{"id":15862,"date":"2021-11-27T19:09:06","date_gmt":"2021-11-27T12:09:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=15862"},"modified":"2021-11-27T19:09:07","modified_gmt":"2021-11-27T12:09:07","slug":"ai-kham-pha-ra-nguyen-tu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/ai-kham-pha-ra-nguyen-tu\/","title":{"rendered":"Ai kh\u00e1m ph\u00e1 ra nguy\u00ean t\u1eed?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 10 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eed l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n nh\u1ecf nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb th\u1eddi Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. Ng\u00e0y nay ch\u00fang ta bi\u1ebft nguy\u00ean t\u1eed kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n nh\u1ecf nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00e1c trong ch\u00ednh nguy\u00ean t\u1eed \u1ea5y. V\u00e0 ch\u00fang ta c\u0169ng bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u00fang ta ch\u01b0a hi\u1ec3u g\u00ec nhi\u1ec1u v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00e1t huy l\u00fd thuy\u1ebft khoa h\u1ecdc nguy\u00ean t\u1eed l\u00e0 \u00f4ng John Dalton, m\u1ed9t nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 19. \u00d4ng nh\u1eadn ra r\u1eb1ng ch\u1ea5t kh\u00ed c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1ea5t r\u1eafn v\u00e0 l\u1ecfng, h\u00ecnh th\u00e0nh b\u1edfi nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea7n r\u1ea5t nh\u1ecf, nh\u1ecf kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c (nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 ngh\u0129 v\u1eady) g\u1ecdi l\u00e0 nguy\u00ean t\u1eed. \u00d4ng t\u00ednh ra \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eed m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, Ernest Rutherford gi\u1ea3i th\u00edch th\u00eam v\u1ec1 \u00fd t\u01b0\u1edfng nguy\u00ean t\u1eed \u201cth\u00e1i d\u01b0\u01a1ng h\u1ec7\u201d. Trong m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed, \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 trung t\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t nh\u00e2n n\u1eb7ng mang m\u1ed9t \u0111i\u1ec7n t\u00edch d\u01b0\u01a1ng, bao quanh n\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec7n t\u1eed mang \u0111i\u1ec7n t\u00edch \u00e2m. \u0110i\u1ec7n t\u1eed (electron) bao quanh h\u1ea1t nh\u00e2n nh\u01b0 nh\u1eefng h\u00e0nh tinh quanh m\u1eb7t tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 sau, Niels Bohr l\u1ea1i gi\u1ea3i tr\u00ecnh m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft m\u1edbi v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eed. \u00d4ng ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ea1t \u0111i\u1ec7n t\u1eed ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 quay tr\u00ean nh\u1eefng qu\u0129 \u0111\u1ea1o nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh g\u1ecdi l\u00e0 nh\u1eefng t\u1ea7ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng. Khi c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u1eed di chuy\u1ec3n t\u1eeb t\u1ea7ng n\u00e0y sang t\u1ea7ng kh\u00e1c, ch\u00fang ph\u00f3ng th\u00edch n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng nh\u1eefng g\u00ec con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1eed v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng ng\u1eebng v\u00ec nh\u1eefng th\u00ed nghi\u1ec7m m\u1edbi lu\u00f4n cho ch\u00fang ta nh\u1eefng th\u00f4ng tin m\u1edbi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 10 &#8211; Arkady Leokum \u00dd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eed l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n nh\u1ecf nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb th\u1eddi Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. Ng\u00e0y nay ch\u00fang ta bi\u1ebft nguy\u00ean t\u1eed kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n nh\u1ecf nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-15862","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15862"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15863,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15862\/revisions\/15863"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}