{"id":15394,"date":"2021-11-27T18:01:14","date_gmt":"2021-11-27T11:01:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15394"},"modified":"2021-11-27T18:01:16","modified_gmt":"2021-11-27T11:01:16","slug":"cuoc-chien-tranh-dai-nhat-la-cuoc-chien-tranh-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/cuoc-chien-tranh-dai-nhat-la-cuoc-chien-tranh-nao\/","title":{"rendered":"Cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh d\u00e0i nh\u1ea5t l\u00e0 cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 9 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m 1338, Edward III l\u00e0 vua c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh. Edward III \u0111\u00e3 l\u00e0 vua n\u01b0\u1edbc Anh m\u00e0 c\u00f2n mu\u1ed1n l\u00e0m vua c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p n\u1eefa. Th\u1ebf l\u00e0 \u00f4ng ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec3 \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p. Cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh n\u00e0y \u0111\u00e3 k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 \u201cCu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh tr\u0103m n\u0103m\u201d (The Hundred Years\u2019 War).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea7u ti\u00ean Anh &#8211; Ph\u00e1p \u0111\u00e1nh nhau \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t h\u1eb9p, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y g\u1ecdi l\u00e0 Cr\u00e9cy. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Anh qu\u1ed1c h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ed9 binh b\u00ecnh d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p l\u1ea1i h\u01a1n ph\u00e2n n\u1eeda l\u00e0 hi\u1ec7p s\u0129 m\u1eb7c gi\u00e1p ng\u1ed3i tr\u00ean m\u00ecnh ng\u1ef1a, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn hi\u1ec7p s\u0129 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a c\u1ea3m th\u1ea5y m\u00ecnh cao sang h\u01a1n b\u1ed9 binh b\u00ecnh d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Anh, gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i tr\u00ean xe h\u01a1i k\u00eanh ki\u1ec7u xem ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1ed9 ch\u1eb3ng ra g\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 \u0111i\u1ec1u, binh s\u0129 n\u01b0\u1edbc Anh \u0111\u00e3 d\u00f9ng m\u1ed9t th\u1ee9 v\u0169 kh\u00ed t\u00ean l\u00e0 \u201ctr\u01b0\u1eddng cung\u201d, m\u0169i t\u00ean b\u1eafn ra c\u00f3 l\u1ef1c r\u1ea5t m\u1ea1nh. B\u1ecdn hi\u1ec7p s\u0129 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p tuy l\u00e0 qu\u00ed t\u1ed9c, t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u00e1nh nhau, ng\u1ed3i tr\u00ean l\u01b0ng ng\u1ef1a, h\u01a1n n\u1eefa c\u00f3 gi\u00e1p b\u1ea3o h\u1ed9, song qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong tr\u1eadn chi\u1ebfn n\u00e0y, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean qu\u00e2n Anh s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ea1i ph\u00e1o. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1ea1i ph\u00e1o ch\u1eb3ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng bao nhi\u00eau v\u00ec kh\u00f4ng g\u00e2y nhi\u1ec1u t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u1ecbch. H\u1ecfa l\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1i ph\u00e1o l\u00fac \u0111\u00f3 r\u1ea5t y\u1ebfu ch\u1eb3ng \u0103n thua g\u00ec. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e2u, hi\u1ec7p s\u0129 \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn suy t\u00e0n, tr\u1eadn chi\u1ebfn n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 s\u1eafp di\u1ec7t vong.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1eadn chi\u1ebfn Cr\u00e9cy ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1edf m\u00e0n c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh tr\u0103m n\u0103m. N\u0103m th\u1ee9 hai sau tr\u1eadn chi\u1ebfn Cr\u00e9cyo c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 b\u1ec7nh d\u1ecbch lan truy\u1ec1n r\u1ea5t \u0111\u00e1ng s\u1ee3, t\u00ean l\u00e0 \u201cb\u1ec7nh h\u1eafc t\u1eed\u201d (Black Death), b\u1ec7nh xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb ch\u00e2u \u00c2u l\u00e2y lan ra. B\u1ec7nh h\u1eafc t\u1eed lan truy\u1ec1n r\u1ea5t nhanh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, n\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, lan truy\u1ec1n sang ch\u00e2u \u00c2u, ngay Trung Qu\u1ed1c c\u0169ng \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u1ea7n m\u1eafc ph\u1ea3i tai \u01b0\u01a1ng n\u00e0y. B\u1ec7nh l\u00e2y lan v\u1eeba nhanh v\u1eeba r\u1ed9ng khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft nh\u01b0 r\u1ea1. S\u1edf d\u0129 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ec7nh h\u1eafc t\u1eed v\u00ec ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec5m ph\u1ea3i th\u1ee9 b\u1ec7nh n\u00e0y c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i \u0111\u1ea7y nh\u1eefng m\u1ee5t \u0111en, c\u00f3 khi ch\u1ec9 trong v\u00e0i gi\u1edd ho\u1eb7c trong v\u00f2ng m\u1ed9t hai ng\u00e0y l\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ec7nh h\u1eafc t\u1eed l\u00e2y lan lu\u00f4n hai n\u0103m li\u1ec1n, ng\u00e0n ng\u00e0n v\u1ea1n v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb nhi\u1ec5m th\u1ee9 b\u1ec7nh n\u00e0y. \u1ede ch\u00e2u \u00c2u h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh n\u00e0y. M\u1ed9t th\u00e0nh tr\u1ea5n b\u1ecb b\u1ec7nh qu\u00e9t qua th\u00ec tr\u1ed1ng tr\u01a1n, nhi\u1ec1u n\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f2n ai s\u1ed1ng s\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eadm ch\u00ed nh\u1eefng th\u1ee7y th\u1ee7 ngo\u00e0i bi\u1ec3n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi b\u1ec7nh h\u1eafc t\u1eed, c\u1ea3 thuy\u1ec1n ch\u1ebft s\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft l\u00fac \u1ea5y h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ee7, chi\u1ebfn tranh tr\u0103m n\u0103m kh\u00f4ng v\u00ec \u00f4n d\u1ecbch lan tr\u00e0n m\u00e0 ng\u01b0ng, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i n\u01b0\u1edbc Anh v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u00e1nh nhau tr\u00ean \u0111\u1ea5t Ph\u00e1p. B\u1ea5y gi\u1edd, v\u01b0\u01a1ng t\u1eed n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p tu\u1ed5i c\u00f2n r\u1ea5t tr\u1ebb, nhu nh\u01b0\u1ee3c v\u00f4 t\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p c\u01a1 h\u1ed3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn b\u01b0\u1edbc tuy\u1ec7t v\u1ecdng, v\u00ec bao nhi\u00eau n\u0103m nay h\u1ecd v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e3nh t\u1ee5 \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh, gi\u00fap h\u1ecd \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi Anh ra kh\u1ecfi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 9 &#8211; Arkady Leokum V\u00e0o n\u0103m 1338, Edward III l\u00e0 vua c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh. Edward III \u0111\u00e3 l\u00e0 vua n\u01b0\u1edbc Anh m\u00e0 c\u00f2n mu\u1ed1n l\u00e0m vua c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p n\u1eefa. Th\u1ebf l\u00e0 \u00f4ng ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec3 \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p. Cu\u1ed9c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15394","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15394"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15395,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15394\/revisions\/15395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}