{"id":15332,"date":"2021-11-27T17:53:42","date_gmt":"2021-11-27T10:53:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15332"},"modified":"2021-11-27T17:53:43","modified_gmt":"2021-11-27T10:53:43","slug":"ai-la-nguoi-dat-co-so-cho-luc-hoc-thien-the","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ai-la-nguoi-dat-co-so-cho-luc-hoc-thien-the\/","title":{"rendered":"Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t c\u01a1 s\u1edf cho l\u1ef1c h\u1ecdc thi\u00ean th\u1ec3?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 8 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u1eb3n b\u1ea1n ch\u1eb3ng c\u00f2n l\u1ea1 g\u00ec c\u00e1i t\u00ean Isaac Newton (1642- 1727) nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd, nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh v\u0129 \u0111\u1ea1i. V\u00e0 vi\u1ec7c \u00f4ng suy ngh\u0129 v\u1ec1 s\u1ee9c h\u00fat b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb qu\u1ea3 t\u00e1o r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t c\u00f3 l\u1ebd b\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea7y c\u00f4 gi\u00e1o gi\u1ea3ng t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1660, khi ch\u1ec9 24 tu\u1ed5i \u0111\u1ea7u Newton \u0111\u00e3 d\u00f9ng l\u0103ng k\u00ednh ba m\u1eb7t \u0111\u1ec3 ph\u00e2n gi\u1ea3i \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi, ph\u00e1t hi\u1ec7n quang ph\u1ed5. T\u1eeb \u0111\u00f3 Newton b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1ed5i ti\u1ebfng. Ph\u00e2n t\u00edch quang ph\u1ed5 l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00ednh ch\u1ea5t v\u1eadt l\u00fd v\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n h\u00f3a h\u1ecdc c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ec3. N\u0103m 1672 Newton tr\u00f2n 30 tu\u1ed5i ph\u00e1t minh ra \u1ed1ng nh\u00f2m thi\u00ean v\u0103n ki\u1ec3u ph\u1ea3n x\u1ea1, m\u1edf ra m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi cho vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng thi\u00ean v\u0103n c\u1ee1 l\u1edbn hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. T\u1eeb chuy\u1ec7n qu\u1ea3 t\u00e1o r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, Newton li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1eb7t tr\u0103ng t\u1ea1i sao kh\u00f4ng r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t? T\u1eeb \u0111\u00f3 suy ngh\u0129 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh tinh quay chung quanh m\u1eb7t tr\u1eddi. B\u1eb1ng to\u00e1n h\u1ecdc, Newton ch\u1ee9ng minh \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt th\u1ee9 ba v\u1ec1 s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng h\u00e0nh tinh c\u1ee7a Kepler, t\u00ecm ra quan h\u1ec7 n\u1ed9i t\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt th\u1ee9 ba n\u00e0y, t\u1ee9c l\u00e0 s\u1ee9c h\u00fat l\u1eabn nhau gi\u1eefa c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3. \u0110\u1ecbnh lu\u1eadt s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt t\u1ecf r\u00f5 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00f4 song, \u0111\u1eb7t c\u01a1 s\u1edf cho l\u1ef1c h\u1ecdc thi\u00ean th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Newton c\u1ed1ng hi\u1ebfn cho khoa h\u1ecdc th\u1eadt to l\u1edbn, \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n k\u00ednh tr\u00ean nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n. Newton c\u00f3 \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 cao th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng khi\u00eam t\u1ed1n. \u00d4ng vi\u1ebft: \u201cN\u1ebfu t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn xa h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat, \u1ea5y l\u00e0 v\u00ec t\u00f4i \u0111\u1ee9ng tr\u00ean vai c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 8 &#8211; Arkady Leokum H\u1eb3n b\u1ea1n ch\u1eb3ng c\u00f2n l\u1ea1 g\u00ec c\u00e1i t\u00ean Isaac Newton (1642- 1727) nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd, nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh v\u0129 \u0111\u1ea1i. V\u00e0 vi\u1ec7c \u00f4ng suy ngh\u0129 v\u1ec1 s\u1ee9c h\u00fat b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb qu\u1ea3 t\u00e1o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15332","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15332"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15333,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15332\/revisions\/15333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}