0111u\u00f4i ng\u1ef1a ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 m\u00e0u xanh l\u00e1 c\u00e2y, c\u00f2n c\u00f3 m\u00e0u v\u00e0ng nh\u1ea1t; c\u00f3 hai lo\u1ea1i d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 200m, c\u0169ng c\u00f3 lo\u1ea1i ng\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t t\u1ea5c. T\u00f4m c\u00e1 b\u01a1i trong t\u1ea3o bi\u1ec3n c\u00f3 m\u00e0u s\u1eafc gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u00e0u t\u1ea3o bi\u1ec3n l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. T\u00e0u thuy\u1ec1n khi \u0111i qua v\u00f9ng bi\u1ec3n t\u1ea3o \u0111u\u00f4i ng\u1ef1a c\u1ee9 t\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111ang \u1edf tr\u00ean h\u1ed3 ao n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta qu\u00ean m\u1ea5t \u0111ang \u0111i tr\u00ean bi\u1ec3n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 7 &#8211; Arkady Leokum \u201c\u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng\u201d l\u00e0 v\u00f9ng bi\u1ec3n gi\u1eefa eo Gibratar c\u1ee7a \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Canali, v\u1ec1 sau ch\u1ec9 r\u1ed9ng ra to\u00e0n v\u00f9ng bi\u1ec3n. Trong ti\u1ebfng Anh, \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng ph\u00eda T\u00e2y c\u1ee7a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15103","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15103"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15104,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15103\/revisions\/15104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}