{"id":15352,"date":"2021-11-27T17:55:00","date_gmt":"2021-11-27T10:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15352"},"modified":"2021-11-27T17:55:01","modified_gmt":"2021-11-27T10:55:01","slug":"ban-biet-gi-ve-sao-hoa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ban-biet-gi-ve-sao-hoa\/","title":{"rendered":"B\u1ea1n bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 sao H\u1ecfa?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 8 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1nh s\u00e1ng \u0111\u1ecf r\u1ef1c c\u1ee7a sao H\u1ecfa t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 m\u00ea ho\u1eb7c con ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ec3 t\u00edch c\u1ee7a sao H\u1ecfa nh\u1ecf h\u01a1n c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, b\u1eb1ng 15% c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng 10,8% c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Tuy nhi\u00ean, sao H\u1ecfa c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00ecnh hu\u1ed1ng r\u1ea5t gi\u1ed1ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Th\u00ed d\u1ee5, tr\u00e1i \u0111\u1ea5t t\u1ef1 quay kho\u1ea3ng 24 gi\u1edd m\u1ed7i v\u00f2ng, sao H\u1ecfa t\u1ef1 quay quanh n\u00f3 m\u1ed9t v\u00f2ng l\u00e0 24 gi\u1edd 37 ph\u00fat. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ed9 d\u00e0i m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u00eam tr\u00ean sao H\u1ecfa g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, tr\u1ee5c t\u1ef1 quay c\u1ee7a sao H\u1ecfa v\u00e0 m\u1eb7t qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t g\u00f3c h\u01a1n 660. Tr\u1ee5c t\u1ef1 quay c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 m\u1eb7t qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t g\u00f3c ch\u1ebfch 66033\u2019. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 h\u00e0m \u00fd g\u00ec? ph\u1ea3i ch\u0103ng tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u0169ng c\u00f3 b\u1ed1n m\u00f9a thay \u0111\u1ed5i gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u1eady? Song, sao H\u1ecfa quay m\u1ed9t v\u00f2ng quanh m\u1eb7t tr\u1eddi kho\u1ea3ng 687 ng\u00e0y, \u0111\u1ea1i lo\u1ea1i b\u1eb1ng hai n\u0103m c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Do \u0111\u00f3, m\u00f9a tr\u00ean sao H\u1ecfa ph\u1ea3i g\u1ea5p \u0111\u00f4i m\u00f9a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1edbp kh\u00ed quy\u1ec3n m\u1ecfng, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1edbp kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ed9 cao 30-40 kil\u00f4m\u00e9t. Trong kh\u00ed quy\u1ec3n 95% l\u00e0 carbonic, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t \u00edt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi quan tr\u1eafc sao H\u1ecfa b\u1eb1ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng thi\u00ean v\u0103n t\u1eeb tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u00fd t\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y hai khu c\u1ef1c sao H\u1ecfa c\u00f3 \u0111i\u1ec3m m\u00e0u tr\u1eafng. N\u00f3 thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5t l\u1edbn nh\u1ecf t\u00f9y theo m\u00f9a c\u1ee7a sao H\u1ecfa, g\u1ecdi l\u00e0 m\u00e0o c\u1ef1c. Qua nhi\u1ec1u l\u1ea7n quan tr\u1eafc, c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n coi m\u00e0o c\u1ef1c m\u00e0u tr\u1eafng c\u1ee7a sao H\u1ecfa l\u00e0 ch\u1ea5t ph\u1ee7 tr\u00ean v\u00f9ng c\u1ef1c, ch\u00fang g\u1ea7n gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u0103ng n\u01b0\u1edbc tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, c\u0169ng c\u00f3 c\u1ea3 b\u0103ng kh\u00f4.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu k\u1ef3 th\u01b0\u1eddng hay h\u1ecfi: \u201cT\u1ea1i sao sao H\u1ecfa l\u1ea1i c\u00f3 m\u00e0u \u0111\u1ecf?\u201d. