{"id":15272,"date":"2021-11-27T17:49:46","date_gmt":"2021-11-27T10:49:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15272"},"modified":"2021-11-27T17:49:47","modified_gmt":"2021-11-27T10:49:47","slug":"vai-tro-cua-cac-tuyen-noi-tiet-quan-trong-nhu-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vai-tro-cua-cac-tuyen-noi-tiet-quan-trong-nhu-the-nao\/","title":{"rendered":"Vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c tuy\u1ebfn n\u1ed9i ti\u1ebft quan tr\u1ecdng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 8 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong c\u01a1 th\u1ec3 con ngu\u1eddi, c\u00e1c tuy\u1ebfn n\u1ed9i ti\u1ebft ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 tuy\u1ebfn y\u00ean, tuy\u1ebfn gi\u00e1p, tuy\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn, tuy\u1ebfn t\u1ee5y v\u00e0 tuy\u1ebfn sinh d\u1ee5c. Ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u00ean c\u01a1 th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy\u1ebfn n\u1ed9i ti\u1ebft s\u1ea3n sinh k\u00edch th\u00edch t\u1ed1, trong m\u00e1u ch\u1ec9 ch\u1ee9a v\u00e0i tr\u0103m micron, c\u1ef1c k\u1ef3 b\u00e9 nh\u1ecf. Th\u1ebf nh\u01b0ng ch\u1ee7ng lo\u1ea1i th\u00ec r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nh\u01b0: tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng ti\u1ebft ra k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng; tuy\u1ebfn t\u1ee5y ti\u1ebft ra Insulin; tuy\u1ebfn sinh d\u1ee5c ti\u1ebft ra k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 sinh d\u1ee5c, tuy\u1ebfn y\u00ean ti\u1ebft ra k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 sinh tr\u01b0\u1edfng\u2026 C\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi n\u1ebfu nh\u01b0 thi\u1ebfu m\u1ea5t m\u1ed9t trong nh\u1eefng k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 n\u00e0y th\u00ec s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu m\u1ed9t lo\u1ea1i k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 n\u00e0o \u0111\u00f3 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, c\u01a1 th\u1ec3 c\u0169ng s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1ec7nh t\u1eadt. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y s\u1ebd gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t v\u00e0i th\u00e0nh vi\u00ean trong gia t\u1ed9c k\u00edch th\u00edch t\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng l\u00e0 tuy\u1ebfn ti\u1ebft ra k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 gi\u00e1p tr\u1ea1ng. I\u1ed1t l\u00e0 nguy\u00ean li\u1ec7u ch\u1ee7 y\u1ebfu h\u1ee3p th\u00e0nh gi\u00e1p tr\u1ea1ng tuy\u1ebfn t\u1ed1. gi\u00e1p tr\u1ea1ng tuy\u1ebfn t\u1ed1 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 ch\u1ee7 y\u1ebfu trong c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0: x\u00fac ti\u1ebfn trao \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t, \u0111\u1ea9y nhanh qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e2n gi\u1ea3i oxy h\u00f3a c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ea5t trong c\u01a1 th\u1ec3; th\u00fac \u0111\u1ea9y ph\u00e1t tri\u1ec3n; n\u00e2ng cao t\u00ednh h\u01b0ng ph\u1ea5n trong h\u1ec7 th\u1ea7n kinh. N\u1ebfu ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng kh\u00f4ng ho\u00e0n ch\u1ec9nh, gi\u00e1p tr\u1ea1ng tuy\u1ebfn t\u1ed1 ti\u1ebft ra \u00edt, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh s\u1ebd bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u00e1c ch\u1ee9ng nh\u01b0: trao \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t ch\u1eadm, tim \u0111\u1eadp ch\u1eadm, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1ec7nh ph\u00f9 ni\u00eam d\u1ecbch. N\u1ebfu \u1edf tr\u1ebb em, gi\u00e1p tr\u1ea1ng tuy\u1ebfn t\u1ed1 ti\u1ebft ra qu\u00e1 \u00edt, kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u00e2n th\u1ec3 th\u1ea5p b\u00e9 m\u00e0 tr\u00ed l\u1ef1c c\u0169ng r\u1ea5t k\u00e9m, m\u1eb7t ng\u00e2y ng\u00f4 \u0111\u1ea7n \u0111\u1ed9n, c\u01a1 quan sinh d\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u00f4ng ho\u00e0n ch\u1ec9nh. Lo\u1ea1i b\u1ec7nh n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 \u201c b\u1ec7nh \u0111\u1ea7n \u0111\u1ed9n\u201d. N\u1ebfu gi\u00e1p tr\u1ea1ng tuy\u1ebfn t\u1ed1 ti\u1ebft ra qu\u00e1 nhi\u1ec1u th\u00ec ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 \u201cc\u01b0\u1eddng tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng\u201d. \u1ede lo\u1ea1i b\u1ec7nh n\u00e0y th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u1eaft l\u1ed3i, t\u00e2m t\u00ednh d\u1ec5 b\u1ecb k\u00edch \u0111\u1ed9ng, ra m\u1ed3 h\u00f4i nhi\u1ec1u, tim \u0111\u1eadp nhanh, \u0103n nhi\u1ec1u nh\u01b0ng g\u1ea7y c\u00f2m, kh\u00f4ng sinh l\u1ef1c\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I\u1ed1t trong tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng l\u00e0 do th\u1ee9c \u0103n m\u00e0 c\u00f3. C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ph\u1ea9m thi\u1ebfu i\u1ed1t d\u1eabn \u0111\u1ebfn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ph\u00f9 gi\u00e1p tr\u1ea1ng, d\u00e2n gian g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ec7nh b\u01b0\u1edbu c\u1ed5. