{"id":15372,"date":"2021-11-27T17:59:46","date_gmt":"2021-11-27T10:59:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15372"},"modified":"2021-11-27T17:59:47","modified_gmt":"2021-11-27T10:59:47","slug":"ai-la-nguoi-phat-minh-ra-co-vua-va-che-tao-dong-ho-co-chuong-bao-thuc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ai-la-nguoi-phat-minh-ra-co-vua-va-che-tao-dong-ho-co-chuong-bao-thuc\/","title":{"rendered":"Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t minh ra c\u1edd vua v\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00f3 chu\u00f4ng b\u00e1o th\u1ee9c?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 9 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp d\u00f9ng th\u00e9p ch\u1ebf t\u1ea1o g\u01b0\u01a1m \u0111ao th\u1eadt h\u1ebft s\u1ee9c k\u1ef3 di\u1ec7u. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 u\u1ed1n cong m\u1ed9t l\u01b0\u1ee1i \u0111ao l\u1ea1i m\u00e0 l\u01b0\u1ee1i \u0111ao kh\u00f4ng g\u00e3y. L\u01b0\u1ee1i \u0111ao l\u1ea1i s\u1eafc b\u00e9n v\u00f4 c\u00f9ng, m\u1ed9t s\u1ee3i t\u00f3c th\u1ea3 trong n\u01b0\u1edbc n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eaft \u0111\u1ee9t, vi\u1ec7c n\u00e0y h\u1ecda ho\u1eb1n ch\u1ec9 c\u00f3 l\u01b0\u1ee1i dao c\u1ea1o r\u00e2u s\u1eafc b\u00e9n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m; nh\u01b0ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e9m \u0111\u1ee9t m\u1ed9t thanh s\u1eaft c\u1ee9ng. Lo\u1ea1i g\u01b0\u01a1m n\u00e0y, \u1edf \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng, do m\u1ed9t n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 Damascus ch\u1ebf t\u1ea1o, Damascus thu\u1ed9c v\u1ec1 \u1ea2 R\u1eadp; \u1edf T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec do m\u1ed9t n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 Toledo ch\u1ebf t\u1ea1o, Toledo thu\u1ed9c v\u1ec1 T\u00e2y Ban Nha; cho n\u00ean lo\u1ea1i g\u01b0\u01a1m \u0111ao n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 Damascus, ho\u1eb7c l\u00e0 Toledo. Ti\u1ebfc l\u00e0, hi\u1ec7n nay kh\u00f4ng c\u00f2n ai bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ed m\u1eadt m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp ch\u1ebf t\u1ea1o ra lo\u1ea1i g\u01b0\u01a1m \u0111ao b\u00e9n nh\u1ecdn n\u00e0y. Do \u0111\u00f3, th\u1ee9 ngh\u1ec7 thu\u1eadt n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u1ea5t truy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u1ede m\u1ed9t n\u01a1i kh\u00f4ng xa th\u00e0nh c\u0169 Babilon tr\u01b0\u1edbc kia, ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp ki\u1ebfn t\u1ea1o m\u1ed9t th\u00e0nh th\u1ecb m\u1edbi t\u00ean l\u00e0 Bagdad. N\u1ebfu nh\u01b0 c\u00e1c b\u1ea1n c\u00f3 \u0111\u1ecdc qua truy\u1ec7n \u201cNgh\u00ecn l\u1ebb m\u1ed9t \u0111\u00eam\u201d, h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c nghe n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh th\u1ecb n\u00e0y, v\u00ec trong quy\u1ec3n s\u00e1ch \u1ea5y h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Bagdad. Bagdad l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ee7 \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a t\u00edn \u0111\u1ed3 Islam gi\u00e1o. \u1ede Bagdad, ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp c\u00f3 d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u0129 \u0111\u1ea1i, \u0111\u00e3 n\u1ed5i ti\u1ebfng nhi\u1ec1u n\u0103m nay. Cordova (T\u00e2y Ban Nha) l\u00e0 th\u1ee7 \u0111\u00f4 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y c\u1ee7a t\u00edn \u0111\u1ed3 Islam gi\u00e1o, \u1edf \u0111\u00e2y h\u1ecd c\u0169ng x\u00e2y c\u1ea5t m\u1ed9t ng\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u0129 \u0111\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp c\u00f2n ph\u00e1t minh c\u1edd vua, trong c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i tr\u00f2 ch\u01a1i \u0111\u1ed9ng n\u00e3o nh\u1ea5t; h\u1ecd ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00f3 chu\u00f4ng b\u00e1o th\u1ee9c \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u1eddi kh\u1eafc. H\u1ecd s\u00e1ng l\u1eadp nh\u1eefng th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u1ed3 s\u1ed9; h\u1ecd c\u00f2n l\u00e0m nhi\u1ec1u s\u1ef1 vi\u1ec7c kh\u00e1c n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp kh\u00f4ng thu\u1ed9c t\u1ed9c Arya. H\u1ecd thu\u1ed9c t\u1ed9c Semites c\u00f9ng t\u1ed9c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Phoenici v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 9 &#8211; Arkady Leokum Ng\u01b0\u1eddi \u1ea2 R\u1eadp d\u00f9ng th\u00e9p ch\u1ebf t\u1ea1o g\u01b0\u01a1m \u0111ao th\u1eadt h\u1ebft s\u1ee9c k\u1ef3 di\u1ec7u. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 u\u1ed1n cong m\u1ed9t l\u01b0\u1ee1i \u0111ao l\u1ea1i m\u00e0 l\u01b0\u1ee1i \u0111ao kh\u00f4ng g\u00e3y. L\u01b0\u1ee1i \u0111ao l\u1ea1i s\u1eafc b\u00e9n v\u00f4 c\u00f9ng, m\u1ed9t s\u1ee3i t\u00f3c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15372","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15372"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15373,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15372\/revisions\/15373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}