{"id":15591,"date":"2021-11-27T18:14:32","date_gmt":"2021-11-27T11:14:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15591"},"modified":"2021-11-27T18:14:33","modified_gmt":"2021-11-27T11:14:33","slug":"vi-sao-de-quoc-la-ma-sup-do","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-de-quoc-la-ma-sup-do\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao \u0111\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3 s\u1ee5p \u0111\u1ed5?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 9 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01a1n 4000 n\u0103m, \u0111\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3 cai tr\u1ecb t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t chung quanh \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c2u.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c n\u01b0\u1edbc gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Anh, Ph\u00e1p, B\u1ec9, H\u00e0 Lan, T\u00e2y Ban Nha, B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, Th\u1ee5y S\u0129, \u00c1o, Hung, \u0110\u1ee9c, Rumani, Bungari, Hy L\u1ea1p, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3, Do Th\u00e1i, Syri, \u1ea2 R\u1eadp, Tunisi, Angeri v\u00e0 Maroc, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ec1u b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3, l\u00e0 c\u01b0 d\u00e2n c\u1ee7a v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y nay g\u1ecdi l\u00e0 \u00dd, cai tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 suy t\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3 \u0111\u1ebfn r\u1ea5t ch\u1eadm. \u0110\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3 kh\u00f4ng s\u1ee5p \u0111\u1ed5 nhanh ch\u00f3ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i. gi\u1eefa n\u0103m 400 v\u00e0 430 r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i ti\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3 b\u1eb1ng v\u0169 l\u1ef1c v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ecbnh c\u01b0 t\u1ea1i Ph\u00e1p, T\u00e2y Ban Nha v\u00e0 B\u1eafc Phi.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ea7n d\u1ea7n h\u1ecd \u0111\u00f2i quy\u1ec1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3. V\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 500, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c mi\u1ec1n t\u00e2y c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c g\u1ed3m c\u00f3 \u00dd, B\u1eafc Phi, Ph\u00e1p v\u00e0 T\u00e2y Ban Nha, \u0111\u1ec1u do c\u00e1c vua \u0110\u1ee9c cai tr\u1ecb, \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi La M\u00e3.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Diocletian (245-313), n\u0103m 286 \u0111\u00e3 chia \u0111\u1ebf qu\u1ed1c th\u00e0nh hai mi\u1ec1n. Th\u1eddi gian d\u00e0i sau \u0111\u00f3 mi\u1ec1n t\u00e2y c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c s\u1ee5p \u0111\u1ed5, mi\u1ec1n \u0111\u00f4ng v\u1eabn v\u1eefng m\u1ea1nh. Mi\u1ec1n trung l\u00e0 \u0111\u00f4 th\u1ecb c\u1ed5 Byzantium, sau \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Constantinople v\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 Istanbul.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong v\u00f2ng g\u1ea7n 1.000 n\u0103m, \u0111\u00f4 th\u1ecb n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u00f4 th\u1ecb ch\u00ednh c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 l\u00e0 th\u1ee7 \u0111\u00f4 c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3 v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ebf qu\u1ed1c c\u0169ng s\u1ee5p \u0111\u1ed5 khi qu\u00e2n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 chi\u1ebfm Constantinople n\u0103m 1453.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3 \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a b\u00ecnh trong 200 n\u0103m v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t vi\u1ec7c gi\u00e1 tr\u1ecb cho n\u1ec1n v\u0103n minh con ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Hy L\u1ea1p v\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho th\u1ebf gi\u1edbi T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 9 &#8211; Arkady Leokum H\u01a1n 4000 n\u0103m, \u0111\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3 cai tr\u1ecb t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t chung quanh \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c2u. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c n\u01b0\u1edbc gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Anh, Ph\u00e1p, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15591","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15591"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15592,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15591\/revisions\/15592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}