{"id":15264,"date":"2021-11-27T17:49:14","date_gmt":"2021-11-27T10:49:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15264"},"modified":"2021-11-27T17:49:15","modified_gmt":"2021-11-27T10:49:15","slug":"vi-tu-lenh-toi-cao-trong-co-the-la-ai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-tu-lenh-toi-cao-trong-co-the-la-ai\/","title":{"rendered":"V\u1ecb t\u01b0 l\u1ec7nh t\u1ed1i cao trong c\u01a1 th\u1ec3 l\u00e0 ai?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 8 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng l\u00e0 b\u1ed9 t\u01b0 l\u1ec7nh t\u1ed1i cao trong c\u01a1 th\u1ec3, do n\u00e3o v\u00e0 t\u1ee7y x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh. N\u00e3o l\u1ea1i do \u0111\u1ea1i n\u00e3o, ti\u1ec3u n\u00e3o, gian n\u00e3o, trung n\u00e3o, c\u1ea7u n\u00e3o v\u00e0 h\u00e0nh t\u1ee7y t\u1ea1o n\u00ean. N\u00f3 th\u1ed1ng so\u00e1i ho\u00e0n to\u00e0n h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ea7n kinh ngo\u1ea1i bi\u00ean, \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00e1c. V\u00ed d\u1ee5: khi v\u1eadn \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh, kh\u00f4ng ri\u00eang h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u1eadn \u0111\u1ed9ng &#8211; x\u01b0\u01a1ng c\u1ed1t v\u00e0 c\u01a1 b\u1eafp t\u0103ng c\u01b0\u1eddng v\u1eadn \u0111\u1ed9ng; tim c\u0169ng \u0111\u1eadp m\u1ea1nh h\u01a1n, ph\u1ed5i c\u0169ng h\u00f4 h\u1ea5p g\u1ea5p g\u00e1p h\u01a1n. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 kh\u00e1c: khi b\u1ea1n \u0111ang \u0111i b\u1ed9 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, theo th\u1ee9 t\u1ef1 chi tr\u00ean \u0111ong \u0111\u01b0a v\u00e0 chi d\u01b0\u1edbi di chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh xen k\u1ebd c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1, nh\u01b0 th\u1ebf b\u01b0\u1edbc \u0111i c\u1ee7a b\u1ea1n m\u1edbi v\u1eefng v\u00e0ng, m\u1ea1nh m\u1ebd. Tr\u00ean s\u00e2n v\u1eadn \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t v\u1eadn \u0111\u1ed9ng vi\u00ean th\u1ec3 thao ho\u1eb7c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng vi\u00ean nh\u1ea3y c\u1ea7u n\u01b0\u1edbc, trong m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn anh ta c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00e1c ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00f4 c\u00f9ng \u0111\u1eb9p m\u1eaft. V\u00f5 s\u0129 quy\u1ec1n Anh trong nh\u00e1y m\u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng d\u1ed3n d\u1eadp, ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m c\u1ee7a \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ra l\u1ec7nh v\u00e0 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a \u0111\u1ea1i n\u00e3o, th\u00f4ng qua h\u1ec7 th\u1ea7n kinh kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu quan trong c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. \u0110\u1ea1i n\u00e3o thao t\u00fang to\u00e0n b\u1ed9 h\u1ec7 th\u1ea7n kinh, kh\u1ed1ng ch\u1ebf to\u00e0n b\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3, \u0111\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u1ed1i cao \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n n\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00e3o b\u1ed5 ngang<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00e3o \u0111\u00ecnh<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea7u n\u00e3o<\/p>\n\n\n\n<p>Trung n\u00e3o<\/p>\n\n\n\n<p>Gian n\u00e3o<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy\u1ebfn y\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2y th\u1ea7n kinh li\u00ean l\u1ea1c c\u1ee7a hai b\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea1i n\u00e3o 7.B\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea1i n\u00e3o 8. Ti\u1ec3u n\u00e3o<\/p>\n\n\n\n<p>Con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 k\u1ebb th\u1ed1ng tr\u1ecb tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1edd c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u0111\u1ea1i n\u00e3o. Trong th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1i n\u00e3o c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ed9t