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 r\u00f5 nhi\u1ec1u r\u1ed3i. B\u1edfi v\u00ec trong th\u1ed5 nh\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 sa m\u1ea1c b\u1ec1 m\u1eb7t sao H\u1ecfa ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 ch\u1ea5t oxy h\u00f3a c\u1ee7a s\u1eaft, mu\u1ed1i silicat m\u00e0u \u0111\u1ecf v\u00e0 ch\u1ea5t oxy h\u00f3a c\u1ee7a kim lo\u1ea1i kh\u00e1c. Nh\u1eefng ch\u1ea5t \u1ea5y hi\u1ec7n l\u00ean \u00e1nh s\u00e1ng m\u00e0u \u0111\u1ecf d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi. Nh\u1eefng \u0111\u1ed1m t\u1ed1i b\u1ec1 m\u1eb7t sao H\u1ecfa c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ch\u00fa \u00fd. \u0110\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng \u1ea5y tr\u00ean sao H\u1ecfa, c\u00e1c nh\u00e0 sinh v\u1eadt thi\u00ean th\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u quang ph\u1ed5 c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt m\u00e0u xanh v\u00e0 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a bi\u1ec3n tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 t\u00ecm hi\u1ec3u kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a sinh v\u1eadt tr\u00ean sao H\u1ecfa. Hi\u1ec7n nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111\u1ed1m t\u1ed1i tr\u00ean sao H\u1ecfa r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 b\u00ecnh nguy\u00ean tr\u00ean sao H\u1ecfa. Thi\u1ebft b\u1ecb th\u0103m d\u00f2 \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y r\u00f5 \u0111\u1ecba mao B\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u v\u00e0 Nam b\u00e1n c\u1ea7u c\u1ee7a sao H\u1ecfa ch\u00eanh l\u1ec7ch nhau r\u1ea5t l\u1edbn. B\u1ec1 m\u1eb7t Nam b\u00e1n c\u1ea7u sao H\u1ecfa g\u1ed3 gh\u1ec1 l\u1edfm ch\u1edfm, d\u00e0y \u0111\u1eb7c n\u00fai h\u00ecnh khuy\u00ean tr\u00f2n. C\u00f2n b\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u th\u00ec ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 b\u00ecnh nguy\u00ean. Nh\u1eefng b\u00ecnh nguy\u00ean n\u00e0y r\u1ea5t gi\u1ed1ng nh\u01b0 bi\u1ec3n tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t m\u1eb7t tr\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f3i \u0111\u1ebfn sao H\u1ecfa, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta quan t\u00e2m nh\u1ea5t l\u00e0 tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u00f3 sinh v\u1eadt hay kh\u00f4ng. C\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng cho r\u1eb1ng tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u00f3 s\u00f4ng \u0111\u00e0o. C\u0169ng c\u00f3 nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n chuy\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u00f3 sinh v\u1eadt hay kh\u00f4ng. Nh\u01b0ng c\u00e1c lo\u1ea1i th\u0103m d\u00f2 \u0111o \u0111\u1ea1c kh\u00f4ng gian v\u1ec1 sao H\u1ecfa ch\u1ee9ng t\u1ecf sao H\u1ecfa ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ef1c k\u1ef3 hoang v\u1eafng. Kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ebft t\u00edch hay hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng g\u00ec ch\u1ee9ng t\u1ecf tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u00f3 sinh v\u1eadt t\u1ed3n t\u1ea1i. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 n\u0103m 1976, hai thi\u1ebft b\u1ecb th\u0103m d\u00f2 \u0111o \u0111\u1ea1c mang k\u00fd hi\u1ec7u \u201cViking s\u1ed1 1\u201d v\u00e0 \u201cVikinh s\u1ed1 2\u201d tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean sao H\u1ecfa. Hai khu v\u1ef1c \u0111\u1ed5 b\u1ed9 tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u00e1ch nhau 7500 kil\u00f4m\u00e9t. Hai khu v\u1ef1c \u0111\u1ed5 b\u1ed9 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c cho r\u1eb1ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u00f3 sinh v\u1eadt sao H\u1ecfa nhi\u1ec1u nh\u1ea5t, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 g\u00ec.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 8 &#8211; Arkady Leokum \u00c1nh s\u00e1ng \u0111\u1ecf r\u1ef1c c\u1ee7a sao H\u1ecfa t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 m\u00ea ho\u1eb7c con ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ec3 t\u00edch c\u1ee7a sao H\u1ecfa nh\u1ecf h\u01a1n c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, b\u1eb1ng 15% c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng 10,8% c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Tuy nhi\u00ean, sao [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15352","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15352"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15353,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15352\/revisions\/15353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}