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh b\u01b0\u1edbu c\u1ed5, c\u1ed5 ph\u00f9 to, h\u00edt th\u1edf r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, khi lao \u0111\u1ed9ng tim \u0111\u1eadp r\u1ea5t nhanh. H\u01a1i th\u1edf ng\u1eafn. \u1ede Vi\u1ec7t Nam, B\u1ed9 y t\u1ebf ti\u1ebfn h\u00e0nh ph\u00f2ng v\u00e0 tr\u1ecb \u0111\u1ea1i tr\u00e0 b\u1ec7nh b\u01b0\u1edbu c\u1ed5 \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng d\u00e2n c\u01b0 b\u1eb1ng c\u00e1ch m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1eed d\u1ee5ng mu\u1ed1i i\u1ed1t. Ngo\u00e0i ra, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0103n rong bi\u1ec3n ho\u1eb7c c\u00e1c sinh v\u1eadt ch\u1ee9a nhi\u1ec1u i\u1ed1t c\u0169ng c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 r\u1ea5t cao trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng tr\u1ecb b\u1ec7nh b\u01b0\u1edbu c\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Insulin l\u00e0 k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 do tuy\u1ebfn t\u1ee5y ti\u1ebft ra. Insulin l\u00e0 t\u1ebf b\u00e0o n\u1ed9i ti\u1ebft h\u00ecnh tr\u00f2n n\u1eb1m trong tuy\u1ebfn t\u1ee5y. T\u1ebf b\u00e0o n\u1ed9i ti\u1ebft t\u1ed1 n\u00e0y ph\u00e2n t\u00e1n trong tuy\u1ebfn t\u1ee5y nh\u01b0 h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u1eb1m c\u00f4 qu\u1ea1nh gi\u1eefa bi\u1ec3n r\u1ed9ng m\u00eanh m\u00f4ng. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 x\u00fac ti\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00e2n gi\u1ea3i l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng glucose d\u01b0 th\u1eeba trong m\u00e1u v\u00e0 c\u1ea5t gi\u1eef trong gan, n\u00f3 c\u00f2n th\u1ec3 x\u00fac ti\u1ebfn bi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng trong m\u00e1u th\u00e0nh ch\u1ea5t b\u00e9o d\u1ef1 tr\u1eef. T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng trong m\u00e1u gi\u1ea3m xu\u1ed1ng. N\u1ebfu m\u1ed9t khi trong c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu m\u1ea5t Insulin, \u0111\u01b0\u1eddng glucose trong m\u00e1u s\u1ebd t\u0103ng l\u00ean, v\u01b0\u1ee3t h\u01a1n n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng (0,1%) th\u00ec m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ebd theo n\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u ta ngo\u00e0i h\u00ecnh th\u00e0nh ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng. Ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1eb7c ch\u1ee9ng c\u1ee7a b\u1ec7nh ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc b\u1ec7nh ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eam ch\u1ea5t Insulin \u0111\u1ec3 ch\u1eefa tr\u1ecb. Insulin l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i ch\u1ea5t protein c\u1ef1c k\u1ef3 quan tr\u1ecdng. Nhi\u1ec1u n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc mu\u1ed1n d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111\u1ec3 b\u00e0o ch\u1ebf Insulin nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u th\u1ea5t b\u1ea1i. V\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m 1965, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ed5ng h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ec3 Isulin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00edch th\u00edch t\u1ed1 sinh tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 do tuy\u1ebfn y\u00ean ti\u1ebft ra, n\u00f3 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu l\u00fac nh\u1ecf tuy\u1ebfn y\u00ean ti\u1ebft k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 sinh tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u1eadm, th\u00e2n th\u1ec3 th\u1ea5p b\u00e9. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ee9ng l\u00f9n tr\u00ed l\u1ef1c v\u1eabn b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y kh\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111\u1ea7n \u0111\u1ed9n. N\u1ebfu l\u00fac nh\u1ecf, tuy\u1ebfn y\u00ean ti\u1ebft ra k\u00edch th\u00edch t\u1ed1 sinh tr\u01b0\u1edfng qu\u00e1 nhi\u1ec1u th\u00ec s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng qu\u00e1 m\u1ee9c. T\u1edbi tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, chi\u1ec1u cao c\u01a1 th\u1ec3 c\u00f3 t\u1edbi tr\u00ean 2,6 m\u00e9t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n cao t\u1edbi ba m\u00e9t tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3. \u0110\u00e2y ch\u00ednh c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u00e1p \u00e1n cho c\u00e2u \u0111\u1ed1 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba b\u00e9 trai c\u00f9ng tu\u1ed5i<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00edch th\u00edch t\u1ed1 sinh tr\u01b0\u1edfng ti\u1ebft ra qu\u00e1 \u00edt<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00edch th\u00edch t\u1ed1 sinh tr\u01b0\u1edfng ti\u1ebft ra b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00edch th\u00edch t\u1ed1 sinh tr\u01b0\u1edfng ti\u1ebft ra qu\u00e1 nhi\u1ec1u 1 2 3<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 8 &#8211; Arkady Leokum Trong c\u01a1 th\u1ec3 con ngu\u1eddi, c\u00e1c tuy\u1ebfn n\u1ed9i ti\u1ebft ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 tuy\u1ebfn y\u00ean, tuy\u1ebfn gi\u00e1p, tuy\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn, tuy\u1ebfn t\u1ee5y v\u00e0 tuy\u1ebfn sinh d\u1ee5c. Ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u00ean c\u01a1 th\u1ec3. Tuy\u1ebfn n\u1ed9i ti\u1ebft [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15272","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15272"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15273,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15272\/revisions\/15273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}