lo\u1ea1i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1nh v\u1edbi \u0111\u1ea1i n\u00e3o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea1i n\u00e3o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i n\u00e3o ng\u01b0\u1eddi do hai b\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea1i n\u00e3o h\u1ee3p th\u00e0nh. gi\u1eefa ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i li\u1ec1n b\u1eb1ng th\u1ec3 chai. Ngo\u00e0i m\u1eb7t c\u1ee7a b\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea1i n\u00e3o l\u00e0 m\u1ed9t l\u1edbp ch\u1ea5t x\u00e1m, g\u1ecdi l\u00e0 l\u1edbp v\u1ecf \u0111\u1ea1i n\u00e3o. B\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a l\u1edbp v\u1ecf \u0111\u1ea1i n\u00e3o c\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 r\u00e3nh, g\u00f2 l\u1ed3i l\u00ean l\u00f5m xu\u1ed1ng. Nh\u1eefng r\u00e3nh g\u00f2 n\u00e0y t\u1ea1o n\u00ean cho l\u1edbp v\u1ecf \u0111\u1ea1i n\u00e3o m\u1ed9t di\u1ec7n t\u00edch \u01b0\u1edbc kho\u1ea3ng m\u1ed9t trang b\u00e1o lo\u1ea1i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 th\u1ec3 dung n\u1ea1p 14.000.000.000 t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh. C\u00e1c khu v\u1ef1c kh\u00e1c nhau tr\u00ean v\u1ecf \u0111\u1ea1i n\u00e3o thi h\u00e0nh nh\u1eefng ch\u1ee9c n\u0103ng kh\u00e1c nhau, qu\u1ea3n l\u00fd nh\u1eefng v\u1ecb tr\u00ed kh\u00e1c nhau c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, ch\u00fang ta g\u1ecdi nh\u1eefng khu v\u1ef1c ch\u1ee9c ph\u1eadn n\u00e0y l\u00e0 trung \u01b0\u01a1ng th\u1ea7n kinh. Trung \u01b0\u01a1ng th\u1ea7n kinh c\u00f3 vai tr\u00f2 kh\u00e1 quan tr\u1ecdng, bao g\u1ed3m: trung khu ng\u00f4n ng\u1eef, trung khu th\u1ecb gi\u00e1c v\u00e0 th\u00ednh gi\u00e1c v.v\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ed d\u1ee5: v\u00ec b\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea1i n\u00e3o qu\u1ea3n l\u00fd c\u01a1 th\u1ec3 mang t\u00ednh \u0111\u1ed1i b\u00ean, trung khu v\u1eadn \u0111\u1ed9ng th\u00e2n th\u1ec3 b\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea1i n\u00e3o ph\u1ea3i chi ph\u1ed1i v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u01a1 b\u1eafp b\u00ean tr\u00e1i. Trung khu c\u1ea3m gi\u00e1c c\u1ee7a da, c\u01a1 th\u1ecbt c\u00e1c n\u01a1i b\u00ean tr\u00e1i, cho n\u00ean khi m\u00ecnh v\u00e0 t\u1ee9 chi b\u00ean tr\u00e1i t\u00ea li\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng th\u00ec trung khu v\u1eadn \u0111\u1ed9ng th\u00e2n th\u1ec3 b\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea1i n\u00e3o ph\u1ea3i ho\u1eb7c c\u00e1c c\u01a1 quan th\u1ea7n kinh c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi n\u00f3 li\u1ec1n sinh b\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111ang m\u00f4 ph\u1ecfng ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1i n\u00e3o, ch\u1ebf t\u1ea1o ra m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi m\u00e1y thay con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Trung khu v\u1eadn \u0111\u1ed9ng th\u00e2n th\u1ec3<\/p>\n\n\n\n<p>Trung khu c\u1ea3m gi\u00e1c th\u00e2n th\u1ec3<\/p>\n\n\n\n<p>Trung khu ng\u00f4n ng\u1eef<\/p>\n\n\n\n<p>Trung khu th\u1ecb gi\u00e1c<\/p>\n\n\n\n<p>Trung khu th\u00ednh gi\u00e1c<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i n\u00e3o &#8211; vi\u00ean quan t\u01b0 l\u1ec7nh c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi &#8211; c\u00f3 c\u1ea5u t\u1ea1o v\u00f4 c\u00f9ng ph\u1ee9c t\u1ea1p m\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng ch\u00ednh x\u00e1c, t\u1ec9 m\u1ec9. Qui t\u1eafc ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng t\u00e1c ch\u1ec9 huy c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, \u0111\u1ea1i n\u00e3o l\u00e0 c\u01a1 quan c\u00f2n nhi\u1ec1u c\u00e2u \u0111\u1ed1 b\u00ed hi\u1ec3m nh\u1ea5t tr\u00ean c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u00ecn con b\u00e1o qua \u1ed1ng tre (\u00fd n\u00f3i c\u00e1ch nh\u00ecn b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf &#8211; ND), ch\u1ec9 th\u1ea5y \u0111\u1ed1m c\u1ee7a n\u00f3. D\u1ef1 t\u00ednh v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 XXI, khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u0111\u1ea1i n\u00e3o s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00ednh. T\u1edbi l\u00fac \u0111\u00f3, n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00e1y \u0111i\u1ec7n to\u00e1n tr\u00ean m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n n\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1ebd v\u01b0\u1ee3t xa b\u1ed9 n\u00e3o con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ecb l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u1ed1i cao &#8211; \u0111\u1ea1i n\u00e3o &#8211; tr\u1ea3i qua tr\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0103ng th\u1eb3ng, t\u1edbi t\u1ed1i c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i n\u00e3o, gi\u1ea5c ng\u1ee7 l\u00e0 c\u00e1ch ngh\u1ec9 ng\u01a1i c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u1ea5t. \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u00ec t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i n\u00e3o \u0111\u00e3 ti\u00eau hao ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0o ban ng\u00e0y, trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ng\u1ee7 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1edbp v\u1ecf c\u1ee7a \u0111\u1ea1i n\u00e3o v\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i tho\u1ea3i m\u00e1i nh\u1ea5t, gi\u1ea3i tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7t m\u1ecfi c\u1ee7a c\u1ea3 ng\u00e0y. N\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng m\u1ea5t ng\u1ee7 ho\u1eb7c thi\u1ebfu ng\u1ee7 th\u00ec s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kh\u1ecfe, <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc t\u1eadp<\/a> v\u00e0 c\u00f4ng t\u00e1c. Tr\u1ebb em v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n m\u1edbi l\u1edbn, h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u1ea7n kinh tuy ho\u00e0n thi\u1ec7n nh\u01b0ng ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, c\u00e0ng n\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ea3m cho gi\u1ea5c ng\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nh\u01b0 v\u1eady, m\u1ed7i ng\u00e0y ng\u1ee7 bao nhi\u00eau l\u00e2u th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd? Nguy\u00ean t\u1eafc l\u00e0 tu\u1ed5i c\u00e0ng nh\u1ecf, y\u00eau c\u1ea7u th\u1eddi gian ng\u1ee7 c\u00e0ng nhi\u1ec1u. B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh m\u1ed7i ng\u00e0y ph\u1ea3i c\u00f3 8 ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 ng\u1ee7; <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc sinh<\/a> trung b\u00ecnh m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea7n ph\u1ea3i ng\u1ee7 8-9 ti\u1ebfng; <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc sinh<\/a> ti\u1ec3u h\u1ecdc c\u1ea7n ph\u1ea3i ng\u1ee7 9-10 ti\u1ebfng. Ngo\u00e0i ra trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng lao \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 l\u1ef1c ho\u1eb7c d\u00f9ng \u0111\u1ea7u \u00f3c qu\u00e1 nhi\u1ec1u, th\u1eddi gian ng\u1ee7 c\u0169ng n\u00ean t\u0103ng l\u00ean cho th\u00edch h\u1ee3p. M\u1ed7i ng\u00e0y sau b\u1eefa c\u01a1m tr\u01b0a, t\u1ed1t nh\u1ea5t n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ng\u1eafn \u0111\u1ec3 ng\u1ee7, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 n\u00ean s\u1eafp x\u1ebfp m\u1ed9t th\u1eddi gian nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ng\u1ee7 tr\u01b0a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 8 &#8211; Arkady Leokum H\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng l\u00e0 b\u1ed9 t\u01b0 l\u1ec7nh t\u1ed1i cao trong c\u01a1 th\u1ec3, do n\u00e3o v\u00e0 t\u1ee7y x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh. N\u00e3o l\u1ea1i do \u0111\u1ea1i n\u00e3o, ti\u1ec3u n\u00e3o, gian n\u00e3o, trung n\u00e3o, c\u1ea7u n\u00e3o v\u00e0 h\u00e0nh t\u1ee7y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15264","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15264"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15265,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15264\/revisions\/15265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}